Felsefe

Frankfurt Okulu, 3 Şubat 1923'te Frankfurt Üniversitesi'nde Marksist kuram çalışmaları için kurulan Toplumsal Araştırmalar Enstitüsü bünyesinde bir grup entelektüel tarafından kurulmuştur. Kurucu isimler arasında yer alan bazı kişiler: Carl Grünberg. Max Horkheimer. Theodor W. Adorno. Herbert Marcuse. Leo Lowenthal. Friedrich Pollock. Okul, 1933'te Hitler'in iktidara gelmesiyle New York'a taşınmış ve 1950'de Frankfurt'ta yeniden kurulmuştur.

Marcel Proust'un en tanınmış eseri olan "Kayıp Zamanın İzinde" (À la recherche du temps perdu) adlı yedi ciltlik kitapta anlatılan bazı konular şunlardır: Toplumsal değişimler. Yazarlık serüveni. Otobiyografik unsurlar. Proust, eserlerinde insanı ve insan gerçeğini tüm boyutlarıyla anlatmaya çalışmıştır.

Beş element, Çin tıbbında ve astrolojide önemli bir yere sahiptir. Çin tıbbında beş element, bedensel ve zihinsel sağlığı yönetir. Bu elementler şunlardır: Odun (ağaç). Ateş. Toprak. Metal. Su. Bu elementler arasında sürekli bir döngü vardır; bir element diğerini besler. Astrolojide ise beş element, değişim üzerine kuruludur ve doğum ile ölüm arasındaki süreçleri açıklar. Ayrıca, feng shui ve İ Ching gibi alanlarda da beş element kullanılır.

Selin Sude Baş, Sakarya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü mezunudur.

11. sınıf felsefe ders kitabı olarak aşağıdaki seçenekler değerlendirilebilir: MEB Felsefe Ders Kitabı. Çeşitli Yayınevlerinin Kitapları. Ayrıca, OGM Materyal platformunda da 11. sınıf felsefe etkileşimli kitapları bulunmaktadır. Ders kitabı seçimi, öğrencinin tercihine ve eğitim kurumunun müfredatına bağlı olarak değişebilir.

Leviathan, farklı bağlamlarda çeşitli anlamlar taşır: Mitolojik ve teolojik bağlamda: Leviathan, denizlerde hüküm süren kocaman bir deniz canavarıdır ve efsanelerde kötülük ile kaosu temsil eder. Thomas Hobbes'un eserinde: Leviathan, mutlak güç ve yetkilere sahip egemen bir devleti ifade eder. Akademik literatürde: Leviathan, günümüzde güç ve yetkileri oldukça genişlemiş bir devleti temsil etmek için kullanılır. Ayrıca, Leviathan kelimesi İbranice'de "derin su yılanı" veya "balina" anlamına gelir.

Ereksel, "erek niteliğinde olan" anlamına gelir. Ayrıca, "ereksel" kelimesiyle türemiş olan "ereksel neden" ise "temelde bulunan erek veya varılmak istenen ereğe götüren sebep" demektir. Ereksel kelimesi, cümle içinde sıfat olarak kullanılır.

Düşünce, kısaca fikir olarak tanımlanabilir. Daha kapsamlı bir tanımla, düşünce, dış evrenin kişisel zihne yansıması, aynı zamanda da düşünme sonucu ulaşılan, düşünmenin ürünü olan sonuçtur. Düşünme, bireyin öğrenme sürecinde kazandığı kavramlar, kullandığı imgeler, düşünce ve hareketle, sözcük ve terimler gibi simgeler aracılığıyla gerçekleştirilen zihinsel faaliyettir.

Heidegger'in varlık anlayışı şu şekilde özetlenebilir: Varlık, var olanların toplamı değildir. Varlık, zaman aracılığıyla mevcudiyet olarak belirlenir. Varlık, daima bir varolanın varlığı olarak düşünülür. Varlığın anlamı, aletheia (gizlenmemişlik, açıkta olmak) olarak düşünülür. Dasein, varlığın açığa çıktığı varlık tarzıdır. Heidegger'in varlık anlayışı, varlık tarihinin eleştirisi ve yeniden kavramsallaştırılması üzerine kuruludur.

Etika, Baruch Spinoza'nın 1661 ile 1675 yılları arasında yazdığı ve ilk kez ölümünden sonra 1677'de yayımlanan eseridir. Eserde ele alınan bazı konular: Tanrı ve doğa; Gerçeklik; Özgürlük; İnsan; Tutkular; Zihin. Eserin amacı, düşünce ve akıl yoluyla bir yaşamla ahlaki ve mutlu bir yaşamın elde edilebileceğini göstermektir. Eserin üslubu, önermelerin takip ettiği aksiyomlar ve tanımlarla "geometrik bir düzende" düzenlenmiştir.

Parmenides'ten önce gelen bazı filozoflar: Thales. Anaksimandros. Ksenophanes. Pythagoras. Bu filozoflar, Parmenides'in felsefi düşüncelerinin gelişiminde ve Elea Okulu'nun oluşumunda önemli rol oynamışlardır.

