Hititler

Sivas'taki bazı mağaralar: Köroğlu Mağaraları: Sivas merkez ilçesinde, Tavra Deresi'nin batı kıyısında yer alır. Aksu Mağarası: Neolitik döneme ait kalıntılarla doludur. Kangal Mağarası: Doğal güzellikleri ve tarihi kalıntılarıyla dikkat çeker. Tödürge Kaya Mağaraları: Sivas'ın Zara ilçesinde kayalıklara oyularak oluşturulan ve mesken olarak kullanılan 100 kadar mağara içerir. Gürün'deki Kaya Mağaraları: Dağ yamacında yan yana ve alt alta sıralanan bu mağaralar, 3-5 katlı ilkel bir apartman görüntüsünü andırır.

Anadolu uygarlıklarının bazı ortak özellikleri: Kültürel etkileşim: Anadolu, Doğu ve Batı uygarlıklarının birbirini etkilemesini sağlamış ve bu durum, Anadolu uygarlıklarının gelişimini hızlandırmıştır. Tarih yazıcılığı: Bazı Anadolu uygarlıkları, tarih yazıcılığına önemli katkılarda bulunmuştur. Örneğin, Hititler, Anal adı verilen yıllıklara dönemlerine ait olayları yazdırmışlardır. Ekonomik ve ticari faaliyetler: Anadolu uygarlıkları, ticaret ve ekonomide önemli rol oynamışlardır. Lidyalılar, tarihte ilk madeni parayı kullanmışlardır. Sanat ve zanaatlar: Anadolu uygarlıkları, sanat ve zanaatta ileri seviyedeydiler. Frigler, taş işçiliğinde ve kaya anıtları yapımında; Urartular, madencilik ve taş işlemeciliğinde ustaydılar. Dini inançlar: Çoğu Anadolu uygarlığı, çok tanrılı bir inanç sistemine sahipti ve tanrıları genellikle doğa olayları veya tarımla ilişkilendirilirdi. Bazı Anadolu uygarlıkları ve özellikleri: Hititler: M.Ö. 1600-1200 yılları arasında büyük bir imparatorluk kurmuşlardır. Frigler: M.Ö. 12. yüzyıldan itibaren Orta Anadolu'da varlık göstermişlerdir. Lidyalılar: M.Ö. 7. yüzyılda Batı Anadolu'da güçlü bir krallık kurmuşlardır. Urartular: M.Ö. 9. yüzyıldan itibaren Doğu Anadolu'da varlık göstermişlerdir.

Hititlerin en önemli rölyefi olarak birkaç eser öne çıkmaktadır: İnandık Vazosu. Yazılıkaya Rölyefi. Fraktin Rölyefi.

Kibele heykelinin Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde olmasının sebebi, Anadolu'dan toplanan arkeolojik eserlerin sergilenmesi amacıyla kurulan müzede, Frig dönemine ait önemli bir eser olarak yer almasıdır. Frigler, ana tanrıça Kybele'ye büyük önem vermiş ve onu baş tanrıça olarak kabul etmişlerdir.

Eski Çağ'da Anadolu'nun en eski yasaları, Lagaş Kralı Urkagina tarafından hazırlanmıştır. Anadolu'daki diğer eski yasalar ise Hititler, Urartular, Frigler ve Lidyalılar tarafından hazırlanmıştır.

Ebla Krallığı, MÖ 3. binyılın ortalarında, bugünkü Suriye topraklarında kurulmuş antik bir krallıktır. Özellikleri: Başkent: Ebla, modern adıyla Tel-Mardik. Tarih: İlk krallık MÖ 3000-2300 yılları arasında var olmuş, ikinci krallık MÖ 2250-2000, üçüncü krallık ise MÖ 2000-1600 yılları arasında hüküm sürmüştür. Ekonomi: Ticaretle gelişmiş, Sumer, Kıbrıs, Mısır ve Afganistan ile ticaret yapmış. Dil: Kendi dili olan Eblaite'nin yanı sıra Sümerce de kullanılmıştır. Yönetim: Monarşik bir yapıya sahip olup, kraliyet ailesi tarafından yönetilmiştir. Kültür: Seramik ve heykel gibi sanatsal eserler üretmiştir. Ebla, özellikle 20.000'den fazla kil tabletten oluşan arşivi ile ünlüdür.

