Felsefe

Aporia, genel olarak konuşmacının konunun hangi yönü takip etmesi gerektiği, konuya nereden başlanıp nerede bitirileceği, ne deneceği hakkında yolunu yitirdiği durumun adı olarak tanımlanır. Ayrıca, aporia şu anlamlara da gelebilir: bir tartışmanın herhangi bir sorundan dolayı sonuca varamaması durumu; çıkmaz, çıkmaz sokak; bir hedefe ulaşmayı veya bir sorunu çözmeyi engelleyen zorluk veya engel. Etimolojik olarak, "aporia" kelimesi, Yunanca ἀπορία kelimesinden gelir ve "geçişin olmaması", "çıkmaz", "geçişte zorluk", "şaşkınlık" anlamlarına gelir.

Hannah Arendt'in önemli olmasının bazı nedenleri: Siyaset kuramcısı: 20. yüzyılın en etkili siyaset kuramcılarından biridir. Totalitarizm analizi: "Totalitarizmin Kökenleri" adlı eserinde Komünizm ve Nazizmin kökenlerini ve antisemitizmle bağlantılarını incelemiştir. Eichmann davası: 1961'de Adolf Eichmann'ın yargılanmasını "The New Yorker" dergisi adına takip etmiş ve "Kötülüğün Sıradanlığı" kavramını geliştirmiştir. Eserleri: "İnsanlık Durumu", "Devrim Üzerine" ve "Rahel Varnhagen: Bir Yahudi Kadının Hayatı" gibi önemli eserler yazmıştır. Akademik başarı: Princeton Üniversitesi'nde felsefe eğitimi veren ilk kadın profesördür.

Spiritüalizm, ruhun varlığına inanan felsefi bir görüştür. Spiritüalizmin temel özellikleri: Dua, tanrı inancı ve tanrıyı anlama; Maneviyata olan inanç; Hissetmek, geniş düşünmek ve hoşgörülü olmak; Saygılı ve düşünceli olmak; Soğukkanlı olmak ve meditasyon yapmak. Spiritüalizm, geniş anlamda tinselcilik (ruhçuluk) anlamında olup, ruhani tüm konuları kapsar. Spiritüalizm, tek tanrılı ve diğer dinlerde de var olan bir kavramdır. Spiritüalizm, aynı zamanda maddeciliğin karşıtı olarak da kullanılır. Spiritüalizm, farklı düşünce ve inanç sistemlerine ayrıldığı için kesin temsilcileri yoktur.

Realizm, 19. yüzyılın ortalarında Avrupa'da ortaya çıkan, gerçekliği objektif bir şekilde yansıtmayı amaçlayan bir sanat ve edebiyat akımıdır. Bu akım, romantizmin aşırılıklarına bir tepki olarak doğmuş ve toplumsal konulara daha gerçekçi bir yaklaşım getirmeyi hedeflemiştir.

Butler soyadıyla farklı yazarlar tarafından yazılmış çeşitli kitaplar bulunmaktadır. İşte bazıları: Smedley Butler'ın "War Is a Racket" (Savaş Bir Dalaveredir). Judith Butler'ın "Kırılgan Hayat". Eamonn Butler'ın "Özgür Toplumun Temelleri".

Filozof, felsefe ile uğraşan, felsefenin gelişmesine katkıda bulunan kimse anlamına gelir. Filozof kelimesi, Yunanca "filasofos" kelimesinden türemiştir; bu kelime "hikmeti seven, bilgelik dostu" demektir. Modern anlamda filozof, estetik, etik, epistemoloji, bilim felsefesi, mantık, metafizik gibi felsefe dallarının bir veya birkaçında çalışan entelektüel kişidir.

A'mâk-ı Hayâl, Şehbenderzâde Filibeli Ahmed Hilmi tarafından 1910 yılında yazılmış bir eserdir ve Vahdet-i Vücûd inancını anlatır. Eserde, başkahraman Râci'nin varlık, alem, ruh, ölüm, hayat gibi varoluşsal kavramları anlama ve ruhunu huzura kavuşturacak bilgiye ulaşma çabaları anlatılır. A'mâk-ı Hayâl, aynı zamanda Doğu-Batı medeniyetinin bir çatışma anlatısı olarak da değerlendirilebilir.

