MenfiTespit

Menfi tespit davası, gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle hakkında icra takibi yapılmış veya yapılma tehdidiyle karşı karşıya kalan bir kişinin, borçlu olmadığını ispat etmek için açtığı bir davadır. Takibin iptali ise, menfi tespit davasının kabul edilmesi durumunda gerçekleşir: Borçsuzluk tespiti yapılır ve bu tespit hüküm altına alınır. Takip devam ediyorsa derhal durur. Karar kesinleştiğinde, icra takibi tamamen iptal edilir. Borçlunun mallarına konulan hacizler kaldırılır, haczedilmiş mallar satılmışsa elde edilen bedel borçluya iade edilir. Menfi tespit davası, İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Menfi tespit davası gibi hukuki süreçlerde bir avukata danışılması önerilir.

Menfi tespite karşı 89 ihbarname gönderilmez. Menfi tespit, İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 89. maddesi kapsamında üçüncü kişiler tarafından açılan bir davadır. 89 ihbarnameleri, borçlunun üçüncü kişilerdeki mal ve alacaklarının haczi için gönderilir.

Takibin tedbiren durdurulması talebi, icra takibinin geçici olarak durdurulmasını talep eden bir başvurudur. Bu talep, genellikle aşağıdaki durumlarda yapılır: Zamanaşımı: Takip konusu belgenin zamanaşımı süresinin dolması. Senet veya imzanın geçerliliği: Senedin usulüne uygun olmaması veya imzanın borçluya ait olmaması. Kötü niyetli takip: Takibin haksız veya kötü niyetli olarak başlatılması. Takibin tedbiren durdurulması talebi, mahkeme veya icra dairesine sunulabilir. Mahkeme, talebin haklı bulunması durumunda, teminat istenebilir veya teminat aranmaksızın takibin durdurulmasına karar verebilir.

Kambiyo senetlerinde menfi tespite dayalı bedelsizlik iddiası, bir kambiyo senedinin ihdasına neden olan temel alacağın herhangi bir nedenle mevcut olmaması durumudur. Bedelsizlik iddiasına dayalı menfi tespit davasının amacı, maddi hukuk bakımından borcun mevcut olup olmadığının tespitidir. Bedelsizlik iddiasının bazı nedenleri: Senedin düzenlenmesine sebep olan alacak geçersizse. Temel borç ilişkisi yanılma, ehliyetsizlik, hata, hile, gabin gibi sebeplerle bozulmuşsa. Senette şekil bozuklukları varsa. Temel borç ilişkisindeki edimin teminatı olarak düzenlenen senet ve teminat ettiği husus gerçekleşmezse. Bedelsizlik iddiası, kişisel bir def’i olduğundan, düzenleyen tarafından kural olarak ancak senet lehtarına karşı ileri sürülebilir.

Yargıtay, menfi tespite karşı açılan itirazın iptali davasında şu kararları vermiştir: Hukuki yararın varlığı: Borçlunun, itirazın iptali davasını beklemeden menfi tespit davası açmasında hukuki yararı olduğunu belirtmiştir. Derdestlik itirazı: İtirazın iptali davasında alacağın varlığı veya yokluğuna ilişkin bir tespit yapıldığı için, bu aşamada açılan menfi tespit davasında derdestlik itirazı ile karşılaşılabileceğini ifade etmiştir. Kesin hüküm etkisi: İtirazın iptali davasında verilen kararın, menfi tespit davası üzerinde kesin hüküm etkisi yaratmayacağını, ancak bazı durumlarda hukuki yarar yokluğundan davanın reddedilmesine yol açabileceğini belirtmiştir. Örnek bir karar olarak, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin 2024/836 esas numaralı ve 2024/810 karar numaralı kararı gösterilebilir. Bu konuda daha fazla bilgi için bir avukata danışılması önerilir.

