Felsefe

Lao-Tzu, Tao Te Ching'i, 80 yaşına geldiğinde Çin'i terk ederken, sınırda bir muhafızın ısrarıyla yazmıştır. Hangu sınır kapısından geçerken muhafız Yin Şi, Lao-Tzu'dan gitmeden önce öğretilerini kaleme almasını istemiş ve Lao-Tzu da Dao De Çing kitabında görüşlerini derlemiştir.

İndeterminizm (belirlenmezcilik), determinizm anlayışını reddeden ve evrende meydana gelen her olayın değişmez yasalarla açıklanamayacağını savunan felsefi bir akımdır. İndeterminizmin temel ilkeleri: İnsanların eylemleri hiçbir etki tarafından belirlenemez. İnsanlar ahlaki eylemlerinde bulunurken özgürdür. İnsanlar iradelerini tamamen kendileri kullanır. Kişiler ahlak yasalarına uyup uymamaya özgürce karar verir. Kişilerin özgür tercihleri onlara sorumluluk yükler. İndeterminizm, aynı zamanda fizikte, özellikle kuantum teorisinde, hiçbir olayın kesin olarak tahmin edilemeyeceği ve her sonucun olasılık temelli olduğu inancını da ifade eder.

Fenomen kelimesi, duyularla algılanabilen şey anlamına gelir. Fenomen kelimesinin diğer anlamları: Olağanüstü özelliklere sahip kişi veya şey. Sosyal medyada veya diğer çevrimiçi platformlarda geniş kitleler tarafından takip edilen, beğenilen ve tanınan kişi; internet fenomeni. Bir olay, görüngü, hadise. Felsefede fenomen, deneyimlenebilen ve algılanabilen her şeyi ifade eder.

Derin düşünce felsefesi, bilginin ve düşüncenin evriminin köklerini evrenin yapısında arayan bir düşün ve bilim felsefesi olarak tanımlanabilir. Derin düşünce ayrıca şu anlamlara da gelebilir: Derin Düşünce (derindusunce.org). Tasavvuf. İnsan düşüncesi.

Platon'un felsefesi, temel olarak "idealar" teorisi üzerine kuruludur. Başlıca felsefi görüşleri: Ruhun Üç Parçası: Ruh, akıl, duygular ve arzulardan oluşur ve bu parçalar arasında aklın yönetimine dayanan bir uyum kurulmalıdır. İyi İdeası: İyi ideası, diğer tüm ideaları belirleyen temel ideadır ve bütün varlık iyidir. Siyaset Felsefesi: İdeal devlet, toplumsal mutluluğu sağlamak için ideal bir düzen içinde yaşamalıdır. Varlık ve Var Oluş: Varlık, her zaman olan ve değişmeyen bir bütündür; var oluş ise sürekli değişen ve oluşan bir süreçtir. Platon, aynı zamanda idealizm ve seçkinciliği savunmuş, materyalizmi reddetmiştir.

Farabi'nin önemli olmasının bazı nedenleri: İslam felsefesinin kurucusu olarak kabul edilmesi. Eserleri ve etkisi. Çeşitli alanlarda çalışmaları. Platon ve Aristo'nun düşüncelerinin batı dünyasında anlaşılması. Farabi'nin bazı önemli sözleri şunlardır: "Erdemlerin en büyüğü bilimdir". "İyi bir insan öldüğünde ona ağlamayın. Asıl onu kaybeden topluma ağlayın". "Yalancı bilge, kalp akçe gibidir". "Hiçbir şey kendi kendinin nedeni olamaz, çünkü nedenin kendisi oluşandan öncedir". "Düşünmek ruhun kendi kendisiyle konuşmasıdır".

Kutadgu Bilig'in ana fikri, dünya ve ahirette mutlu olmanın yollarını göstermektir. Eserde, adalet, mutluluk, akıl ve kader gibi kavramlar üzerinden bireylerin ve toplumların nasıl bir politika ile yönetilmesi gerektiği anlatılır. Kutadgu Bilig'in dört ana sembolik karakteri üzerinden anlatılan ana fikirler şunlardır: Kün Togdı (Gün Doğdu): Hükümdar olarak adaleti temsil eder. Ay Toldı (Dolunay): Vezir olarak mutluluğu temsil eder. Ögdülmiş: Vezirin oğlu olarak aklı temsil eder. Odgurmış: Vezirin akrabası bir derviş olarak yaşamın sonunu (akıbet) temsil eder.

