Fesih

Y. 9. HD 31.05.2005 tarih ve E. 2004/31628, K. 2005/22601 sayılı karar, 9. Hukuk Dairesi'ne ait bir Yargıtay kararıdır. Bu kararın konusu ve içeriği hakkında bilgi bulunamamıştır. Ancak, benzer tarihli ve numaralı bazı Yargıtay kararları şu sitelerde mevcuttur: lexpera.com.tr; legalbank.net.

İşçinin 6 günlük hak düşürücü süresi, İş Kanunu'nun 24. ve 25. maddelerinde belirtilen ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller nedeniyle iş sözleşmesini feshetmek istediğinde, feshe sebep olacak olayı öğrendiği günden itibaren başlar. Bu süre, olayın öğrenildiği gün hesaba katılmaz; takip eden iş günleri sayılır ve 6. günün bitiminde haklı fesih yetkisi sona erer. Tüzel kişiliklerde ise 6 günlük süre, feshe yetkili merciin olayı öğrendiği günden başlar.

İşçinin çalışmaması, iş sözleşmesinin feshi için tek başına yeterli bir neden değildir. İşçinin iş sözleşmesini feshedebileceği durumlar, İş Kanunu'nun 24. maddesinde belirtilen haklı nedenlere dayanır. İşçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebileceği durumlar: Sağlık sebepleri: İşin niteliği işçinin sağlığı veya yaşamı için tehlikeli olursa. Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller: İşveren veya diğer işçiler tarafından işçiye karşı yapılan taciz, hakaret veya yanlış bilgilendirme gibi durumlar. Zorlayıcı sebepler: İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek durumlar. İşçinin haklı bir neden olmadan iş sözleşmesini feshetmesi durumunda, işverene ihbar tazminatı ödemesi gerekebilir.

Fesih ihtarını hem işçi hem de işveren gönderebilir. İşçi tarafından gönderilen fesih ihtarı, genellikle iş akdini haklı nedenlerle feshetmek isteyen işçi tarafından işverene yöneltilir. İşveren tarafından gönderilen fesih ihtarı ise, çalışanın iş kurallarına uymaması veya sözleşme şartlarına uymaması durumunda işverence yasal yollarla uyarı amacıyla gönderilir. İhtarname gönderirken noter aracılığıyla yapılması, ispat kolaylığı sağlaması açısından tercih edilir.

İşveren, fesih bildirimini işçiye şu şekilde tebliğ eder: Yazılı olarak. İmza karşılığında. Teslim alınmadıysa tutanakla kayıt. Fesih bildiriminde, fesih iradesi ve sebepleri açık ve belirgin bir şekilde ortaya konulmalıdır. Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshi için belirlenen bildirim süreleri şu şekildedir: 6 aydan az süreli iş sözleşmesi için 2 hafta; 6 ay - 1,5 yıl arası iş sözleşmesi için 4 hafta; 1,5 - 3 yıl arası iş sözleşmesi için 6 hafta; 3 yıldan fazla süreli iş sözleşmesi için 8 hafta. Bu süreler asgari olup, sözleşmeyle artırılabilir, ancak azaltılamaz.

Deprem nedeniyle kira sözleşmesini feshetmek için aşağıdaki adımlar izlenmelidir: Yazılı bildirim: Fesih bildirimi, konut ve çatılı iş yerlerinde yazılı olarak yapılmalıdır. Fesih gerekçesinin açıklanması: Bildirimde fesih gerekçesi detaylı bir şekilde açıklanmalıdır. Hasar belgesinin sunulması: Taşınmazın hasar durumunu gösteren resmi belgeler (hasar tespit raporu, tahliye kararı) eklenmelidir. Yeni adres bilgisi (varsa): Taşınma zorunluluğu varsa, yeni adres bilgisi eklenmelidir. Kiracı için fesih hakkı: Kiralanan taşınmaz yıkılmış, ağır veya orta hasarlı ise. Deprem sonrası taşınma veya zorunlu yer değişikliği yaşanmışsa. Devlet tarafından yapı hakkında yıkım, tahliye ya da mühürleme kararı verilmişse. Ev sahibi için fesih hakkı: Taşınmaz oturulamayacak ölçüde zarar görmüşse. Onarım süresince uzun süre taşınmaz kiraya verilemiyorsa. Fesih hakkı, haklı bir nedene dayanmalıdır; aksi takdirde tazminat gündeme gelebilir. Detaylı bilgi ve hukuki destek için bir avukata başvurulması önerilir.