Menfi tespit davasında tazminat, davayı kaybeden tarafa, yani alacaklıya karşı talep edilir. İcra ve İflas Kanunu’nun 72. maddesine göre, menfi tespit davasının borçlu lehine sonuçlanması halinde, borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, borçlu, alacaklıdan dava sebebiyle uğradığı zararın tazminine hükmedilmesini talep edebilir. Bu tazminatın miktarı, takip konusu alacak miktarının en az %20’si kadardır. Tazminat talep edilebilmesi için, borçlunun dava sırasında bu konuda talepte bulunması ve alacaklının takibinde kötüniyetli olması gerekir.

Menfi tespit davasında "nakden para" ifadesi, genellikle bir senette "nakit karşılığı" anlamına gelir. Örneğin, "nakden" yazılı bir bonoda, senedin nakit karşılığının ödendiği kabul edilir. Menfi tespit davası, borçlu olunmadığının tespiti için açılan bir davadır ve bu dava sırasında "nakden para" ifadesi, ödeme şekli veya hukuki bir ilişkinin niteliği ile ilgili olabilir. Daha fazla bilgi için bir hukuk profesyoneline danışılması önerilir.

Yargıtay, 89. haciz ihbarnamesine karşı açılan menfi tespit davalarını şu şekilde değerlendirir: Süreler: Üçüncü kişi, menfi tespit davasını üçüncü haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren 15 gün içinde açmalıdır. Görevli Mahkeme: Davanın yetkili mahkemesi, takibin yapıldığı veya üçüncü kişinin yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. İspat Yükü: Üçüncü kişi, takip borçlusuna borçlu olmadığını veya malın takip borçlusuna ait olmadığını ispatlamalıdır. Tazminat: Üçüncü kişi davayı kaybederse, mahkemece dava konusu şeyin %20'sinden aşağı olmamak üzere bir tazminata mahkûm edilir. Yargıtay, bu konularda yerel mahkemelerin kararlarını inceleyerek, hak düşürücü sürelerin aşılması veya ispat yükünün yanlış dağıtılması gibi durumlarda kararları bozabilir.

Kambiyo senedinde menfi tespite karşı imza itirazının ispatlanması için aşağıdaki adımlar izlenir: 1. İtiraz Dilekçesi: Borçlu, imzanın kendisine ait olmadığını belirten bir itiraz dilekçesi hazırlar ve icra mahkemesine sunar. 2. Delil ve Tanık Sunumu: Dilekçede, imzanın sahte olduğunu gösteren deliller ve tanıklar belirtilmelidir. 3. Bilirkişi İncelemesi: Mahkeme, imzanın kime ait olduğunu belirlemek için grafolojik inceleme yapılmasını talep edebilir. 4. Kanıtların Değerlendirilmesi: Mahkeme, tarafların iddialarını değerlendirir ve gerekli gördüğü durumlarda bilirkişi raporu doğrultusunda karar verir. İspat yükü, kambiyo senedindeki imzanın borçluya ait olduğunu kanıtlamak için alacaklıya aittir.

Menfi tespit davasında cevap dilekçesi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki hafta içinde verilir.

Menfi tespit davasında iletişim kayıtlarının istenmesi, dava dilekçesinde açıkça belirtilmelidir. Ayrıca, delillerin sunulması aşamasında, durumu daha iyi anlatan ek açıklamalar veya tanık ifadeleri de hazırlanabilir.

Menfi tespit davasında arabulucuya gitmeden dava açılması durumunda, dava dava şartı yokluğundan dolayı reddedilir.

Menfi tespit davasına karşı icra takibi, davanın kabul edilmesi durumunda durur. Menfi tespit davasının kabulü ile birlikte: - Borcun olmadığı mahkeme kararıyla hüküm altına alınır. - İcra takibi durdurulur ve mahkeme kararının kesinleşmesinin ardından sonlandırılır. Ancak, menfi tespit davasının açılması tek başına icrai işlemlerin yapılmasını engellemez; ihtiyati tedbir kararı alınması gerekmektedir.

Menfi tespit davasında taraf değişikliği, ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkündür. Maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilebilir. Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi de kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir.