Felsefe

"İnsan insanın kurdudur" sözü, İngiliz filozof Thomas Hobbes'a aittir. Bu söz, aynı zamanda Latince bir atasözü olan "Homo homini lupus est" ifadesinin bir yorumudur.

Pozitif hukuk ile doğal hukuk arasındaki temel farklar şunlardır: Kaynak. Pozitif hukuk, devlet tarafından yapılan ve yürürlükteki hukuk kurallarını içerir. Doğal hukuk, insan aklı ve adalet anlayışına dayanan, evrensel hukuk kurallarıdır. Geçerlilik. Pozitif hukuk, bir hukuk normunun geçerli olmasını onun adil olup olmamasına değil, yasama organı tarafından usulüne uygun biçimde konulmuş olmasına bağlar. Doğal hukuk, evrensel olarak doğru olan bazı ilkelerin doğa, akıl ya da Tanrı tarafından belirlendiğini savunur. Ölçüt. Pozitif hukuk, hukuki düzen ve normatif geçerlilik ile ölçülür. Doğal hukuk, hakikat, etik ve insan onuru gibi ölçütlerle değerlendirilir. Eleştiri. Pozitif hukuk, yasaların ahlaka uygun olması gerektiğini kabul etmez. Doğal hukuk, yasaların insan onuruna aykırı olması durumunda hukuk olarak geçerliliğini yitireceğini savunur.

Carpe kelimesi, Latince kökenli olup "günü yakala" anlamına gelir ve anı yaşamayı, fırsatları değerlendirmeyi ve pişmanlık duymadan yaşamayı teşvik eden bir yaşam felsefesini ifade eder. Carpe felsefesinin bazı temel ilkeleri: Anı yaşamak: Geçmişe veya geleceğe takılmak yerine, mevcut ana odaklanmak. Fırsatları değerlendirmek: Beklenmedik fırsatları fark etmek ve cesurca değerlendirmek. Kendi yolunu çizmek: Başkalarının beklentilerinden bağımsız olarak, kendi değerlerine ve hedeflerine göre yaşamak. Pozitif olmak: Olumsuzluklara odaklanmak yerine, pozitif düşünmek ve olumlu bir bakış açısıyla hareket etmek. Ayrıca, "carpe" kelimesi, vücut spreyi gibi ürünlerde de kullanılmaktadır.

Shaolin Tapınağı'nın 36. Odası, 1978 yapımı "The 36th Chamber of Shaolin" filmine atıfta bulunur. Filmin ana teması, kung-fu'nun sadece bir dövüş sanatı değil, aynı zamanda hayatın nasıl yaşanması gerektiğini öğreten bir felsefe olduğudur. Filmin adı, kahramanın tapınaktan çıkıp halka kung-fu öğretmeye başlamasını talep etmesinden gelir; bu, tapınağın 36. odası olarak kabul edilir.

İyi insan, Allah’a karşı saygılı, kullara karşı hayırhah olan kimsedir. İyi insanın bazı özellikleri: İyilik yapmak: Sevdiği maldan yakınlara, yetimlere, yoksullara, yolda kalmışlara ve yardım isteyenlere harcayan, namazı kılıp zekâtı veren kişidir. Sorumluluk sahibi olmak: Sorumluluklarını yerine getiren, insanların sorunlarına duyarlı olan, sahip olduğu imkânları yoksul, muhtaç ve yolda kalmışlara harcamaktan kaçınmayan kişidir. Güzel huylu olmak: Dedikodu yapmayan, ihtiraslı olmayan, olan için şükreden, halinden şikâyet etmeyen, yaptığı iyilikleri başa kakmayan ve insanların kusurlarını araştırmayan kişidir. Ayrıca, "iyi insan sözünün üstüne gelir" şeklinde bir atasözü de vardır.

İyi insan, Allah’a karşı saygılı, kullara karşı hayırhah olan kimsedir. İyi insanın bazı özellikleri: İyilik yapmak: Sevdiği maldan yakınlara, yetimlere, yoksullara, yolda kalmışlara ve yardım isteyenlere harcayan, namazı kılıp zekâtı veren kişidir. Sorumluluk sahibi olmak: Sorumluluklarını yerine getiren, insanların sorunlarına duyarlı olan, sahip olduğu imkânları yoksul, muhtaç ve yolda kalmışlara harcamaktan kaçınmayan kişidir. Güzel huylu olmak: Dedikodu yapmayan, ihtiraslı olmayan, olan için şükreden, halinden şikâyet etmeyen, yaptığı iyilikleri başa kakmayan ve insanların kusurlarını araştırmayan kişidir. Ayrıca, "iyi insan sözünün üstüne gelir" şeklinde bir atasözü de vardır.