ADO sözleşme süresi ve feshi hükümlerine dair bilgi bulunamadı. Ancak, genel sözleşme süresi ve fesih hükümleri hakkında bilgi verilebilir. Sözleşme Süresi: Belirli süreli sözleşmeler, sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona erer. Belirsiz süreli sözleşmeler, haklı sebeplerin varlığıyla derhal sona erdirilebilir. Fesih: Olağan Fesih: Belirsiz süreli sözleşmelerde, belirlenmiş bildirim süresine uyularak yapılır. Olağanüstü Fesih: Haklı bir sebep olduğunda, bildirim süresine uyulmaksızın sözleşme derhal sona erdirilir. Karşılıklı Anlaşma ile Fesih: Tarafların rızasıyla sözleşme sona erdirilir. Mahkeme Kararı ile Fesih: Taraflardan birinin talebi üzerine mahkeme tarafından sözleşme sona erdirilir. Fesih için geçerli nedenlerin varlığı gereklidir ve sözleşmede feshe dair özel bir madde veya prosedür olabilir.

Kayıtlı fesih, genellikle bir sözleşmenin sona erdirilmesi gerektiğinde yapılır ve bu süreç, sözleşmenin türüne, içeriğine ve fesih sebebine göre değişiklik gösterebilir. Fesih bildirimi, yazılı olarak ve ispatlanabilir bir yolla yapılmalıdır. Fesih bildirim süresi, işçinin kıdemine göre değişir: 6 aydan az çalışmış işçi için 2 hafta; 6 ay ile 1,5 yıl arasında çalışmış işçi için 4 hafta; 1,5 ile 3 yıl arasında çalışmış işçi için 6 hafta; 3 yıldan fazla çalışmış işçi için 8 hafta. Fesih bildirimi, karşı tarafa ulaştıktan sonra geçerlidir. Kayıtlı fesih, ayrıca, yatırım sözleşmelerinde veya ortaklık anlaşmalarında, belirli bir çıkış hakkı tanındığında da gündeme gelebilir.

Kamu ihale sözleşmelerinde mahkeme celmesi ne zaman yapılır sorusuna yanıt bulunamadı. Ancak, kamu ihale sözleşmeleriyle ilgili bazı yasal düzenlemeler şunlardır: Sözleşmenin Feshi: Yüklenicinin taahhütlerini ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi durumunda, idare sözleşmeyi feshedebilir. İtiraz ve Anlaşmazlık Çözümü: Yüklenici veya idareler, sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan anlaşmazlıklar için Yüksek Fen Kuruluna başvurabilir. Yasak Fiil ve Davranışlar: Yüklenicinin yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi halinde, kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilir. Daha fazla bilgi için 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler incelenebilir.

Belirsiz süreli iş sözleşmesini makul bir süre vererek feshetme, işçinin veya işverenin, belirli bir ihbar süresi tanıyarak iş sözleşmesini sonlandırması anlamına gelir. İhbar süreleri, çalışanın kıdemine göre değişir: 6 aydan az kıdemi olan işçi için 2 hafta; 6 ay ile 1,5 yıl arasında kıdemi olan işçi için 4 hafta; 1,5 yıl ile 3 yıl arasında kıdemi olan işçi için 6 hafta; 3 yıldan fazla kıdemi olan işçi için 8 hafta. Fesih bildiriminin yazılı olarak yapılması ve fesih sebebinin açıkça belirtilmesi gereklidir.

Bir fabrika çalışanının koridorda ilerlerken bir işçinin oturduğunu görmesi ve yanına giderek "Senin ayrıgın kaç tereder?" demesi, geçerli bir fesih nedeni olarak değerlendirilebilir.

SGK 025 kodu, "işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih" anlamına gelir. Bu kod, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24/II. maddesi kapsamında değerlendirilir ve işçi, işverenin kötü niyetli davranışları nedeniyle iş sözleşmesini feshettiğinde kullanılır.

İşe iadeye itiraz dilekçesi, işten çıkarılma bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde verilmelidir. Bu süre, ihbar süresine dahil değildir. Ayrıca, arabuluculuk görüşmelerinden sonra düzenlenen son tutanağın imzalanmasından itibaren iki hafta içinde dava açılması gerekmektedir. Arabulucuya başvurulmadan dava açılırsa, usulden red kararı verilir.

İhbarnamenin en geç ne zaman gönderilmesi gerektiğine dair bir bilgi bulunamamıştır. Ancak, ihbarname gönderimiyle ilgili bazı bilgiler şu şekildedir: İhbarnamenin gönderilmesi için bir süre sınırı yoktur. İhbar süresi, iş sözleşmesinin sonlandırılmasında, işverenin veya işçinin fesih kararını bildirdiği andan itibaren başlar. İhbarname gönderimiyle ilgili en doğru bilgiyi almak için bir avukata danışılması önerilir.

