Efsane

Habipler adıyla bilinen iki farklı yerleşim yeri bulunmaktadır: 1. Habibler, Sultangazi: İstanbul'un Sultangazi ilçesinde yer alan bu semt, genellikle coğrafi konumu ve ulaşım kolaylığı ile bilinir. Ancak, spesifik bir meşhur özelliği bulunmamaktadır. 2. Habipler, Balıkesir ve Adıyaman: Balıkesir'in Balya ilçesine ve Adıyaman'ın Kahta ilçesine bağlı Habipler köyleri, tarihi ve kültürel özellikleriyle dikkat çekebilir. Ancak, bu köylerin de spesifik bir meşhur özelliği belirtilmemiştir. Dolayısıyla, Habipler'in genel olarak meşhur bir özelliği yoktur.

"Evliya Çelebi ve Ölümsüzlük Suyu" filmi, 1600'lü yıllarda yaşamış, tarihimizin en önemli figürlerinden biri olan ve yaşadığı süre boyunca edindiği gözlemleri Seyahatnâme ismini verdiği önemli kaynakta bir araya getiren Evliya Çelebi'yi konu ediniyor. Filmin konusu kısaca şöyle: Eskilerin deyimiyle Ab-ı Hayat’ın, yani Ölümsüzlük Suyu'nun peşinde olan gezgin Evliya Çelebi'nin tek arzusu dünyanın her yerini gezebilecek kadar uzun yaşamaktır. Fakat 1600'lü yıllarda Nil Nehri kıyısında ölümsüzlük suyuna ulaşan Evliya Çelebi'yi kötü sürprizler beklemektedir. Kötü kraliçe, Evliya Çelebi'yi cezalandırır ve Çelebi uzun bir uykuya dalar. Uyandığındaysa kendisini günümüz İstanbul'unda buluverir! Üstelik 400 yıl önce suyu beraber içtiği dostu kaz da yanındadır. Fakat kötü kraliçe, asırlar ötesinden gelip Evliya Çelebi’nin yakasını İstanbul’da rajat bırakmayacaktır!.

İkarus, güneşin sıcaklığı nedeniyle balmumundan yapılmış kanatlarının erimesi sonucu denize düşerek boğulmuş ve ölmüştür. Daidalos, İkarus'u uçarken güneşe çok yaklaşmaması ve denize çok yakın uçmaması konusunda uyarmıştı.

Ferhat ile Şirin'in ölüm sebebi, Sultan Mehmene Banu'nun Ferhat'a oynadığı bir oyundur. Sultan, Ferhat'ın Şirin'e olan aşkını sonlandırmak için bir cadı aracılığıyla Ferhat'a, Şirin'in öldüğünü söyler. Şirin, sevgilisinin ölümüne dayanamaz ve kayalıklardan kendini atarak yaşamına son verir.

Kız Kalesi'nin hikayesi, bir kralın kızının bir yılan tarafından sokularak ölmesiyle sonuçlanan trajik bir efsaneye dayanır. Hikayenin detayları şu şekildedir: Korykos adında bir şehirde yaşayan kral, uzun yıllar çocuk hasreti çektikten sonra bir kız çocuğu sahibi olur. Kralın kızı, güzelliği ve yardımseverliğiyle herkesin sevgisini kazanır. Bir gün, kente gelen bir falcı, krala kızının bir yılan tarafından sokularak öleceğini söyler. Kral, kızını korumak için denizin ortasında bir kale yaptırır. Bir gün, prenses üzüm yemek ister ve saraydan gönderilen üzüm sepetinin içinden bir yılan çıkar. Prenses, kehanetin gerçekleştiğini fark eder ve son nefesini verir. Bu trajik hikaye, nesilden nesile aktarılarak sevginin ve kaderin gücü hakkında dersler vermeye devam etmiştir. Kız Kalesi efsanesinin gerçek olup olmadığı kesin olarak bilinmemektedir.

Don Juan, aslen kurgusal bir karakter olup, ilk olarak İspanyol yazar Tirso de Molina'nın 1630 tarihli "El Burlador de Sevilla" (Sevil Aldatıcısı) adlı eserinde yer almıştır. Efsaneye göre, Don Juan soylu bir ailenin genç kızını baştan çıkararak kendine aşık etmiş ve kızın babasını öldürmüştür. Gerçek kimliği konusunda ise bazı teoriler, Don Juan'ın İtalyan soylu Jacobo de Grattis veya Conde de Villamediana gibi tarihi figürlere dayandığını öne sürmektedir.

İkarus'un kanatlarının erimesinin sebebi, güneşin ısısıdır. Yunan mitolojisine göre İkarus, babası Daidalos ile birlikte Girit Kralı Minos'un hapsinden, kuş tüyleri ve balmumundan yaptıkları kanatlarla kaçmıştır. Ancak İkarus, uçmanın verdiği heyecanla babasının uyarılarını unutarak daha yükseklere çıkmış ve güneşe yaklaşmıştır.

