Buğday

Türkiye'de buğday önemli bir tarım ürünüdür çünkü: Ekonomik önem: Buğday, Türkiye'nin tarımsal üretiminin temel taşlarından biridir ve hem iç tüketim hem de ihracat için büyük bir önem taşır. Gıda güvenliği: Buğday, dünya nüfusunun gıda güvencesi açısından temel kaynaklardan biridir ve Türkiye'de stratejik bir öneme sahiptir. Çok yönlülük: Buğdaydan elde edilen un, bulgur, makarna gibi ürünler insan beslenmesinde; buğday bitkisinin sapları ise kağıt-karton sanayinde ve hayvan beslenmesinde kullanılır. İklim uyumluluğu: Buğday, farklı iklim tiplerinde yetişebilen bir bitkidir ve bu da Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde yetiştirilmesine olanak tanır. Sosyal ve kültürel değer: Buğday, Türkiye'de kırsal kesimdeki birçok topluluk için ekonomik ve sosyal bir temel oluşturur ve geleneksel mutfak kültürünün de ayrılmaz bir parçasıdır.

Buğdayda nisap miktarı, farklı görüşlere göre değişiklik göstermektedir: Ebû Hanîfe'ye göre, buğdayda nisap miktarı aranmaz; tüm toprak ürünleri zekâta tabidir. Diğer fıkıh görüşlerine göre, buğday ve arpa gibi saklanabilir ürünlerin nisabı 653 kg'dır. Bu bilgiler, toprak mahsullerinin zekâta tabi olması ve nisap miktarı ile ilgili genel görüşleri yansıtmaktadır. Detaylı ve güncel bilgiler için yerel din görevlilerine veya ilgili kurumlara danışılması önerilir.

Ata 81, kılçıklı, beyaz-çıplak başaklı beyaz yarı sert bir buğday çeşididir.

Buğday başağı oval bir yapıya sahiptir. Ancak, buğday tanesinin şekli çeşide göre değişiklik gösterebilir.

Evet, tritikale buğdaya göre daha verimlidir. Tritikale, yetersiz yağış alan kurak tarım alanlarına iyi uyum sağlar ve diğer tahıllara göre birim alandan daha yüksek tane verimi verebilir. Problemli alanlarda buğday ve arpa 200-250 kg/da tane verimi verirken, tritikale 400-500 kg/da arasında tane verimi verebilir.

Buğdayda en etkili taban gübresi, 20-20-0 gübresi ve DAP gübresi olarak kabul edilir. 20-20-0 gübresi, %18 azot, %46 fosfat içerir ve gelişme ile olgunlaşma üzerinde olumlu etkiler yaratır. DAP gübresi, yüksek oranda fosfor içerir ve köklerin güçlenmesine, yaprak, meyve ve çiçeklerin gelişmesine katkı sağlar. Ayrıca, çinko ve kükürt gibi diğer bileşenlerle zenginleştirilmiş taban gübreleri de etkili olabilir. Gübre seçimi, toprak analizi sonuçlarına, ekilecek bitkinin ihtiyaçlarına ve mevsim şartlarına göre yapılmalıdır.

Buğdayda kardeşlenme, ekim zamanına bağlı olarak farklı dönemlerde başlar: Erken ekim (15 Ekim - 15 Kasım arası): Kardeşlenme, Aralık ayında gerçekleşir. Normal ekim (15 Kasım - 15 Aralık arası): Kardeşlenme, Ocak ayında gerçekleşir. Geç ekim (15 Aralık - 15 Ocak arası): Kardeşlenme, Şubat ayında gerçekleşir. Kardeşlenme dönemi, buğdayın vejetatif aksamını geliştirdiği ve güçlendiği bir süreçtir.

1 kg buğdayda 100-150 gram protein bulunur. Buğdayın protein içeriği, türüne, çeşitine, iklim ve toprak koşullarına bağlı olarak %6-22 arasında değişebilir. Örneğin, yumuşak buğday %10-12, durum buğdayı ise %12-15 protein içeriğine sahiptir. Bu nedenle, 1 kg buğdayda yaklaşık olarak 10-15 gram protein bulunur.

Evet, Suudi Arabistan'da buğday tarlaları bulunmaktadır. Ancak, 2016 yılından itibaren su kaynaklarının tükenmesi nedeniyle Suudi Arabistan, yerli buğday üretimini durdurmuş ve net ithalatçı konumuna gelmiştir. 2019-2020 döneminde ise yerli buğday üretimine yeniden başlanmıştır.

Buğday patlağında aşurelik (kabuğu soyulmamış) buğday kullanılır. Alternatif olarak, karabuğday (greçka), kinoa, arpa, darı veya pirinç gibi farklı buğday türleri de kullanılabilir.

Hektolitre ağırlığı, buğday türüne göre değişiklik gösterir: Ekmeklik buğdaylarda hektolitre ağırlığının 75 kg'ın üzerinde olması istenir. Makarnalık buğdaylarda hektolitre ağırlığı 80 kg olmalıdır. Biralık arpada 65 kg, çavdarda 70 kg, yulafta ise 45 kg'ın üzeri beklenir. Hektolitre ağırlığı, danenin şekli, büyüklüğü, kabuğun kalınlığı ve nem miktarı gibi faktörlere bağlıdır.