Hasan Ali Yücel Klasikleri'nin önemli olmasının bazı nedenleri: Türk edebiyatının mirasını koruma: Bu klasikler, Türk edebiyatının önemli eserlerini bir araya getirerek, genç nesillere aktarmayı amaçlar. Çeviri kalitesi: Dizi, dünya klasiklerini nitelikli çevirilerle sunar. Geniş yelpaze: Edebiyattan felsefeye, tarihten bilimkurguya kadar geniş bir yelpazede klasikleşmiş eserler içerir. Kültürel katkı: Eserler, Türk kültürünü ve tarihini ön plana çıkarır, böylece hem Türk edebiyatını hem de kültürünü daha geniş kitlelere tanıtır. Eğitimdeki rolü: Hasan Ali Yücel'in klasik eserleri derleme çalışmaları, Türk edebiyatının derinliklerini keşfetmek isteyen herkes için önemli bir kaynaktır.

Türkiye'nin en ünlü filozofu konusunda kesin bir görüş yoktur. Ancak, Türk filozofları arasında en çok tanınan isimlerden bazıları şunlardır: Mevlana Celaleddin Rumi. Hilmi Ziya Ülken. Takiyettin Mengüşoğlu. İoanna Kuçuradi.

Batı ve Doğu arasındaki bazı farklar şunlardır: Yönetim Anlayışı: Batıda hukuk ve demokrasi ön plandayken, Doğuda güçlü figürler ve tiranlık daha yaygındır. Kültürel Bakış Açısı: Batı, felsefi akımlar ve bilimsel ilerlemelerle; Doğu ise dini ve mistik akımlarla öne çıkar. Algılama Biçimi: Batı toplumu, bir nesneye odaklanarak analiz yaparken; Doğu toplumu, geniş bir algısal ve kavramsal alana dikkat eder. Sosyal Yapı: Doğu toplumları, karmaşık sosyal ağlar içinde yer alırken; Batı toplumları daha bağımsız ve az sınırlayıcı bir sosyal dünyada yaşar. Değerler: Doğu toplumları, aza kanaat etmeyi ve içe dönüklüğü teşvik ederken; Batı toplumları, daha fazlasını elde etmeyi hedefler.

Pragmatik, gerçeğin temel ölçütünün pratik değerler olduğunu savunan felsefi bir yaklaşımı ifade eder. Pragmatik kelimesi ayrıca "faydacı" veya "yararcı" anlamlarına da gelir. Pragmatist, pragmatizm düşüncelerini benimseyen kişiye denir.

Ülkü ismi, Türkçe kökenli olup "ideal", "hedef" veya "inançlar" gibi anlamları ifade eder. Ayrıca, "ülkü" kelimesinin diğer anlamları şunlardır: amaç edinilen, ulaşılmak istenilen şey; en güzel, yakışıklı; ürkme, ürküntü; giyim kuşam, kılık.

Önermenin temel özellikleri: Doğruluk değeri: Önermeler doğru veya yanlış olabilir, ancak bu doğruluk değeri bilinmese bile kesin hüküm bildirmeleri gerekir. Küçük harflerle gösterim: Önermeler genellikle p, q, r, s gibi küçük harflerle gösterilir. Değer eşitliği: Doğruluk değerleri aynı olan iki önerme denk veya eş değer önerme olarak adlandırılır. Değişken içerme: İçinde değişken bulunan ve bu değişkenin farklı değerleri için doğru ya da yanlış olduğu gösterilebilen önermelere açık önerme denir. Bağlaçlarla birleştirme: İki veya daha fazla önermenin bağlaçlarla bağlanmasıyla bileşik önermeler elde edilir. Örnekler: 2 < 3 (doğru bir önerme). Türkiye'nin başkenti Ankara'dır (doğru bir önerme). 7 = 8 (yanlış bir önerme).