Hititlerin ataları, Anadolu dil ailesinin (Proto)-Hint-Avrupa'dan ayrıldığı MÖ 4400 ile 4100 yılları arasında Anadolu'ya gelmiş olan topluluklardır. Hititlerin kökeni hakkında iki ana teori bulunmaktadır: 1. Göç Teorisi: Hititlerin Kafkasya üzerinden, Çanakkale Boğazı'ndan veya Karadeniz'den Anadolu'ya göç ettikleri düşünülmektedir. 2. Yerli Halk Teorisi: Hititlerin, Anadolu'nun yerli halkıyla kültürlerini sentezleyerek ortaya çıktıkları öne sürülmektedir. Hititler, kendilerine "Nesi dili konuşan" anlamında "Nesili" diyorlardı.

Evet, Hitit tanrıları insan şeklindedir. Hitit mitolojisinde tanrılar, dış görünüşleri, ihtiyaçları ve ruhani duyguları olan insan benzeri varlıklar olarak tasvir edilir.

Malatya'nın Hititlerden önce kime ait olduğuna dair kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, Malatya'nın tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yaptığı bilinmektedir. Bazı dönemlerde Malatya'nın hakimiyeti altında bulunduğu medeniyetler: Mitanni. Kargamış Krallığı. Asur. Bu bilgiler, Malatya'nın Hititlerden önce hangi medeniyete ait olduğuna dair net bir yanıt vermemektedir.

Hititlerin evlenme, boşanma ve miras gibi konuları kanunlarla belirlemelerinin ilgili olduğu alan, Hitit hukuku veya Hitit kanunları olabilir. Hitit kanunlarında aile ve miras hukukuna dair bilgilere fazla değinilmemiş olsa da, kadının payını tanımlayan “iwaru-” ile kadına ait mülkiyet hakkının kastedildiği maddeler bulunmaktadır.

Yazılıkaya'nın sırrı olarak şu unsurlar öne çıkmaktadır: Astronomik sırlar: Jeoarkeolog Dr. Eberhard Zangger ve arkeoastronom Dr. Rita Gautschy, Yazılıkaya'nın 3200 yıllık bir zaman makinesi olduğunu ve A Odasındaki rölyeflerin kameri ayların, günlerin ve yılların takibinde kullanıldığını iddia etmişlerdir. Kullanım amacı: Yazılıkaya'nın tam olarak hangi amaçla kullanıldığı anlaşılamamıştır. Yazılar: Frig uygarlığına ait Yazılıkaya'daki yazılar henüz çözülememiştir.

Kaya mezarları, farklı uygarlıklara aittir ve çeşitli dönemlerde inşa edilmiştir. İşte bazı örnekler: Frigler: Frig kaya mezarları, Türkiye'nin iç bölgelerinde, özellikle Afyon, Eskişehir ve Kütahya çevresinde bulunur. Pontus Krallığı: Amasya'daki Kral Kaya Mezarları, Pontus Krallığı'na aittir. Likya Uygarlığı: Muğla'nın Dalyan ilçesindeki Likya (Dalyan) Kaya Mezarları, Likya Uygarlığı'na aittir. Roma Dönemi: Adıyaman'daki Turuş ve Haydaran Kaya Mezarları, Roma dönemine aittir. Bu mezarların yanı sıra, Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde Helenistik, Pers ve diğer uygarlıklara ait kaya mezarları da bulunmaktadır.

Perge Antik Kenti'nde yaşamış uygarlıklar şunlardır: Hititler. Akhalılar. Helenler. Büyük İskender. Bergama Krallığı. Roma İmparatorluğu. Bizans İmparatorluğu.

Pankuş Meclisi, Hitit krallarının yetkilerini şu şekillerde sınırlandırmıştır: Danışma Meclisi Olarak İşlevi: Pankuş, ilk etapta kralın danışma meclisi olarak hizmet vermiştir. Kararların Oylanması: Devlet yönetimiyle ilgili alınan kararlar Pankuş'ta oylanır ve ortak iradeyle onaylanırdı. Denetleme Yetkisi: Krallar bazı kararlar alırken Pankuş'u ikna etmek zorunda kalırlardı. Yargı Yetkisi: Telipinu Fermanı ile Pankuş'a yargılama yetkisi verilmiş, böylece kötü şeyler tasarlaması halinde kralı bile uyarabilen bir kurum haline gelmiştir. Pankuş Meclisi'nin zayıflamasıyla birlikte, ortak karar alma mekanizmaları yerini hükümdarın mutlak kararlarına bırakmış ve Hititler giderek zayıflayarak tarih sahnesinden silinmiştir.