Oğuz Kağan Destanı, Türk tarihinin önemli efsanelerinden biridir ve Hun hükümdarı Mete Han'ın hayatını anlatır. Destanın konusu: Oğuz Kağan'ın doğumu ve gençliği: Cesareti ve kahramanlıkları. Kağan oluşu: Babası ve amcalarıyla olan mücadelesi. Evlilikleri: Gün, Ay ve Yıldız ile Gök, Dağ ve Deniz adlı kızlarla yaptığı evlilikler. Seferler ve savaşlar: Urum Kağan ile savaşı, Hint, Tangut, Suriye gibi yerlere yaptığı fetihler. Cihan hakimiyeti: Oğuz Kağan'ın bütün Türk kavimlerini bir araya getirerek büyük bir devlet kurma arzusu ve bu düşüncenin gerçekleşmesi. Yurdun paylaştırılması: Bilge veziri Uluğ Bey'in rüyası üzerine yurdu oğulları arasında paylaştırması.

Felsefe taşı, simya ilmine göre dokunduğu her nesneyi altına dönüştürebileceğine inanılan efsanevi bir taştır. Felsefe taşının işlevleri: Maddi dönüşüm: Metalleri altına dönüştürme. Ölümsüzlük: Bu taştan elde edilecek iksirin ölümsüzlüğü sağladığına inanılır. Ruhsal ve felsefi arayış: İnsanın içsel potansiyelini keşfetme, bilgelik arayışı ve manevi keşif gibi kavramları simgeler. Felsefe taşının gerçekliği hakkında kesin bir kanıt bulunmamaktadır ve genellikle sembolik veya metaforik anlamlarla ilişkilendirilir.

Suzan Suzi türküsünün hikayesi, Diyarbakır'da geçen gerçek bir aşk efsanesine dayanır. Hikayenin özeti şu şekildedir: Osmanlı zamanında, varlıklı bir Süryani ailenin çocuğu olmaz. Suzan Suzi ve komşularının oğlu Adil birbirlerine aşık olurlar. Suzan'ın doğum gününde, annesi onu kurban kesmek için Kırklar Ziyareti'ne gönderir. Kırklar Ziyareti bu beraberliği affetmez ve Suzan, On Gözlü Köprü'de Dicle Nehri'ne düşerek ölür. Sevdiğinin ölümüne dayanamayan Adil de aynı yerden atlayarak hayatını kaybeder. Bu hikaye, Diyarbakır'ın kültürel zenginliklerinden biri olarak türkü haline gelmiştir.

İnci çiçeğinin hikayesi, cennetten kovulan Havva'nın gözyaşlarının toprağa dökülmesiyle ortaya çıktığına dair bir inanca dayanır. Bu hikaye net olarak bilinmemekle birlikte, dilden dile farklılık gösteren rivayetlerden biridir.

Malabadi Köprüsü'nün en bilinen hikayesi, Bad adlı bir genç ile karşı kıyıda yaşayan sevgilisi arasında geçen trajik bir aşkı anlatır. Aşkın Başlangıcı: Bad, nehrin karşı kıyısında yaşayan bir kıza aşık olur. Kavuşamama: Kız, sevgilisine ulaşmak için nehre atlar ancak suya kapılır ve boğulur. Köprünün İnşası: Bad, Silvan Bey'inden bir köprü inşa etmesini ister. İddia ve Sonuç: Silvan Bey, köprünün yarısını inşa eder ve geri kalanını Bad'ın tamamlamasını ister. Bu olayın anısına köprüye "Malabadi" adı verilir; "Malabadi", Kürtçede "Bad'ın evi" anlamına gelir.

Kibele'nin hikayelerinden bazıları şunlardır: Doğumu. Attis ile ilişkisi. Amazonların ortaya çıkışı. Kibele'nin hikayesi, farklı mitolojik anlatılarda da yer alır ve bu hikayeler, Anadolu'dan Roma'ya kadar geniş bir inanç zincirinin parçası olarak çeşitli medeniyetler arasında yayılmıştır.

Meriç Nehri'nin en bilinen hikayesi, Yunan mitolojisindeki Orpheus ve Eurydike efsanesidir. Hikayeye göre: Orpheus, Trakya Kralı Oiagros ile İbe Dokuz Sanat perilerinden Kalliope’nin oğludur. Meriç boyunda gezerken çaldığı lir ile doğanın tüm canlılarını kendine hayran bırakırmış. Su perisi Eurydike ile tanışıp evlenirler. Eurydike, bir engerek yılanı tarafından sokularak ölür. Orpheus, Eurydike’yi geri getirmek için Hades’in huzuruna gider ancak yeryüzüne çıkarken arkasına dönüp Eurydike’ye baktığı için onu sonsuza dek kaybeder. Bu olayın ardından Orpheus, kederle çalmaya devam eder ancak her eserinde hüzün ve elem vardır. Orpheus’a tutkun Trakyalı kadınlar, ona saldırıp Orpheus’u parçalar ve başını, lirini Meriç Nehri’ne atarlar. Orpheus’un kesik başı ve lir, son türkülerini söyleyerek Meriç Nehri ile birlikte akıp Enez’de Ege Denizi’ne dökülür. Meriç Nehri, aynı zamanda Osmanlı tarihi açısından da önemlidir. Meriç Nehri, doğal bir sınır olarak da işlev görür.

