Felsefe

İnsan eylemi, bilinçli bir irade ile harekete geçen ve belirli amaçlara ulaşmayı hedefleyen bir davranıştır. Ayrıca, insanın eylemleriyle ilgili farklı görüşler de bulunmaktadır: Kelam ekollerine göre: İnsan eylemlerinin yaratıcısı Allah'tır, insan kendi fiillerini yaratamaz, sadece bu fiilleri "kesb" eder. Ludwig von Mises'in görüşüne göre: İnsan eylemi, kesin amaç ve hedeflere ulaşmayı amaçlayan, harekete geçirilmiş iradenin eyleme dönüştüğü bir süreçtir. İnsan, kendini ve dünyayı değiştirmek, geliştirmek için çaba harcar; bu çabanın adı eylemdir.

Gerçek, insan bilincinden bağımsız, somut ve nesnel olarak var olan her şeydir. Gerçeklik örnekleri: Fiziksel nesneler: Tüm nesneler gerçektir; örneğin, bir masa veya sandalye. Nitelikler ve koşullar: Bir nesnenin nitelikleri ve koşulları da gerçektir; örneğin, bir masanın rengi veya şekli. Durumlar: Nesnelerin durumları da gerçektir; örneğin, bir masanın üzerinde bir kitap bulunması. Felsefi anlamda gerçek kavramı, görünüşün, aldatıcı olanın, bilinmeyenin ve yanılsamanın karşıtı olarak da anlamlandırılmıştır. Gerçeklik kavramı, farklı felsefi akımlara göre değişiklik gösterebilir: Realizm: Gerçek, tasarım ve imgelemden bağımsız olarak var olandır. Nihilizm: Gerçekliğin zihnimizin yaratımı olduğunu ve aslında gerçeğin olmadığını savunur. Postmodernizm: Gerçekliği, materyalist anlayışta olduğu gibi bilincin dışında var olan bir şey olarak görmez ve gerçekliğin biz tarafından biçimlendirildiğini iddia eder.

Çarmıh, farklı bağlamlarda çeşitli anlamlar taşır: Hristiyanlıkta: İsa'nın çarmıha gerilmesini ve insanlığın kurtuluşu için kendini feda etmesini simgeler. Tarihsel olarak: Antik dönemde suçluların cezalandırılmasında kullanılan bir darağacıdır. Sembolik olarak: İki direği, Tanrı ile insanlar arasındaki bağı; dikey kısım gökyüzünü, yatay kısım ise insanlar arasındaki dayanışmayı temsil eder. Kültürel olarak: Bazı antik kültürlerde güç ve kudret sembolü olarak kabul edilmiştir. İslam inancına göre ise Hz. İsa çarmıha gerilmemiş, Allah tarafından göğe çekilmiştir.

Johan Huizinga'nın önemli olmasının bazı nedenleri: Homo Ludens adlı eseri: Huizinga, bu incelemesiyle önemli bir ikiliğin dengesini bozmuş ve insanlık kültürüne yeni bir boyut getirmiştir. Faşizme ve Nazilere karşı duruşu: 1930'larda Faşizme karşı çıkmış, 1942'de Hollanda'nın Almanlar tarafından işgal edilmesine tepki göstermiştir. Tarihçilik: Bir tarihçinin bir çağın ruhunu anlamak için o çağı temsil eden sembollere, duygulara ve davranış biçimlerine bakması gerektiğini savunmuştur. Oyun kuramı: Oyunu, özgürce razı olunan ve tamamen emredici kurallara uygun olarak belirli zaman ve mekân sınırları içinde gerçekleştirilen bir faaliyet olarak tanımlamıştır.

Sentezin amacı, farklı unsurların bir araya getirilerek yeni bir bütün oluşturulması ve bu süreçte yenilikçi fikirler, ürünler veya sistemler ortaya çıkarmaktır. Sentezin bazı amaçları: Bilimsel araştırmalar: Yeni bileşiklerin ve malzemelerin geliştirilmesini sağlar. Sanat ve edebiyat: Farklı stillerin, temaların veya akımların birleştirilmesiyle özgün eserlerin yaratılmasını mümkün kılar. Felsefe: Farklı düşünce sistemlerinin veya kavramların senteziyle daha kapsamlı bir anlayış geliştirmeyi hedefler.

Tümevarımın kurucusu olarak Francis Bacon kabul edilir. Bacon, modern anlamda tümevarımı bilimsel bir yöntem olarak ortaya koymuştur. Ancak, tümevarım yöntemini bilimsel araştırmalarda kullanılacak bir yöntem olarak geliştiren kişi İbn Sînâ'dır.

Søren Kierkegaard'a göre varoluşun üç aşaması şunlardır: 1. Estetik aşama. 2. Etik aşama. 3. Dinsel aşama.