Hattuşa Aslanlı Kapı'nın önemli olmasının bazı nedenleri: Simgesel değer: Aslanlı Kapı, üzerindeki iki aslan heykeliyle tanınır ve kentin koruyucusu olarak kabul edilir. Tarihî önem: Hattuşa'nın en ünlü ve simgesel yapılarından biridir ve şehrin ana girişlerinden birini oluşturur. Mimari özellik: Kapı, taş kemerle birbirine bağlı aslan kabartmalarından adını alır. Tarihî kalıntı: Hattuşa gibi önemli bir antik kentin en dikkat çekici kalıntılarından biridir.

Hititler, özellikle astronomi, matematik ve tıp alanlarında önemli ilerlemeler kaydetmişlerdir. Astronomi: Güneş ve ay tutulmalarını gözlemleyerek bu olayların nedenlerini keşfetmiş, takvim sistemleri geliştirmişlerdir. Matematik: Geometri ve cebir alanlarında önemli keşifler yapmışlardır. Tıp: Hastalıkların nedenlerini doğal sebeplerle ilişkilendirmiş, tedavi yöntemleri geliştirmişlerdir. Ayrıca, Hititler coğrafya alanında da bilgi sahibiydiler ve bu bilgiler, askeri ve ticari faaliyetlerde kullanılmıştır.

Hitit panteonu, Hitit İmparatorluğu'na ait tanrılar ve mitler bütünüdür. Özellikleri: Çok tanrılı yapı: Panteonun içinde binlerce tanrı ve tanrıça bulunur ve bunların çoğu diğer kavimlerin dinlerinden alınmıştır. Baş tanrı: Hitit tarihinin başlangıcından itibaren devlet panteonunun baş tanrısı, Hatti'nin hava tanrısıdır. Senkretizm: Özellikle İmparatorluk döneminde, çevre mitolojilerden tanrılar ve mitolojik döngüler panteona dahil edilmiştir. Tanrıların işlevleri: Fırtına tanrıları hava olaylarını, güneş tanrıları adaleti ve düzeni, bereket tanrıları tarımsal verimliliği, savaş tanrıları ise zaferi temsil eder. Hitit panteonu, Anadolu ve Suriye şehirlerinin çeşitli yerel panteonlarının zamanla bir araya getirilip bütünleştirilmesiyle oluşmuştur.

Atatürk köşesi için kullanılabilecek yazılar arasında alüminyum veya pirinç levhalar üzerine baskı yazılar bulunmaktadır. Alüminyum yazılar: 40x40 cm boyutundaki ekonomik alüminyum yazılar, çift taraflı bant veya silikon gibi malzemelerle duvara, mermere veya ahşap zemin gibi yüzeylere kolayca takılabilir. Pirinç yazılar: Görünüm açısından alüminyum yazılarla benzerdir, ancak kararma yapmaz. Ayrıca, Canva gibi programlar kullanılarak ücretsiz bir şekilde yazı ve görseller içeren tasarımlar oluşturulabilir.

Muşkilerin kökeni, yazılı kaynaklara göre Kafkasya'ya dayanmaktadır. Asur kaynaklarında iki farklı grup Muşki olarak adlandırılmıştır: 1. Doğulu Muşkiler: MÖ 12. ve 9. yüzyıllar arasında Murat Nehri ile Fırat arasında yaşamışlardır. 2. Batılı Muşkiler: MÖ 8. ve 7. yüzyıllar arasında Kapadokya ile Kilikya arasında yaşamışlardır. Bazı yazarlar, Muşkilerin Yunan kaynaklarında geçen Mosçoiler ile aynı halk olduğunu ve bir Gürcü halkı olduğunu iddia etmiştir. Ayrıca, İbrani kökenli rivayetlere göre, Muş adı, Asurlulardan kaçarak Muş yöresine gelen İbrani kabilelerinden biri tarafından verilmiştir.

Hitit kraliçelerinden bazıları şunlardır: Puduhepa. Aşmunikal. Nikalmati. Harapşili. Tavananna. Ayrıca, Büyük Kraliçe (SAL.LUGAL.GAL) ve Egemen Kraliçe (Tavananna) unvanlarını taşıyan kraliçeler de vardı.