Gordon Moore, Intel şirketinin kurucularından olup, Moore Yasası ile tanınmaktadır. Moore Yasası, her 18 ayda bir tümleşik devre üzerine yerleştirilebilecek bileşen sayısının iki katına çıkacağını, bunun bilgisayarların işlem kapasitelerinde büyük artışlar yaratacağını, üretim maliyetlerinin ise aynı kalacağını veya düşme eğilimi göstereceğini öngören deneysel bir gözlemdir. Moore, 1965 yılında bu öngörüyü ortaya atmış, 1975 yılında ise her iki yılda bir iki katına çıkacak şekilde güncellemiştir. Ayrıca, 1968 yılında Robert Noyce ile birlikte Intel'i kurmuştur.

Modernizm ve postmodernizm arasındaki bazı farklar: Modernizm, 19. ve 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkmış, rasyonalite, ilerleme ve bilimsel yöntemlere dayalı bir düşünce ve estetik anlayışıdır. Modernistler, evrensel bir gerçeğe inanırlar ve teknolojinin toplumu dönüştüreceğine inanırlar. Modernizm, teorik ve nesnel bir yaklaşım sergilerken, postmodernizm öznel bir bakış açısı sunar. Modernizmde form, amaç ve ilerleme gibi kavramlar ön plandayken, postmodernizmde antiform, oyun ve tükenme gibi unsurlar öne çıkar. Modernizmde kimlik arayışı ve dış dünya ile ilişki gibi temalar işlenirken, postmodernizmde kimliklerin sürekli inşa edildiği ve gerçekliğin parçalı ve göreceli olduğu bir anlatı yapısı bulunur.

Modernizm ve postmodernizm arasındaki bazı farklar: Modernizm, 19. ve 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkmış, rasyonalite, ilerleme ve bilimsel yöntemlere dayalı bir düşünce ve estetik anlayışıdır. Modernistler, evrensel bir gerçeğe inanırlar ve teknolojinin toplumu dönüştüreceğine inanırlar. Modernizm, teorik ve nesnel bir yaklaşım sergilerken, postmodernizm öznel bir bakış açısı sunar. Modernizmde form, amaç ve ilerleme gibi kavramlar ön plandayken, postmodernizmde antiform, oyun ve tükenme gibi unsurlar öne çıkar. Modernizmde kimlik arayışı ve dış dünya ile ilişki gibi temalar işlenirken, postmodernizmde kimliklerin sürekli inşa edildiği ve gerçekliğin parçalı ve göreceli olduğu bir anlatı yapısı bulunur.

Kim olduğumuz ve neden var olduğumuzla ilgili bazı görüşler: Ali Demir Evrensel: İnsan, görünenin çok ötesinde bir varlıktır ve bu gerçeği hatırlamak önemlidir. Daniel J. Booristin: İnsan, soran bir hayvandır ve varoluşunun amacını ve nedenini araştırmaktan vazgeçmez. Evrim Ağacı: Varlığımızın nedeni, bazı elementlerin değişim ve çoğalma ihtiyacıdır. Bu soruların cevapları bilimsel olarak kesin olarak belirlenmemiştir ve farklı bakış açılarına göre değişebilir.

Tümel uzlaşım ve uzlaşım ölçütleri şu şekildedir: Tümel Uzlaşım Ölçütü: Bu ölçüye göre, bir ifade çoğunluk tarafından doğru kabul ediliyorsa doğrudur. Uzlaşım Ölçütleri: Tutarlılık Ölçütü: Bir önermenin doğruluğu, daha önce kabul edilmiş doğru önermelerle çelişmemesine dayanır. Yarar Ölçütü: Bir bilgi, pratik hayatta fayda sağlama koşuluyla doğrudur.

Pozitivizm ve materyalizm aynı şey değildir, ancak birbiriyle ilişkili felsefi yaklaşımlardır. Materyalizm, her şeyin maddeden var olduğunu ve bilinen bütün görüngülerin maddi etkileşim sonucunda oluştuğunu savunan felsefi bir görüştür. Her iki yaklaşım da bilimsel yöntemlere dayanır, ancak materyalizm daha çok evrenin maddi temellerine odaklanırken, pozitivizm bilginin nesnel ve test edilebilir olmasını vurgular.

Taoist bir insanın nasıl yaşadığına dair bazı özellikler şunlardır: Doğanın akışına uyum. Sadelik ve alçakgönüllülük. İçsel huzur ve denge. Erdem ve ahlaki davranışlar. Dünyevi isteklerden uzak durma. Zıtlıkların dengesi. Ölüme bakış. Taoizm, bir din, felsefi bir öğreti veya yaşam biçimi olarak kabul edilebilir.