Hektaş Ceremony, buğdayda tahıl fide yanıklığı, kök ve kök çürüklüğü, sarı pas, külleme ve septorya yaprak lekesi gibi hastalıklara karşı kullanılan bir fungisittir. Başlıca özellikleri: Koruyucu ve tedavi edici etki: Hastalıklarla mücadelede ilaçlama sayısını azaltır. Sistemik etki: Uzun süre koruma sağlar. Dayanıklılık riski azaltma: Fungusların dayanıklılık ve bağışıklık kazanma riskini iki farklı teknik madde ile azaltır.

Ata tohumu buğday, ekildikten sonra ortalama 8 ay içinde yetişir. Buğday ekimi genellikle sonbaharda veya erken ilkbaharda yapılır. Buğdayın tam olarak hasat edilmeye hazır hale gelmesi, ekimden yaklaşık 4-5 ay sonra gerçekleşir. Buğday yetiştirme süresi, ekim zamanı, toprak koşulları ve hava durumu gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak değişebilir.

Buğdayda bakır gübresi, yapraktan uygulandığında 10-15 gün arayla, damla sulama yöntemiyle uygulandığında ise haftalık olarak verilir. Bakır gübresi kullanmadan önce, ürünün kullanım talimatlarını dikkatlice okumak ve önerilen dozu uygulamak önemlidir.

İhsangazi siyez buğdayı, Kastamonu'nun İhsangazi ilçesinde meşhurdur. Siyez buğdayı ayrıca Afyonkarahisar'ın İhsaniye ilçesinde de yetiştirilmektedir.

Buğdayda bakır gübrelemesi, kardeşlenme dönemi sonrasında, sapa kalkma dönemi öncesinde yapılmalıdır. Bakır gübresi, buğday yetiştiriciliği sırasında şu dönemlerde uygulanabilir: Buğday, arpa ve çeltik için: Kardeşlenme döneminde. Mısır veya ayçiçeği için: Bitki boyu 40-50 cm olduğunda. Patates, havuç veya şeker pancarı için: İkinci çapadan sonra, gelişme dönemi boyunca. Bakır gübresi, yapraktan uygulama veya damla sulama yöntemiyle verilebilir. Bakır gübresi kullanmadan önce toprak analizi yaptırılması ve özel kullanımlar için uzman desteği alınması önerilir.

Kışlık buğday, genellikle Eylül sonu ile Kasım başı arasında ekilir. Türkiye'de kışlık buğday ekimi için uygun aylar, bölgeye göre değişiklik gösterir: İç Anadolu Bölgesi: Ekim ayının ilk haftası. Trakya Bölgesi: 15 Ekim - 15 Kasım. Ege Bölgesi: 15 Ekim - 15 Aralık. Doğu Anadolu Bölgesi: 15 Ağustos - 1 Eylül. Çukurova ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi: 15 Ekim - 30 Kasım. Erken ya da geç yapılan ekimler, buğdayların kuvvetli soğuklardan zarar görmesine neden olabilir.

Axial 050 EC, buğday ve arpada dar yapraklı yabancı otları kontrol etmek için kullanılan bir herbisittir. Axial 050 EC'nin bazı özellikleri: Yabancı otlar üzerindeki etkinliği ve etki hızı yüksektir. Aktif maddesi, özel formülasyonu sayesinde yabancı otların tüm büyüme noktalarına hızla taşınır. Çevreye ve kullanıcılara karşı duyarlıdır. Toprakta hızla çözünerek toprağın verimliliğini korur. Axial 050 EC, hububatın iki gerçek yapraklı döneminden bayrak yaprağını çıkarma dönemine kadar kullanılabilir. Herbisit kullanımı uzmanlık gerektirdiğinden, Axial 050 EC veya başka bir herbisit kullanmadan önce bir tarım uzmanına danışılması önerilir.

Buğdayda en yüksek verimi hangi gübrenin sağladığına dair kesin bir bilgi vermek mümkün değildir. Ancak, buğdayda yüksek verim elde etmek için doğru ve dengeli gübreleme programı uygulamak önemlidir. Buğdayda verimi artıran bazı gübreler: Azot (N). Fosfor (P). Potasyum (K). Mikro besinler (Zn, Mn, B). Gübreleme programı, toprak analizi sonuçlarına göre belirlenmelidir.

Buğday nem ve sıcaklık kontrolü için aşağıdaki yöntemler kullanılabilir: Havalandırma: Silolara dış ortam havası basılarak tahılın iç nemi düşürülür ve böcek ile küf oluşumu engellenir. Kurutma: Yüksek nemdeki buğdaylar, özel silolardaki kurutma sistemleriyle nem oranı %14-14,5'in altına düşürülerek saklanır. Psikometrik Diyagram Kullanımı: Depolanan tahılın sıcaklık ve nem değerlerinin kontrolü için psikometrik diyagramlardan yararlanılır. Toprak Hazırlığı: Toprağın nemini korumak için sonbaharda derin sürüm yapılır ve kesekler parçalanır. Sulama: Buğdayın kaliteli ve bol ürün vermesi için yıllık yağışın 350-1150 mm arasında olması ve toprağın 90 cm derinliğinin doyurulması önerilir. Nem ve sıcaklık kontrolünün sürekli sistemlerle veya periyodik olarak yapılması gerektiği unutulmamalıdır.