Kınalızâde Ali Efendi'nin ahlak anlayışı, temel olarak felsefe ve dini birleştirerek ahlaki değerleri temellendirmeye dayanır. Temel ilkeleri: Dört temel erdem: Hikmet, adalet, iffet ve şecaat. İtidal ve orta yol teorisi: Erdemler, iki uç (ifrat ve tefrit) arasında orta yolu temsil eder. Dini referanslar: Ahlaki erdemler, sık sık dini referanslarla desteklenir; ayetler, hadisler ve peygamber sözleri sıkça alıntılanır. Ahlaki eğitimde dini prensipler: Dini prensipleri, ahlaki olgunlaşmanın ilk adımı olarak görür. Kınalızâde, ahlaki değerlerin hem doğal eğilimlerden hem de insanlar tarafından konulmasından kaynaklanabileceğini savunur.

Obje ve nesne kavramları farklı anlamlara sahiptir, ancak birbirleriyle ilişkilidir. Obje, beş duyu ile algılanabilen, üç boyutlu ve temas edilebilen tüm cansız varlıkları ifade eder. Nesne ise, programlama dizilerinde kullanılan bir terimdir ve nesne-yönelimli programlamada, basit yapılı blok programları olarak kullanılır. Ayrıca, dil bilgisi ve felsefede de farklı anlamlarda kullanılır: - Dil bilgisinde: Geçişli fiili bütünleyen yalın veya belirtme durumunda bulunan tümleç. - Felsefede: Öznenin dışında kalan her konu.

En ünlü manifestolardan bazıları şunlardır: Komünist Manifesto. ABD Bağımsızlık Bildirgesi. Futurizm Manifestosu. I Have a Dream (Bir Hayalim Var) Konuşması. Ten Commandments (On Emir) ve İncil. Ayrıca, Genç Parti Manifestosu, Siyah Panter Partisi'nin 10 Maddelik Programı ve Zapatista Hareketi'nin manifestosu da önemli metinler arasında sayılabilir.

Mutedillik ve itidal aynı anlama gelir. İtidal, "ölçülülük, dengeli olma, aşırılıklardan kaçınma" anlamına gelir. Her iki kelime de bir konuda aşırıya kaçmadan, orta yolu izleme ve soğukkanlılıkla hareket etme durumunu ifade eder.

Frankfurt Okulu'nun önemli olmasının bazı nedenleri: Eleştirel teori: Okulun genel yaklaşım biçimi olan eleştirel teori, Aydınlanma düşüncesinin eleştirisi üzerine kuruludur ve insanın özgürleşmesi ile toplumun dönüşümü için çalışmalar yapmıştır. Disiplinlerarası çalışmalar: Sosyoloji, siyaset bilimi, psikanaliz, tarih, estetik, felsefe ve müzikoloji gibi farklı disiplinlerden insanları bir araya getirerek sosyal bilimlerdeki interdisipliner çalışmanın önemli bir örneğini teşkil etmiştir. Marksist eleştirel toplum teorisi: Marksizmin eleştirel bir edinimine yönelmiş ve bu doğrultuda yeni bir eleştirel toplum teorisi kurmaya çalışmıştır. Postmodern tezlere kaynaklık: Postmodern tezlere kaynaklık edecek tohumları erken bir dönemde atılmıştır. Etkisi: Günümüzde, özellikle ABD'de sosyal bilimler alanında yapılan çalışmalarda siyaset, ekonomi, tarih, felsefe ve sosyolojinin birlikte ilerlemesi ve bu alanlarda ciddi interdisipliner yaklaşımların ortaya çıkması Frankfurt Okulu'nun etkisinin devam ettiğini göstermektedir.

Hayır, yazgı ve kader aynı şey değildir. Kader, değiştirilemez ve boyun eğilmesi gereken alın yazısı olarak tanımlanır. Yazgı ise insanın elinde olmayan, karar veremediği olay ve durumları kapsar. Özetle, kader insanın iradesi dışında gelişen olayları ifade ederken, yazgı kişinin kendi seçimleri ve eylemleriyle şekillenen kaderini temsil eder.

Sokrates, gençleri yoldan çıkarmak ve dinsizlik (Atina panteonuna karşı asebeia) suçlamalarıyla idam edilmiştir. İdamına yol açan sözlerinden bazıları: "Tek bildiğim hiçbir şey bilmediğimdir". "Sorgulanmamış hayat yaşamaya değmez". Sokrates, dinsiz olmak bir yana, oldukça dindar ve sofu biri olduğunu savunmuştur.