İrfan ve arif arasındaki temel fark, irfanın daha özel ve manevi bir bilgi türünü, arif ise bu bilgiye sahip olan kişiyi ifade etmesidir. İrfan, ilham, keşif, sezgi ve manevi tecrübe ile elde edilen bilgidir. Özetle: - İrfan: Bilgi türü - Arif: Bu bilgiye sahip olan kişi Örnek: - İrfan: "Nefsini bilen, Rabb'ini bilir" (Gazali). - Arif: "Birlikte ve ayrı olan kimselerdir" (Şah-ı Nakşibend).

Metafiziğin konusu şu kavramlardır: Varlık. Bilinç. Madde. Ruh. Tanrı. Evren. Karma. Metafizik, bu kavramlar üzerine varlıksal (ontolojik) sorunlar üzerine yoğunlaşan incelemeler yapar.

Felsefede analojik akıl yürütme, iki şey arasındaki benzerlikten yola çıkarak birinden diğerine bilgi aktarma yöntemidir. Analojik akıl yürütmenin genel formülü şu şekildedir: 1. İki şey bir veya daha fazla açıdan birbirine benzemektedir. 2. Belirli bir önerme, bunlardan biri için geçerlidir. 3. O halde, bu önerme diğeri için de geçerlidir. Analoji, felsefe tarihinde önemli bir yere sahiptir; birçok filozof, karmaşık kavramları açıklamak veya yeni fikirler üretmek için analojilerden yararlanmıştır. Analojik akıl yürütmenin bazı özellikleri: Kesinlik eksikliği. Yaratıcılık ve keşif. Bağlam bağımlılığı. Farklılıkların önemi.

İmkansız diye bir şeyin var olup olmadığı, farklı bakış açılarına göre değişiklik gösterebilir: Olasılık açısından: Matematik ve mantık, bazı imkansızlıkları tanımlamamızı sağlar. Fiziksel olarak: Işık hızını aşmak veya mutlak sıfırın altına inmek fiziksel olarak imkansızdır. Metafiziksel olarak: Bazı şeyler metafiziksel olarak mümkün olabilir, örneğin, gelecekte ışık hızını aşmak veya mutlak sıfırın altına inmek mümkün olabilir. Felsefi olarak: "İmkansız diye bir şey yoktur" düşüncesi de mevcuttur. Sonuç olarak, imkansızlık kavramı, bağlamına göre değişebilir ve kesin bir yanıt vermek zor olabilir.

Hiçlik dövmesi, farklı anlamlara gelebilmektedir: Tasavvufta hiçlik dövmesi, benlik, gurur, kibir gibi kötü duygulardan arınmak ve yokluk durumunda olmak anlamına gelir. Felsefi olarak hiçlik dövmesi, nihilizm felsefesini ve yaşamın anlamsızlığını değil, anlamın kişisel ve öznel bir seçim olduğunu ifade eder. Budizm, Taoizm ve varoluşçuluk felsefesinde hiçlik, evrenin, benliğin ve tüm maddesel varlıkların geçiciliğini, sonsuzluğu ve özgürlüğü ifade eder. Genel olarak hiçlik dövmesi, hayatın geçici ve kırılgan olduğunu, kişinin duygusal ve zihinsel yüklerinden kurtulma isteğini ve minimalizmi benimsemesini simgeler. Dövme anlamlarının bilimsel bir temeli olmadığını ve kişisel yorumlara dayandığını unutmamak gerekir.

İzm'ler, genellikle ideolojiler, akımlar, düşünce sistemleri ve belirli dünya görüşlerini ifade eden kavramların sonunda kullanılır. Bazı izm örnekleri: Felsefi izm'ler: Rasyonalizm, empirizm, nihilizm, determinizm, realizm. Siyasi ve ekonomik izm'ler: Kapitalizm, sosyalizm, komünizm, liberalizm, faşizm. Sanat ve edebiyat izm'leri: Romantizm, sürrealizm, klasisizm, ekspresyonizm, minimalizm. Dini ve toplumsal izm'ler: Ateizm, deizm, teizm, feminizm, hümanizm. Bilim ve teknikle ilgili izm'ler: Pozitivizm, Darwinizm, pragmatizm, mekanizm, determinizm. Ayrıca, kişiler üzerine inşa edilmiş izm'ler de bulunmaktadır, örneğin, Mazdekizm, Makyavelizm, Marksizm, Leninizm, Stalinizm, Kemalizm.

Ali Lidar, Eskişehir Üniversitesi Felsefe Öğretmenliği bölümünden mezun olmuştur.

Alim ve arif arasındaki temel fark, bilgi edinme ve bilgiye yaklaşma yöntemleridir: Alim, bilgiyi kavramlar ve analizler yoluyla edinen, dış dünyaya dair bilgiye sahip olan kişidir. Arif, bilgiyi sezgi, içgörü ve tefekkürle elde eden, bildiği şeye dönüşmüş olan kişidir. Bu bağlamda, alim "bakar" ve "bilir"; arif ise "görür" ve "tanır".

"Praksis dergisine çok fazla yatırım yap" ifadesinin ne anlama geldiğine dair bilgi bulunamadı. Ancak, Praksis, sosyal bilimlerde tarihsel materyalist bakış açısını savunmayı ve yaygınlaştırmayı amaçlayan, 2001 yılından beri yayımlanan bir dergidir. Derginin yayın politikası, sosyal bilimlerin her alanından kuramsal makalelere, ampirik araştırmalara, kitap eleştirilerine ve bilimsel etkinlik değerlendirmelerine açıktır. Daha fazla bilgi için praksis.org adresi ziyaret edilebilir.