Hitit

Çorum'da çeşitli mimari tarzlar bulunmaktadır. Öne çıkan bazı örnekler: Selçuklu Mimarisi: Çorum Kalesi ve Hıdırlık Cami gibi yapılar bu tarzı yansıtır. Osmanlı Mimarisi: Han Cami, İskilip Ulu Cami, Hacı Hüseyin Cami ve Kerebi Gazi Türbesi gibi eserler bu döneme aittir. Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemi: Osmancık İmaret Cami, Veli Paşa Hanı ve Paşa Hamamı (Taceddin Hamamı) bu tarzın örneklerindendir. Roma ve Bizans Dönemi: Alacahöyük'teki kalıntılar ve İskilip'teki kaya mezarları bu dönemlere aittir. Ayrıca, Çorum'da taş, ahşap ve devşirme taş gibi çeşitli yapı malzemeleri kullanılmıştır.

İmamkullu Kaya Anıtı, Hitit İmparatorluğu döneminde, yaklaşık M.Ö. 13. yüzyılda, dini ve siyasi amaçlarla yapılmıştır. Anıt, bir yol işareti olarak da işlev görmüş; yolculara bölgenin kimin kontrolünde olduğunu ve hangi tanrılara tapıldığını göstermiştir. Anıtın üzerinde yer alan figür ve yazıtlar, Fırtına Tanrısı'na olan saygıyı ve Hititlerin dini inançlarını yansıtır. İmamkullu Kaya Anıtı, günümüzde hem arkeologlar hem de tarih meraklıları için önemli bir tarihi miras olarak korunmaktadır.

Kınık Höyük, farklı dönemlerde çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapmıştır. Orta Kalkolitik Çağ: Bu dönemde Kınık Höyük'te yerleşim olduğu, Beycesultan'ın 1. ve 2. evrelerine ait çanak çömlek parçalarının bulunmasıyla belirlenmiştir. Orta Bronz Çağı: Kazılarda, bu döneme ait sur kalıntıları ve yerleşim yerleri bulunmuştur. Demir Çağı: Kınık Höyük, Demir Çağ'da önemli bir idari yönetim merkezi olarak kullanılmıştır. Helenistik ve Pers Dönemleri: Bu dönemlerde de höyükte yerleşim olduğu, tapınak kalıntılarının bulunmasıyla ortaya çıkmıştır. Kınık Höyük'ün tam olarak hangi uygarlığa ait olduğunu belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Hitit metinlerinde siyasetname ve nasihatname literatüründen bazı izler: I. Hattušili'nin vasiyeti: Genç veliahta ve onu yetiştirecek ileri gelenlere verilen nasihatlerle doludur. Direktif metinleri: Saray çalışanlarından askeri personele kadar farklı gruplara yönelik yazılmış, yükümlülük ve sorumluluk getiren metinlerdir. Öğütler: Yönetim, adalet, yakın çevreye ve halka davranış gibi konularda tavsiyeler içerir. Sosyal ve idari düzenlemeler: Güvenliğin sağlanması, yoksulların haklarının korunması gibi konuları kapsar. Bu tür metinler, ayrı bir literatür olarak kaydedilmemiş, vasiyetnameler, saray kronikleri ve antlaşma metinlerinin içinde yer almıştır.

Arslantepe Höyüğü'nde çeşitli uygarlıklara ait eserler bulunmuştur: Hitit İmparatorluğu: MÖ 2000'li yıllarda Arslantepe, Hitit İmparatorluğu'nun bir şehri olarak kullanılmış ve bu döneme ait "Melitia" (veya "Malitiya") adı bulunmuştur. Erken Tunç Çağı: Höyüğün, özellikle MÖ 3000 yıllarına ait katmanlarında, insanlığın devlet kuracak kadar karmaşık bir toplumsal örgütlenme geliştirdiğine dair erken belirtiler bulunmuştur. Neo-Hitit Dönemi: Bu döneme ait aslan heykelleri ve Hitit Kralı Tarhunza'nın heykeli ile çeşitli oyma bloklar da höyükte yer almaktadır. Ayrıca, höyükte MÖ 3600-3500'lere ait bir tapınak, MÖ 3300-3000 yıllarına ait bir kerpiç saray ve iki bini aşkın mühür baskısı gibi eserler de bulunmaktadır.