İbn-i Haldun'un en önemli görüşlerinden bazıları şunlardır: Tarih felsefesi ve sosyoloji: İbn-i Haldun, tarih ve sosyolojiyi iç içe gören bir yaklaşım sergilemiştir. Umran ilmi: İbn-i Haldun, insanlığın bir topluluk içinde birlikte yaşamasını ve kurdukları medeniyeti inceleyen "Umran İlmi"ni geliştirmiştir. Asabiyet: Asabiyet kavramını, toplumları bir arada tutan temel unsur olarak değerlendirmiştir. Devlet ve siyaset: Devletlerin kuruluş ve çöküşünü, siyasi otoritenin kavmine veya tebaasına nasıl davrandığını ve bunun toplumsal ve ekonomik değişimlere etkisini incelemiştir. Tarihçilik: Tarihçi için toplumları tanımanın gerekliliği üzerinde durmuştur. Bu görüşler, İbn-i Haldun'un "sosyolojinin kurucusu" olarak anılmasına yol açmıştır.

Lagom, İsveççe'de "ne az, ne çok, tam kararında" anlamına gelir. Bu kelime, dengeli ve huzurlu bir yaşam tarzını ifade eden bir felsefe olarak kullanılır. Ayrıca, lagom kelimesi Viking dilinde "laget om" (tek seferde içilebilecek yudum) kelimesinden türemiştir ve İsveç'te bir ölçü birimi olarak da kullanılır.

Karl Popper'ın yanlışlanabilirlik ilkesi, bir teorinin bilimsel olarak kabul edilebilmesi için test edilebilir olması ve yanlış olduğunun kanıtlanabilme ihtimalinin bulunması gerektiğini belirtir. Bu ilkeye göre, bir önermenin bilimsel bir nitelik kazanması, mantıksal kurgusunun sınamaya ve bu sınamalar sonucu yanlışlanabilmeye imkan sağlamasına bağlıdır. Örneğin, "Bütün kuğular beyazdır" evrensel genellemesi, tek bir siyah kuğu gözlenerek yanlışlanabilir. Popper, bilim insanlarına kuramlarını doğrulama değil, yanlışlama çağrısında bulunmuştur.

"Önemli olan nedir?" sorusuna verilebilecek bazı yanıtlar şunlardır: Yardımsever olmak. Öğretmek. Karakter. Başkaları üzerindeki etki. Geride kalan izler. Seçimler.

Kusursuz bir insan yoktur. Felsefi açıdan bakıldığında, Platon kusursuzluğun zihinsel bir kavram olarak var olabileceğini, ancak dünyada tam anlamıyla gerçekleşemeyeceğini savunur. Modern toplumlarda ise sosyal medya ve kültürel normlar, kusursuzluk baskısını artırarak bireylerin yetersizlik hissetmesine ve ruhsal sağlık sorunlarının ortaya çıkmasına neden olabilir.

Rasyonel düşünce ve davranış, akılcılık veya usçuluk anlamında kullanılan felsefi terimlerdir. Rasyonel düşünce, bilimsel temeli olan, mantıklı açıklamalar ve düşünme eylemi içerir. Rasyonel davranış, kişinin inançlarının, inanma nedenleriyle ve harekete geçme nedenleriyle yaptığı eylemlerle uyumlu olmasını ifade eder. Rasyonel düşüncenin her zaman en iyi ve doğru sonucu getireceğini ileri sürmek doğru değildir.

Ezoterizmin temel kavramlarından bazıları şunlardır: Ezoterik bilgi. Sembolizm. Dereceleme. İçsellik. Vitriol. Ezoterizm bir din veya inanç sistemi değildir.

Herakleitos'un ana fikri, evrenin sürekli bir değişim ve dönüşüm içinde olduğudur. Herakleitos'un bazı temel düşünceleri şunlardır: Ateşin önemi: Herakleitos, evrenin temel ilkesinin ateş olduğunu savunur. Zıtlıkların birliği: Doğa, zıt unsurların çatışması ve uyumu ile dönüşür. Logos kavramı: Değişimin yasası olan "logos", değişmeyen tek şeydir. İnsan eleştirisi: İnsanlar, değişim gerçeğini kavrayamaz ve bu nedenle bilgisizlik içinde yaşarlar. Mutluluk ve doğruluk: Mutluluk, bedensel hazlardan değil, doğruluktan ve ona uygun yaşamaktan gelir.