"Ölümün Ötesinde Ne Var?" kitabı, İbrahim Kapaklıkaya tarafından yazılmış ve 2021 yılında Festival Yayıncılık tarafından basılmıştır. Kitapta, klinik olarak öldüğü kabul edilen ve bir süre sonra yaşama geri dönen insanların deneyimleri, bu süreçte yaşadıkları anlatılmaktadır. Kitabın özellikleri: Sayfa sayısı: 214. Ebat: 13,5 x 21. Basım yılı: 2021. Yayınevi: Festival Yayıncılık. ISBN: 9786257843089. Kitap, hepsiburada.com, trendyol.com ve dr.com.tr gibi platformlardan satın alınabilir.

John Locke ve Baron de Montesquieu'nun temel görüşleri şu şekilde özetlenebilir: John Locke: Kuvvetler Ayrılığı: Yasama ve yürütme erklerinin ayrılığını savunmuş, ancak yargı erkini yürütmenin bir uzantısı olarak görmüştür. Mülkiyet Hakkı: Mülkiyetin doğal bir hak olduğunu ve devletin temel amacının mülkiyetin korunması olduğunu öne sürmüştür. Baron de Montesquieu: Kuvvetler Ayrılığı: Yasama, yürütme ve yargı erklerinin birbirini frenleyip dengelediği bir sistem geliştirmiştir. Siyasi Özgürlük: Özgürlüğün, yasaların izin verdiği her şeyi yapmak olduğunu savunmuştur.

Farabi'nin en önemli katkılarından bazıları şunlardır: Mantık ve dil felsefesi: Farabi, Aristo'nun Organon'una şerhler yazarak ve ayrı risaleler kaleme alarak mantık bilimine büyük katkılarda bulunmuştur. Sesin izahı: Farabi, ses titreşimlerinin dalgaların hareketine bağlı olduğunu ispatlayarak musiki aletlerinin yapımında gerekli olan kaideleri belirlemiştir. İlimlerin sınıflandırılması: Farabi, ilimleri beş ana başlık altında sınıflandırmış ve bu metot, 13. yüzyılda Avrupalı bilginler tarafından kabul görmüştür. İslam felsefesine katkı: Farabi, İslam felsefesine zihincilik mantığını getirmiş ve din ile felsefe arasında dil bilimi üzerinden bir ilişki kurmuştur. Eserlerin çevirisi: Farabi, Aristo'nun birçok eserini Arapça'ya çevirmiş ve İslam dünyasında antik felsefenin anlaşılmasını sağlamıştır.

Ahlâkın yaptırımı manevidir çünkü ahlaki kurallara uymamanın yaptırımları genellikle bireyin içsel dünyasında yaşadığı olumsuz duygular ve toplum içindeki ilişkileri üzerinden ortaya çıkar. Ahlâkın manevi yaptırımlarından bazıları şunlardır: Vicdan azabı ve suçluluk duygusu. Toplumsal itibarın zarar görmesi. Dışlanma ve izolasyon. Kişisel gelişimde engellenme. Aile ilişkilerinin bozulması.

Fransız edebiyatı, dünya edebiyatı üzerinde derin bir etki yaratmış olması nedeniyle önemlidir. Fransız edebiyatının önemli olmasının bazı nedenleri: Zengin tarih ve kültürel miras: Fransız edebiyatı, birkaç yüzyılı kapsayan zengin bir tarihe sahiptir ve kültürel mirasın önemli bir parçası olmaya devam etmektedir. Edebi akımlara etkisi: Rasyonalizm, realizm, sembolizm, sürrealizm ve egzistansiyalizm gibi akımlar, Fransız edebiyatı sayesinde dünya edebiyatına yayılmıştır. Toplumsal ve politik duyarlılık: Fransız edebiyatı, devrim, emperyalizm, savaş ve sosyal adaletsizlik gibi konuları işleyerek toplumsal değişimlerin bir yansıması ve aracı olmuştur. Yenilikçi ve deneysel yaklaşımlar: Modernist ve postmodernist akımların etkisiyle, geleneksel anlatı tekniklerinden saparak yeni ifade biçimleri geliştirilmiştir. Önemli temsilciler: Montaigne, Molière, Racine, Corneille, Voltaire, Jean-Jacques Rousseau, Victor Hugo, Charles Baudelaire gibi birçok önemli yazar ve şair yetiştirmiştir.

İyi kelimesi, genellikle istenilen, beğenilen nitelikleri taşıyan, beğenilecek biçimde olan, kötü karşıtı anlamına gelir. Ayrıca, aşırı, bol, çok; uğurlu, hayırlı, iyilik getiren; esen, sağlıklı; yerinde, uygun; doğru olan; yetecek miktarda olan gibi farklı anlamları da vardır. İyi kelimesi, bazen sağlık veya başka bir durum için olması gereken durumu anlatmak için de kullanılır. Din açısından iyi kavramı çoğu zaman sevap kavramı ile paralellik gösterirken, ahlak felsefesi ya da etik olarak ise belli bir durumdaki olasılıkların en faydalısının uygulanması olarak algılanır.

