Felsefe

Spinoza'nın tanrısı, "Tanrı ya da Doğa" (Deus sive Natura) olarak tanımlanır. Tanrı'nın bazı özellikleri: Kendi kendisinin nedenidir; var olmak için başka bir nedene ihtiyaç duymaz. Ezeli ve ebedidir. Sonsuz sıfatlara sahiptir; bunlar arasında düşünce ve uzam bulunur. İnsani özellikleri yoktur; iradesi, duyguları veya insana benzer bir bilinci yoktur.

Ateş ve su, insanlık tarihinin en eski ve evrensel sembollerinden olup, hem doğanın temel güçlerini hem de yaşamın döngüselliğini ve dengeyi simgeler. Ateş, tutkuyu, enerjiyi, yok edici gücü, dönüşümü ve yaratımı temsil eder. Su, duyguların, sezgilerin, huzurun, sakinliğin, hayatın kaynağının ve ruhsal arınmanın sembolüdür. Ayrıca, ateş ve su bileklikleri de bu sembollerin bir yansıması olarak, çiftler arasında gönüldeki ortaklığı, birlikte olma arzusunu, sevgi bağını ve tamamlayıcılığı simgeler.

Marx'a göre insan, hem kendi tarihinin yazarı hem de oyuncusudur. Marx'a göre insanın özellikleri: Üretici etkinlik: İnsanı insan yapan şey, üretici etkinliğidir; insan, kendi geçim araçlarını üretmesiyle hayvandan ayrılır. Toplumsal varlık: İnsan, toplum içinde ve toplum aracılığıyla kendini üretir; toplumsal ilişkiler bütünü, insanın özünü oluşturur. Değişen varlık: İnsan, tarihle birlikte değişir, kendini geliştirir ve dönüştürür. İhtiyaç sahibi varlık: İnsan, ihtiyaçlarını gidermek için hareket eder; bu ihtiyaçlar, insanın doğasını açıklar. Marx, insan doğasının tek tek bireylerin doğasında bulunan bir soyutlama olmadığını, toplumsal koşulların ürünü olduğunu belirtir.

Merlí, bir felsefe öğretmeninin öğrencileri üzerindeki etkisini ve onların hayatlarını nasıl değiştirdiğini anlatır. Dizinin bazı konuları: Felsefe: Felsefe, dizi boyunca sadece teorik olarak işlenmez, hayatın içinde uygulanır. Öğrenci-öğretmen ilişkileri: Sınıf duvarlarının ötesine geçen, derin ve karmaşık ilişkiler. Kişisel sorunlar: Öğrencilerin ve öğretmenlerin yaşamlarındaki zorluklar ve problemler. Toplumsal sorgulama: Sosyal sınırların ve toplumun sorgulanması. Dizi, üç sezondan oluşur ve her bölüm farklı bir felsefi doktrin veya filozofun fikirleri üzerine kuruludur.

Platon, varlığın idealar ve madde olarak ikiye ayrıldığı, ideaların gerçek ve değişmeyen varlıklar, maddenin ise bu ideaların yansıması olduğu görüşünü savunmuştur. Platon'a göre iki ayrı evren vardır: İdealar evreni ve duyular evreni.

Mahiyet, Arapça kökenli bir kelime olup "nitelik", "öz", "esas", "vasıf" ve "içyüz" anlamlarına gelir. Türk Dil Kurumu'na göre mahiyet kelimesinin iki farklı açıklaması vardır: 1. Bir şeyin özü, esas, asıl. 2. İçyüz. Örnek cümleler: "Edebiyat tarihi, mahiyeti gereği edebiyat hakkında müşahhas bilgi vermezler". "Bu olayın mahiyeti araştırılmadan herhangi bir ceza vermek mümkün olmayacak".