Arketip, kelime anlamıyla kalıp, şablon, ilktip şeklinde ifade edilen, insan kültürünü oluşturan yapıtaşlarıdır. Psikolojide ilk defa Carl Gustav Jung tarafından kullanılan arketip kavramı, insanların tarih boyunca oluşturduğu mitler, hikayeler ve rüyalar aracılığıyla kültürler arası benzerlikleri ve ortaklıkları keşfetmeyi sağlar. Arketipler, insan deneyiminin temel yönlerini yansıtan derinlemesine kalıplardır ve bu nedenle farklı kültürlerde ve zamanlarda bile benzer hikayelerin ve karakterlerin ortaya çıkmasına neden olur. Bazı arketip örnekleri: Kahraman. Masum. Sihirbaz. Ayrıca, mimarlıkta “ileriki dönemlerde geliştiği bilinen bir mimari ögenin henüz en yetkin biçimine ulaşmamış ilk örneği” anlamına gelir.

İnsanlar çeşitli kriterlere göre ikiye ayrılabilir: İman durumu: İnsanlar, iman edip takva sahibi olup olmamalarına göre müminler ve kâfirler olarak ikiye ayrılır. Karakter ve ahlak: İnsanlar, ahlak ve karakter özelliklerine göre güzel ahlak sahibi olanlar ve kötü olanlar olarak ayrılabilir. Bilgi düzeyi: Bilgi sahibi olup olmama durumuna göre de insanlar farklı gruplara ayrılabilir. Ayrıca, Kur'an'da insanların boylar ve kabileler halinde yaratılmasının, birbirlerini tanımaları için olduğu, ancak bu farklılıkların üstünlük vesilesi olarak kullanılmasının reddedildiği belirtilir.

Birinci kuşak sofistler arasında yer alan bazı düşünürler şunlardır: Protagoras; Leontinoili Gorgias; Antigone Elisli Hippias; Alkidamos; Lykophron; Kallikles; Keoslu Prodikos; Kritias; Simonides; Khalkedonlu Thyrasymakos. Bu sofistler, demokrasi yanlısı görüşleriyle tanınırlar.

Karl Marx'ın en ünlü sözlerinden biri: "Dünyayı anlamak yetmez, onu değiştirmek gerekir". Diğer tanınmış sözleri arasında şunlar da yer alır: "Cehalet, ayrıcalıklı sınıfın ustaca kullandığı bir silahtır"; "İnsan doğaya ne kadar yabancılaşırsa o kadar toplumsallaşır, ne kadar toplumsallaşırsa da o kadar kendine yabancılaşır"; "Görünen, gerçek olsaydı bilime gerek kalmazdı".

Aristoteles'in önemli olmasının bazı nedenleri: Bilimsel ve felsefi çalışmaların temeli: Aristoteles, mantık, fizik, biyoloji, zooloji, metafizik, etik, ruh, psikoloji, dilbilim, ekonomi, siyaset ve retorik gibi birçok alanda eserler vermiş ve bu eserler, 16. ve 17. yüzyıla kadar Avrupa ve İslam coğrafyasında bilimsel faaliyetlerin temelini oluşturmuştur. Sistematik çalışma: Antik Yunan'da sistematik çalışmayı ortaya koyan ilk düşünürdür. Nedensellik kavramı: Nedensellik kavramını geliştirerek, dört farklı neden olduğunu iddia etmiştir. Madde ve form teorisi: Madde ile formun birliğini savunarak, gerçek varlıkların bu iki unsurdan meydana geldiğini öne sürmüştür. Felsefe tarihi: "İlk felsefe" olarak adlandırdığı eseriyle felsefe tarihinin bir değerlendirmesini ve tarihini yapmıştır. Eğitim ve devlet anlayışı: Eğitimin devlet için önemini vurgulamış ve devleti büyük bir organizma olarak görmüştür.

Johan Huizinga'nın Homo Ludens: Oyunun Toplumsal İşlevi Üzerine Bir Deneme adlı kitabı, kültür ve toplum açısından oyunun önemini inceler. Huizinga, "homo sapiens" (bilge insan) ve "homo faber"in (alet yapan insan) karşısına "homo ludens"i (oyun oynayan/oyuncu insan) çıkarır ve oyunun tüm edimlerden, hatta kültürden de eski olduğunu savunur. Huizinga, oyun ve kültür ilişkisini hukuk, savaş, şiir, müzik, plastik sanatlar, felsefe üzerinden analiz eder. Homo Ludens adlı kitabın anlattığı bazı konular şunlardır: Oyunun tanımı. Oyunun işlevi. Oyun-ciddiyet karşıtlığı. Homo Ludens adlı kitap, 1938 yılında yayımlanmıştır.