Felsefe

Tesadüf diye bir şeyin var olup olmadığı konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Bediüzzaman Hazretleri'nin görüşü. Jung'un eşzamanlılık teorisi. İstatistikçilerin görüşü. Sonuç olarak, tesadüfün varlığı veya yokluğu kişisel inançlara ve bilimsel yaklaşımlara bağlıdır.

Felsefenin ortaya çıkışını hazırlayan düşünce ortamı, çeşitli medeniyetlerin bilim, inanç ve öğretilerinin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Felsefenin ortaya çıkışını hazırlayan bazı unsurlar: Refah düzeyi: İnsanların, toplumu ve yaşamı düşünecek zamana sahip olması. Kültürel zenginlik ve bilgi birikimi: Farklı inanç ve düşüncelere izin veren bir ortam. Hoşgörü: Farklı inanç ve düşüncelere saygı gösterilmesi. Merak ve hayret: İnsanın bilgiye olan açlığı. Felsefenin ilk kıvılcımları, İyonya uygarlığında, önceki medeniyetlerin bilim, yaratılış, varlık gibi konulardaki birikimlerinin ele alınması ve sorgulanması ile milattan önce 7. yüzyılda ortaya çıkmıştır.

İkilem kelimesi farklı bağlamlarda farklı anlamlar taşıyabilir. Chelsea Fine'ın "İkilem" Kitabı. Eddi Anter'in "İkilem" Romanı. Genel Anlamda İkilem. Ayrıca, Serhat Karan ve Uğur Ateş'in kurduğu İkilem adlı bir alternatif pop müzik grubu ve bu grubun şarkıları da bulunmaktadır.

Adalet ve eşitlik ile ilgili bazı sözler: "Adalet, halkın gıdasıdır. İnsan ona daima muhtaçtır." (Chateaubriand). "Adaletin olmadığı yerde ahlaktan bahsedilemez." (Montaigne). "İyi olmak kolaydır, zor olan adil olmaktır." (Victor Hugo). "İnsanlar kendi hatalarının en iyi avukatı, başkalarının hatalarının en iyi yargıcıdır.". "Eşitlik arayan mezara gitmeli." (Alman atasözü). "Tüm insanlar eşittir, çünkü onlar toprak ananın çocuklarıdır.". "Bırakın adalet yerini bulsun, isterse kıyamet kopsun." (S. Freud). "Adalet mülkün temelidir." (Hz. Ömer). "Kadınlar bütün baskı ve zulüm zincirlerinden kurtulmadıkça özgürlükten bahsedilemez." (Nelson Mandela). "Cinsiyet eşitliği sadece bir hedef değildir. Cinsiyet eşitliği yoksulluğu azaltmanın, sürdürülebilir bir kalkınma yaratmanın ve iyi yönetim oluşturmanın temelidir." (Kofi Annan).

Düalist ve monist kavramları farklı bağlamlarda farklı anlamlara gelebilmektedir. Felsefe alanında: Monist (birci), her şeyin tek bir zorunluluk, ilke, madde ve enerjiden geldiğini iddia eden veya tek bir tözden kaynaklandığını savunan felsefi görüştür. Düalist (ikici), herhangi bir alanda birbirlerine indirgenemeyen iki karşıt ilkenin varlığını ileri süren felsefi akımdır. Anayasa hukukunda: Monist parlamentarizm, hükümetin sadece Parlamento'ya karşı siyasi olarak sorumlu olduğu parlamenter yönetim biçimidir. Düalist parlamenter sistem, hükümetin hem Parlamento'ya hem de Devlet Başkanı'na karşı sorumlu olduğu yönetim biçimidir.

Hayır, Sokrates ve Platon aynı kişi değildir. Sokrates (MÖ 469-399), M.Ö. 5. yüzyılda yaşamış bir filozoftur. Platon (MÖ 427-347), Sokrates’in öğrencisi olan ve onun felsefi mirasını devam ettiren bir filozoftur.