Refleksif olmak, sahip olunan bilgileri sorgulayan zihnin kendi kendine dönmesi, yani bilginin tekrar tekrar düşünülmesi anlamına gelir. Refleksif olmanın bazı özellikleri şunlardır: Düşünme üzerine düşünme: Kişinin kendisini bir obje gibi ele alıp, kendi fikirleri hakkında düşünmesi. Öz farkındalık: Kişinin kendini daha iyi tanımasına ve geliştirmesine yardımcı olması. Eleştirel düşünce: Eleştirel düşünceyi güçlendirmesi. Sistemli olma: Her filozofun düşüncelerini açıklamak için kendine ait bir sistem oluşturması. Refleksif olma, genellikle felsefe ve mantık gibi alanlarda kullanılan bir terimdir.

İbn Sina'nın 4 cevher teorisi hakkında bilgi bulunamadı. Ancak, İbn Sina'nın cevherle ilgili bazı görüşleri şunlardır: Suret. Cevher olarak suret. Varlık veren fail neden. Cevhersel suretler. İbn Sina'nın felsefesinde cevher, suret, madde ve madde-suretten oluşan hilomorfik bileşik olarak üçe ayrılır.

Helenistik Dönem, Büyük İskender'in istilalarıyla başlayan ve Antik Dünya'da Grek etkisinin en yüksek seviyeye ulaştığı dönemdir. Bazı özellikleri: Kültürel Etkileşim: Yunan kültürü, doğu kültürleriyle kaynaşarak yeni bir sentez oluşturur. Yeni Krallıklar: İskender'in Pers İmparatorluğu'nu yenilgiye uğratmasından sonra Güneybatı Asya'da Makedonya Krallığı'na bağlı yeni krallıklar kurulur. Dil ve İletişim: Koini lehçesi, ortak dil olarak gelişir. Sanat ve Bilim: Edebiyat, mimari, süsleme, plastik sanatlar ve bilimsel araştırmalarda parlak ürünler ortaya çıkar. Felsefi Akımlar: Stoacılık, Epikürcülük ve Sceptisizm gibi felsefi okullar ortaya çıkar. Helenistik Dönem, MÖ 323 yılında Büyük İskender'in ölümüyle başlamış ve MÖ 31 yılında Ptolemaios Hanedanlığı'nın Aktium Savaşı'nda yenilgiye uğrayıp yıkılmasıyla sona ermiştir.

Evet, natürelizm ve naturalizm aynı anlama gelir. Natüralizm, felsefe, sanat ve edebiyatta doğal dünyayı temel alan çeşitli akımlara verilen ortak addır.

Platon'un devlet anlayışı, ideal bir devlet modelini içerir ve şu temel özelliklere dayanır: İş Bölümü: Devlet, vatandaşlar arasında yapılan bir iş bölümüne dayanır. Sınıflar: Toplum, yöneticiler, bekçiler (askerler) ve işçiler (çiftçiler, zanaatkarlar) olmak üzere üç sınıfa ayrılır. Erdemler: Her sınıfın bir erdemi vardır; yöneticiler bilgelik, bekçiler cesaret, işçiler ise kanaatkârlık erdemine sahiptir. Kadın-Erkek Eşitliği: İdeal devlette kadın-erkek eşitliği mevcuttur. Sosyalizm: Bekçiler ve yöneticiler, ortak bir yaşam sürer ve özel mülkiyete sahip değildir. Yönetim: İdeal devlet, sayıları kısıtlı bir aristokrat zümre tarafından yönetilir. Platon'a göre devlet, bir organizma gibidir ve insan ile aynı yapıya sahiptir.

İbn Haldun'un asabiyet tanımı şu şekilde özetlenebilir: Toplumsal bağ: Asabiyet, toplumların ilkellikten uygarlığa doğru ilerlemesini sağlayan temel toplumsal bağdır. Kan bağı: En açık şekliyle yakın kan bağı ile bağlı olan akrabalık ilişkilerinde görülür. Dayanışma: Aile bağı şeklindeki bu bağ, zamanla kabile ve kavim bağına dönüşür ve bir akrabası hakarete veya saldırıya uğrayan bir kişi, bu saldırı kendisine yapılmış gibi faile düşmanlık besler. Savunma ve güç: Asabiyet, bir grup içindeki yardımlaşma ve şeref duygusundan gelen ve dış düşmanlarla uğraşma gücü veren bir bağdır. Devlet kurma: Asabiyet, bir grubun başka bir grup üzerinde otoritesini kurması ve giderek devletin oluşturulması olayının özündeki ana etkendir. İbn Haldun, asabiyeti iki türe ayırır: 1. Nesep (soy) asabiyeti: Kan temelli bu bağ, bir toplumun devlet kurmasına kadar yeterli olur. 2. Sebep (kazanılmış) asabiyeti: Devlet kurma aşamasından sonra kan bağı yetmez ve yerine din ve hanedana bağlılık şeklindeki bu asabiyet türü gelir.

Gölge mağarası, Platon'un mağara alegorisinde toplum tarafından belirlenen ve benimsenen doğruları temsil eder. Alegoride: Mağara, toplumu simgeler. Zincir, bireyleri sınırlayan hukuki, dini ve ahlaki kuralları ifade eder. Gölgeler, duyusal dünyanın yanılsamalarını ve kısıtlı bilgileri sembolize eder. Güneş, ideaları, özellikle İyi ideasını temsil eder.