Aforizmacı üslup, derin bir fikri veya mesajı mümkün olan en az kelimeyle iletmeyi amaçlayan bir anlatım tarzıdır. Aforizmacı üslubun bazı özellikleri: Düşündürücü ve etkili cümleler. Süslü sözlerden kaçınma. Toplumsal mesaj verme. Aforizmacı üslubun tarihi, antik çağlara kadar uzanır.

Hayır, nihilizm ve anarşizm aynı şey değildir. Nihilizm, her türlü otoriteye boyun eğmemek ve tüm değer, kurum ve düzenleri yıkmak gerektiğini savunur. Anarşizm ise devlet ve her türlü otoritenin ortadan kaldırılması gerektiğini, insanların devlet olmadan daha adil ve mutlu yaşayabileceklerini savunur. İki kavram arasındaki temel fark, nihilizmin daha içe kapanık ve umutsuz bir bireyselciliği temsil ederken, anarşizmin daha dışa dönük ve değişim odaklı bir yaklaşımı benimsemesidir.

Önermeler ve bağıntılar mantığı arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Önermeler: Doğru veya yanlış değerlerinden birini alabilen, ancak aynı anda ikisini birden alamayan ifadelerdir. Bağıntılar: Birden fazla şey arasında bir ilişki kuran ve bu ilişkiyi dile getiren ifadelerdir. Dolayısıyla, önermeler tek bir yargıya odaklanırken, bağıntılar birden fazla varlık veya varlık sınıfı arasındaki ilişkileri ifade eder.

Tinsel dünya, felsefede maddi olmayan ve zihinsel ya da ruhsal boyutlara işaret eden bir kavramdır. Tinsel dünyanın farklı felsefi yaklaşımlarda çeşitli anlamları vardır: Bireysel tin. Toplumsal tin. Mutlak tin. Ayrıca, Steiner’in felsefesinde tinsel dünya, sıradan duyularla algılanamayan, ancak deneyimlenebilen bir dünya olarak tanımlanır.

Varlık felsefesinin temel soruları şunlardır: Varlık var mıdır?. Varlığın mahiyeti nedir?. Varlığın türleri nelerdir?. Evrende amaçlılık var mıdır?. İnsanın varlık amacı nedir?. Ayrıca, varlığın niceliği (monizm, düalizm, plüralizm) ve niteliği (oluş, madde, idea, fenomen) sorunları da varlık felsefesinin temel problemleri arasında yer alır.

Epistemik yaklaşım, bilgiye ve öğrenmeye dayalı olan anlamına gelir. Bu terim ayrıca şu anlamlara da gelebilir: Epistemik sorumluluk. Epistemik mantık. Epistemik yaklaşım (eğitim).

Kant'ın kritisizm (eleştiricilik) anlayışı, hiçbir bilginin tüm yönleriyle incelenip eleştirilmeden doğru kabul edilemeyeceği görüşüne dayanır. Kant'ın kritisizm anlayışının temel özellikleri: Bilginin sorgulanması. Bilginin sınırları. İdealar ve kavramlar. Eleştiri ve sistem dışı yaklaşım. Kant'a göre, bilginin iki kaynağı vardır: deney ve akıl.

Mantıkta önerme, doğrulanabilir ya da yanlışlanabilir olmak zorunda olan ifadelerdir. Bazı önerme örnekleri: 2 < 3 (doğru bir önerme); Türkiye'nin başkenti Ankara'dır (doğru bir önerme); 7 = 8 (yanlış bir önerme). Önermeler, emir, ünlem ve soru cümleleri ile karıştırılmamalıdır.

Felsefi düşünce, genellikle soyut kavramlar kullanarak evrenin doğası, insanın rolü, gerçekliğin doğası, değerler, varoluş gibi temel sorularla ilgilenir. Bazı örnekler: Gerçek nedir ve gerçeklik algısı nasıl oluşur? Kader var mı, hayatımız daha büyük bir güç tarafından mı kontrol ediliyor? Hayatın anlamı nedir? Ölümden sonra hayat var mı? Bilgi mümkün müdür, doğru bilgiyi nasıl biliriz? Ahlaken doğru veya yanlış hareketler arasında bir fark var mıdır? Felsefi sorular, eleştirel ve mantıksal bir şekilde incelenir ve cevapları kesin değildir; bu sorular üzerinde düşünme süreci her zaman devam eder.

Hiçlik felsefesi, varoluşun anlamını veya olası eksikliğini keşfetmek amacıyla ortaya çıkan bir felsefi yaklaşımdır. Hiçlik felsefesinin bazı türleri: Varoluşsal nihilizm. Epistemolojik nihilizm. Metafizik nihilizm. Hiçlik felsefesi, Batı felsefesinde genellikle nihilizm olarak adlandırılır. Bu felsefi görüş, bazı düşünürler tarafından karamsar bir yaklaşım olarak görülürken, diğerleri için insanın hayatını daha iyi anlamasına yardımcı olabilir.

Soyut kavramlara bazı örnekler: Duygular: mutluluk, üzüntü, öfke, korku, sevgi, nefret. Nitelikler: güzellik, çirkinlik, güç, zayıflık, zeka, dürüstlük. Kavramlar: özgürlük, adalet, demokrasi, din, bilim. Varoluş durumları: çocukluk, yalnızlık. Soyut kavramlar, beş duyu ile algılanamaz, yalnızca düşünce yoluyla varlığı kabul edilir.

Septikler, özellikle doğa ötesi konularda kesin bilgi ve yargılara varmaya karşı çıkarlar. Başlıca karşı çıktıkları noktalar: Mutlak doğru bilgi: Septiklere göre genel geçer doğru bilgiye ulaşmak mümkün değildir. Duyu ve akıl bilgisi: Duyuların ve aklın sağladığı bilgi karmaşık, aldatıcı ve değişken olarak kabul edilir. Ana madde, tanrı, ruh gibi kavramlar: Bu tür konularda olumlu ya da olumsuz yargılarda bulunmanın yersiz olduğunu savunurlar. Septikler, Sokrates ve Platon gibi filozofların mirasçıları olduklarını iddia etseler de, kendi farklılıklarını belirtirler.

Montaigne'den hayata dair öğrenilebilecek bazı şeyler: Kendini tanıma: "Az sonra değişebilirim, yalnızca halim değil amacım da değişebilir". Eğitimin önemi: "Eğitimin insanı bozmaması yetmez, daha iyiden yana değiştirmesi gerekir". Duygu ve düşünce özgürlüğü: "Duygu ve düşüncelerimizin kölesi olmamalıyız. Çünkü insan, kalıplaşmış düşünce zincirlerini kırdığı ölçüde gelişir". Yaşamın değeri: "Yaşamın değeri günlerin uzunluğuna değil, o günleri nasıl kullandığımıza bağlıdır". Dürüst yaşam: "Bizim işimiz kitap doldurmak değil, ahlakımızı yapmaktır; savaşmak ülke kazanmak değil, yaşayışımıza dirlik düzenlik getirmektir". Montaigne, "Denemeler" adlı eserinde ahlaktan aileye, eğitimden sanata kadar geniş bir tema ağıyla ele aldığı düşüncelerini samimi ve sıcak bir dille ortaya koymuştur.

Filozoflara filozof denmesinin sebebi, felsefe ile uğraşmaları ve felsefenin gelişmesine katkıda bulunmalarıdır. Filozof kelimesi, Antik Yunanca "bilgelik aşığı" anlamına gelen φιλόσοφος (filosofos) kelimesinden türemiştir. Filozoflar, varlık, bilgi, dil ve değerler alanıyla ilgili problemleri akılcı ve tenkitçi bir yaklaşımla ele alıp temellendirmeye çalışırlar. Ayrıca, sakin ve kendi halinde yaşayan kimselere de filozof denebilir.