Latincede en çok kullanılan kelimelerden bazıları şunlardır: Ego. Tu. Nos. Vos. Is. Ea. Id. Hic, haec, hoc. Ille, illa, illud. Idem, eadem, idem. Ayrıca, bonus (iyi), malus (kötü), multus (çok), parvus (küçük), magnus (büyük), solus (yalnız, tek), totus (bütün, tüm), ullus (herhangi biri), unus (bir), alius (diğer, başka) gibi kelimeler de sıkça kullanılır. Latincede en çok kullanılan 100 kelimeyi içeren bir listeye transparent.com sitesinden ulaşılabilir.

Felsefede olgu, insan düşüncelerinin dayandığı temellerdir. Olgunun bazı özellikleri: Gerçek. Ölçülebilir. Tekillik. Bağımsızlık. Zaman ve mekan. Örnekler: Fizik. Biyoloji. Tarih.

Descartes'in düalizm anlayışı, insanın zihin ve madde (beden) olmak üzere iki farklı tözden meydana geldiğini savunur. Zihin (ruh), düşünen, soyut ve bölünemez bir tözdür. Madde (beden), yer kaplayan, somut ve bölünebilir bir tözdür. Descartes'a göre bu iki töz, varlığı oluşturmak için birbirine muhtaçtır ve birbirine indirgenemez.

Descartes'in düalizm anlayışı, insanın zihin ve madde (beden) olmak üzere iki farklı tözden meydana geldiğini savunur. Zihin (ruh), düşünen, soyut ve bölünemez bir tözdür. Madde (beden), yer kaplayan, somut ve bölünebilir bir tözdür. Descartes'a göre bu iki töz, varlığı oluşturmak için birbirine muhtaçtır ve birbirine indirgenemez.

Matematik ve felsefe ilişkisi, matematik felsefesiyle incelenir ve bu felsefe, matematiğin doğasını, amaçlarını, kapsamını ve içeriğini araştırır. Matematik felsefesinin bazı soruları: Matematiksel nesnelerin varlığı neye dayanmaktadır? Matematiksel bilgiye nasıl erişilir? Matematik ile mantık arasındaki ilişki nedir? Matematik ve felsefe arasındaki ilişki bazı filozofların görüşleriyle de şekillenmiştir: Platon: Matematiksel nesnelerin bağımsız ve somut bir gerçekliği olduğunu savunmuştur. Kant: Matematiksel önermelerin sentetik a priori yargılar olduğunu ve zamanın hem a priori hem de tikel olmasından ötürü matematiğin olanaklı olduğunu belirtmiştir. Descartes: Matematiğin prensiplerini yazmış ve düşünsel alanda matematiksel açılımlardan yararlanarak, doğruluğu tartışılmaz kesin bilgilerin var olduğunu savunmuştur. Matematik ve felsefe ilişkisi, matematiksel nesnelerin varlığı ve bilgi kaynağı gibi temel konularda farklı felsefi yaklaşımların ortaya çıkmasına da yol açmıştır.

Normatif, kural koyucu, yasa oluşturan ve olması gerekeni ortaya koyan anlamına gelir. Normatif kelimesinin bazı kullanım alanları: Felsefe: İdealize edilmiş değer yargıları ve kurallar ortaya koyan disiplinler için kullanılır. Hukuk: Düzgüsel, bir kural değerini taşıyan. Beden eğitimi: Norma ilişkin. Sosyoloji ve psikoloji: Bireyin toplum içinde kabul görmek için kendi beğeni ve isteklerini gizlemesi durumu. Türk Dil Kurumu'na göre normatif kelimesinin iki anlamı vardır: 1. İlk anlamı: Koyduğu kuralların uyulup uyulmadığını denetleyen. 2. İkinci anlamı: Yasa oluşturan.

Entüist filozoflardan bazıları şunlardır: Henri Bergson. İmam Gazali. William Hamilton. George Moore, David Ross, Charlie Broad ve Alfred Ewing. Brower, Weyl ve Heyting.