Farabi, birçok bilim dalına katkı sağlamıştır: Felsefe: İslam felsefesine zihincilik mantığını getirmiş, Platon ve Aristo felsefesini İslam felsefesi ile bağdaştırmaya çalışmıştır. Mantık: Aristo'nun Organon'una şerhler yazmış, mantığı iki kategoriye (tahayyül ve subut) ayırarak kolaylaştırmıştır. Müzik: Müzik teorisi üzerine "Kitâbu’l Mûsika’l-Kebîr" adlı kapsamlı bir eser yazmış, kanun çalgısını bulmuş ve rübab çalgısını geliştirmiştir. Tıp: Çeşitli ilaçlardan bahseden kitaplar kaleme almıştır. Matematik: Matematikle ilgilenmiş ve ilim alanlarını sınıflandırmıştır. Sosyoloji: "Erdemli Şehir" adlı eserinde ideal toplum ve yönetimi ele almıştır. Fizik: Boşluğun varlığını göstermiştir.

The Truman Show, farkında olmadan tüm hayatını devasa bir televizyon setinde yaşayan Truman Burbank'ın hayatı etrafında döner. Filmin anlatmak istedikleri arasında şunlar yer alır: Bireysel varoluş ve seçim özgürlüğü: Truman'ın hakikat arayışı ve inşa edilmiş gerçeklikten kurtulma arzusu, varoluşçuluğun özgünlük ve kendini gerçekleştirme arayışını yansıtır. Medyanın etkisi: Film, medyanın bireyleri manipüle etme ve kontrol etme kabiliyetini eleştirir. Gerçeklik algısı: İzleyicileri kendi algılarını ve deneyimlerinin gerçekliğini sorgulamaya zorlar. Toplumsal normlar: Toplumsal normları sorgulamaya, statükoya meydan okumaya ve otantik deneyimler ve gerçek bağlantılar için çabalamaya teşvik eder.

Platon'un en önemli görüşü, algılanan dünyanın ötesinde, insanların kavraması gereken daha yüksek bir gerçeğin var olduğu inancıdır. Bu inancın temelinde yatan en ünlü teorisi ise idealar (formlar) teorisidir. Platon'un diğer önemli görüşleri arasında, ruhun akıl, duygular ve arzulardan oluşan üç parçaya sahip olduğu ve bu parçalar arasında aklın yönetimine dayanan bir uyum kurulması gerektiği iddiası da yer alır. Ayrıca, Platon'un siyasal görüşleri de oldukça önemlidir.

Mevlana'nın okul pratikleri arasında şunlar yer alır: Eğitimin merkezine öğretmeni almak. Fıtrata önem vermek. Bireysel eğitimi desteklemek. Oyunla eğitimi önemsemek. Öğretmenin sürekli kendini yenilemesini istemek. Mevlana'nın eğitim anlayışı, Mesnevi gibi eserlerinde yer alan hikayeler ve örnekler üzerinden somuttan soyuta doğru bir metotla aktarılır.

Antonio Gramsci'nin hegemonya teorisi, egemen sınıfların, toplumun büyük çoğunluğunun "rıza"sını kazanarak iktidarlarını sürdürdüklerini savunur. Gramsci'ye göre hegemonya: Politik bir ilkedir ve stratejik bir önderlik biçimidir. Toplumsal denetim biçimi olarak, egemen sınıfların bağımlı sınıflar üzerindeki rızaya dayalı iktidarını sürdürme kapasitesidir. Kültürel ve ideolojik güç ile kurulur; eğitim, medya, din, sanat ve spor gibi kurumlar aracılığıyla yayılır. Sınıf ittifaklarını içerir; işçi sınıfı öncülüğünde toplumun diğer sömürülen kesimleriyle birlikte kurulması amaçlanan bir ittifaktır. Gramsci, hegemonya kavramını, ne bir ideoloji ne de toplumsallaşmanın diğer biçimlerine indirgenebilir bir kavram olarak düşünmüştür.

"Zincirlerimizden başka kaybedecek neyimiz var" sözü, Karl Marx'a aittir. Bu söz, Marx ve Friedrich Engels'in 1848'de yayınladıkları Komünist Manifesto'da yer almaktadır.