Ters lale, farklı hikayelerle çevrili, hüznün sembolü olarak kabul edilen bir çiçektir. İşte bazı ters lale hikayeleri: Ferhat ile Şirin: Rivayete göre, Şirin ve Ferhat'ın kavuşamaması, ters lalenin ters bir yapıya bürünmesine ve kırmızı renge dönmesine neden olmuştur. Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin: Müslüman efsanelerine göre, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin'in Kerbela'da şehit olması, ters lalenin boynu bükük ve kırmızı olmasına yol açmıştır. Ağlayan gelin: Ters lale, boynu bükük yapısı nedeniyle ağlayan bir kişiye benzetilir ve ağlayan gelin olarak anılır. Mimar Sinan: Selimiye Camii'nin yapımında, caminin müezzinler mahfilindeki mermer ayağa ters lale motifi işlenmiştir. Hz. İsa: Mitolojik bir hikayeye göre, Hz. İsa'nın çarmıha gerilmesi sonrası ters laleler üzüntüden boyunlarını büküp baş aşağı açmış ve çiçeklerinden gözyaşı gibi damlalar akıtmaya başlamıştır. Ters lale, Türkiye, İran ve Irak gibi birkaç bölgede yetişir ve Osmanlı döneminde de önemli bir yere sahipti.

Ağrı Dağı Efsanesi gerçek bir hikaye değildir; bu, Yaşar Kemal tarafından 1970 yılında kaleme alınmış kurgusal bir romanın adıdır. Roman, halk edebiyatının motiflerinden geniş ölçüde yararlanır ve masal, destan gibi öğelerle harmanlanmış, karakterlerin içsel çatışmaları ile toplumsal değerlerin çatıştığı bir eserdir.

Leyla ile Mecnun'daki Leyla ve Aşk karakterleri, Arap efsanesine dayanan klasik bir aşk hikayesine aittir. Leyla: Necid’de (Hicaz’ın doğusunda çölleriyle meşhur bölge) bulunan Benî Âmir kabilesine mensuptur. Kays (Mecnun’un asıl adı) ile ilkokul yıllarında aşık olmuşlardır. Kocasından uzak durmak için bir hikaye uydurmuş, kocası bir süre sonra ölmüştür. Mecnun'un ona olan aşkını anlayınca evine dönmüş ve bir süre sonra vefat etmiştir. Aşk: Mecnun'un aşkı, onu deli (mecnun) olarak anılmaya sevk etmiştir. Kainat artık Leyla'dan ibaret olduğu için Mecnun, dünyadan soyutlanarak sadece ruhuyla yaşamaya başlamıştır.

Ferhat ile Şirin'in gerçek hikayesi bilinmemektedir, çünkü bu hikaye, farklı kültürlerde ve coğrafyalarda çeşitli versiyonlarla anlatılan bir efsanedir. Hikayenin genel özeti: Ferhat, Amasya Sultanı Mehmene Banu'nun kız kardeşi Şirin'e aşık olur. Mehmene Banu, kardeşini vermek istemez ve Ferhat'a imkansız bir görev verir: Şehre su getirmek. Ferhat, dağı delip suyu şehre getirir, ancak Mehmene Banu, Ferhat'ın Şirin'le evlenmesine izin vermez. Bunun üzerine Ferhat, Şirin'in öldüğü yalanına inanır, kederinden kendini öldürür. Şirin de Ferhat'ın öldüğünü duyunca kendini kayalardan aşağı atar. Hikaye, İran, Azerbaycan, Türkiye ve Orta Asya'da farklı versiyonlarla anlatılmıştır.

Hayır, Şahmeran efsanesi gerçek değildir. Farsça kökenli bir efsane olan Şahmeran, hem Türk kültüründe hem de dünyanın birçok kültüründe uzun yıllar anlatılan kültürel bir hikayedir. Efsane, genellikle ihaneti konu alır ve yarı yılan yarı insan olan Şahmeran'ın yeraltında yılanlarla yaşayan bir canlı olduğu anlatılır.

Troya'nın gerçek hikayesi, mitolojik ve tarihsel unsurların bir karışımını içerir. Mitolojik hikayeye göre: Troya, Zeus tarafından Olympus'tan atılan tanrıça Ate'nin ilk düştüğü yere, Tros'un oğlu İlios tarafından kurulur. Tarihsel olarak: Troya, MÖ 4800'lere kadar uzanan bir geçmişe sahiptir ve 9 kez yeniden kurulmuştur. Ünlü Truva Savaşı, Paris'in, dünyanın en güzel kadını Helen'i kaçırmasıyla başlamış ve Troya'nın yıkılmasına yol açmıştır. Troya, 1998'den beri UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer almakta olup, hem arkeolojik zenginliği hem de mitolojik önemiyle ziyaretçilerini cezbetmektedir.