Önerme ve yargı aynı şey değildir, ancak her yargı bir önerme olabilir. Yargı, bir kavramı başka bir kavram altında sınıflandırmak veya bir özelliğe yüklemek anlamına gelir. Örnekler: "İnsan akıllı bir canlıdır." ifadesi bir yargıdır. "İnsanlar ölümlüdür." veya "Kar beyazdır." ifadeleri ise önerme örnekleridir. Dilek, soru, emir veya ünlem cümleleri ise yargı bildirmedikleri ve "doğru" ya da "yanlış" olarak değerlendirilemedikleri için önerme kabul edilmez.

Paul Feyerabend, bilim felsefesinde bilgi-kuramsal anarşizm ve yöntemin reddi görüşlerini savunur. Temel görüşleri: Bilimsel kuralların ve yöntemlerin eleştirisi: Feyerabend, bilimsel kuralların ve ilkelerin faydadan ziyade zarar verdiğini ileri sürer. Kuramsal çoğulculuk: Aynı anda birbiriyle çelişen birçok teori olmalı ve bu teorilerin savunucuları, bunların doğruluğuna inanarak onları ısrarla çözmeye çalışmalıdır. Tek bir yönteme karşı çıkış: Tek bir yönteme bağlı kalmak, farklı fikirlerin katkılarını göz ardı ederek bilimsel ilerlemeye engel teşkil eder. Bilimin insan odaklı olması: Bilim, insanı göz ardı etmemeli; bilimsel etkinliklerde insanın ihtiyaçları ve yetenekleri dikkate alınmalıdır. Alternatif bilgi kaynaklarına açıklık: Bilim, din, sanat gibi diğer bilgi kaynaklarıyla eşit düzeyde olmalı ve onlarla ölçülebilir veya kıyaslanabilir olmamalıdır.

Ölümle ilgili bazı özlü sözler: "Ölüm, hayata veda değil; sonsuzluğa açılan bir kapıdır". "Ölüm, son değil; yeni başlangıçların habercisidir". "Ölüm, sadece bir geçiştir; ruhun ebedi yolculuğunun ilk durağıdır". "Ölüm, dünya hayatının sonu ve ahiret hayatının başlangıcıdır". "Ölüm, Allah’a kavuşmanın kapısıdır". "Ölüm, dünya hayatının geçici olduğunu hatırlatan bir öğüttür; müminler için ebedi mutluluğun habercisidir". "Ölüm, akıllı bir adamı hiçbir zaman ansızın almaz çünkü o her zaman gitmeye hazırdır". "Ölüm, başka bir yaşamın kaynağıdır". "Ölüm, korkulacak bir şey değil; yaşanmış bir hayatın ödülüdür". "Ölüm, insanın olduğu her yerde vardır ama insanlar bunu bir türlü kabullenmek istemezler".

Hayır, vahdet ve vücut aynı şey değildir. Vahdet, "birlik" anlamına gelir ve zıt anlamlısı "kesret", yani çokluktur. Vücut ise "varlık" demektir. Vahdet-i vücut, tasavvuf düşüncesinde varlığın ancak Allah’a mahsus olduğunu esas alan ve mahlûkatın varlığını kabul etmeyen bir ekoldür.

Hayır, vahdet ve vücut aynı şey değildir. Vahdet, "birlik" anlamına gelir ve zıt anlamlısı "kesret", yani çokluktur. Vücut ise "varlık" demektir. Vahdet-i vücut, tasavvuf düşüncesinde varlığın ancak Allah’a mahsus olduğunu esas alan ve mahlûkatın varlığını kabul etmeyen bir ekoldür.

Herakleitos'un savunduğu bazı görüşler şunlardır: Evrende sürekli değişim. Ateşin ana madde olması. Karşıtların birliği. Logos kavramı. Doğru ve ahlakın evrensel olmaması. Hayatın bir akış olması. Çatışmanın gerekliliği.

Stoa felsefesinin kurucusu Kıbrıslı Zenon'dur. MÖ 300 yılında Atina'da Stoa Poikile'de (Sütunlu Galeri) ders vermeye başlayan Zenon, Kinik felsefeden etkilenmiş ve kendi düşüncelerini geliştirmiştir.