Kira sözleşmesinin çekilmez hale geldiği bazı durumlar: Önemli sebepler: Taraflardan her biri, kira ilişkisinin devamını kendisi için çekilmez hale getiren önemli sebeplerin varlığı durumunda, sözleşmeyi yasal fesih bildirim süresine uyarak her zaman feshedebilir. Kiracının iflası: Kiracı iflas ederse, kiraya veren herhangi bir fesih bildirim süresine uymaksızın sözleşmeyi feshedebilir. Kiracının ölümü: Kiracının ölmesi durumunda mirasçıları, yasal fesih bildirim süresine uyarak en yakın fesih dönemi sonu için sözleşmeyi feshedebilirler. Kiracının kiralananı özenle kullanmaması: Kiracı, kiralananı özenle kullanmaz ve komşulara saygı göstermezse, kiraya veren yazılı bir bildirimle sözleşmeyi feshedebilir. Kiracının temerrüdü: Kiracı, kira bedelini veya yan giderleri ödeme borcunu ifa etmezse, kiraya veren kiracıya yazılı bir süre verip, bu sürede de ifa etmeme durumunda, sözleşmeyi feshedebilir.

Kiracının kira sözleşmesini feshetmesi, sözleşmenin türüne ve süresine bağlı olarak değişiklik gösterir: Belirli süreli kira sözleşmeleri: Kiracı, sürenin bitiminden en az 15 gün önce yazılı bildirimde bulunarak sözleşmeyi feshedebilir. Belirsiz süreli kira sözleşmeleri: Kiracı, yerel adetin bulunmaması halinde altı aylık kira döneminin sonu için, üç aylık fesih bildirim süresine uyarak sözleşmeyi feshedebilir. Fesih için bazı haklı nedenler: Evin rutubetli veya yaşanmaz olması; Ev sahibinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi (tadilat yapmama, elektrik/su bağlantılarını sağlamama); Sağlık veya iş değişikliği nedeniyle şehir dışına taşınma gibi kişisel sebepler. Fesih bildirimi, noter aracılığıyla veya yazılı belge ile yapılmalıdır; sözlü bildirimler geçerli değildir.

İşten çıkış 15. madde, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesini ifade eder ve deneme süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından feshedilmesi durumunu kapsar. Bu maddeye göre: Deneme süresi, toplu iş sözleşmeleriyle en fazla 4 aya kadar uzatılabilir. Deneme süresi içinde taraflar, bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız olarak iş sözleşmesini sona erdirebilir. Bu durumda işçi, kıdem veya ihbar tazminatı ile işsizlik maaşı alamaz.

Sözleşme fesih maddesi yazarken dikkat edilmesi gerekenler: Fesih nedenleri: Sözleşmede feshe dair özel bir madde veya prosedür belirtilmelidir. Fesih bildirimi: Fesih bildiriminin yazılı yapılması, noter aracılığıyla veya iadeli taahhütlü posta ile gönderilmesi önerilir. Fesih tarihi: Fesih tarihi net bir şekilde ifade edilmelidir. Yükümlülükler: Fesih sonrası tarafların yükümlülükleri ve tazminat gibi konular belirtilmelidir. İbra belgesi: Fesih sürecinde, tarafların karşılıklı borçlarını ifa ettiğini gösteren bir ibra belgesi düzenlenmesi önerilir. Örnek bir fesih maddesi için Jotform veya reformavukatlik.com.tr gibi kaynaklar kullanılabilir. Her durumun farklı olabileceği göz önünde bulundurularak, fesih maddesi yazarken bir avukata danışılması önerilir.

İşçi savunmasını vermeden tutanak tutulması durumunda, yapılan fesih geçersiz sayılır. İş Kanunu'nun 19. maddesine göre, bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, işçinin davranışları veya verimliliği ile ilgili nedenlerle savunması alınmadan feshedilemez. Eğer işveren, fesih bildiriminde bulunduktan sonra kanunda belirtilen ihbar süreleri içinde savunma almışsa, bu savunma geçersiz sayılır ve sözleşmenin feshi de geçersiz olur. İşçi, haksız tutanak tutulduğunu düşünüyorsa iş mahkemesine başvurarak belgenin geçersizliğini iddia edebilir.

Haksız fesih tazminatını, iş sözleşmesini haksız yere fesheden taraf öder. İşveren açısından: İşverenin, haklı bir neden olmaksızın iş sözleşmesini feshetmesi durumunda, işçi haksız fesih tazminatı talep edebilir. Ayrıca, kötü niyet tazminatı ve ihbar tazminatı gibi ek tazminatlar da söz konusu olabilir. İşçi açısından: İşçinin, haklı bir neden olmaksızın iş sözleşmesini feshetmesi durumunda, işveren zararının tazminini talep edebilir. Belirli süreli iş sözleşmelerinde, işçi bakiye süre ücretini ödemekle yükümlü olabilir. Haksız fesih tazminatı ile ilgili detaylı bilgi ve danışmanlık için bir avukata başvurulması önerilir.