Hititçe, Tunç Çağı'nda Anadolu'da yaşamış Hititlerin veya dillerinde kendilerine verdikleri isimleri ile Neşalıların konuşmuş olduğu, Hint-Avrupa dillerinin Anadolu alt grubuna ait bir ölü dildir. Hititçe kelimesinin Türk Dil Kurumu'na göre iki anlamı vardır: 1. Eti dili. 2. Bu dille yazılmış olan.

Hattuşa ve saray aynı şey değildir. Hattuşa, Hitit İmparatorluğu'nun başkenti olan antik bir kenttir. Hattuşa'da, Büyük Kale olarak bilinen ve saray ile devlet binalarını içeren bir yönetim merkezi bulunmaktadır.

Yedi başlı yılan mitolojik bir varlık olup, gerçek hayatta var olduğuna dair bilimsel bir kanıt bulunmamaktadır. Kültürel ve mitolojik bağlamlarda yedi başlı yılan şu yerlerde geçmektedir: Sümer Mitolojisi: Lagash şehrinin koruyucu tanrısı Ninurta, yedi başlı yılanla savaşmıştır. Antik Yunan Mitolojisi: Hesperidlerin bahçesini koruyan Ladon adında yedi başlı bir yılan vardır. Hindu Mitolojisi: Naga adında, bazen çok başlı olarak tasvir edilen yılan benzeri varlıklar bulunur. Eski Mısır Mitolojisi: Kaos ve yıkımın sembolü olan Apophis, yedi başlı bir yılan olarak tasvir edilmiştir. Popüler Kültür: "Kurtlar Vadisi" dizisinde, mafya örgütünü ve onun karanlık faaliyetlerini sembolize eden bir yedi başlı yılan dövmesi bulunmaktadır. Ayrıca, Tarsus ve çevresinde halk arasında anlatılan bir efsanede de yedi başlı yılan yer almaktadır.

Hitit Kraliçesi Puduhepa'nın dört çocuğu olduğu bilinmektedir. Çocukları: IV. Tudhaliya (en büyük oğlu); Nerikkaili; Gassulaviya; Mahornefrure (Mısırlı adıyla Manefrure).

Fasıllar'daki Hitit Anıtı'nın önemli olmasının birkaç nedeni vardır: Tarihî Değer: Anıt, yaklaşık 3500 yıllık bir geçmişe sahiptir ve M.Ö. 13. yüzyılda Hitit Kralı Muvattali tarafından yaptırıldığı düşünülmektedir. Sanat ve İkonografi: Anıt, Hitit sanatının ve dini ikonografisinin gücünü ve detaycılığını yansıtır. Kadeş Savaşı'nın Tasviri: Anıtın, Hititliler ile Mısırlılar arasında yaşanan Kadeş Savaşı'nı Hitit Kralı Muvattali'nin bakış açısıyla tasvir ettiği düşünülmektedir. Büyüklük: Dünyanın en büyük kaya anıtlarından biridir. Turistik Değer: Hem yerinde hem de Ankara'daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenmesi, anıtın turistik değerini artırır.

Telepinu Fermanı, MÖ 1550 yılında Kral Telepinu döneminde yazılmış bir Hitit fermanıdır. Fermanın bazı özellikleri: Amaç: Hitit krallığındaki kraliyet haleflik kurallarını düzenlemek, hem hukuki hem de tarihi bir metin olarak önem taşır. İçerik: Tahta çıkış sırası, kraliyet ailesinin (panku-) görev ve yetkileri, askeri seferler, suç işleyen prenslerin cezalandırılması, dolandırıcılık, miras, cinayet ve büyücülükle ilgili düzenlemeler gibi konuları kapsar. Önemi: Kargaşa Dönemi olarak adlandırılan bir dönemde (I. Muršili'nin ölümü ile Telepinu'nun tahta çıkışı arasında) Hitit Devleti'nin yeniden yapılanmasına katkı sağlamış ve iç barışı temin etmiştir. Dil: Akadca ve Hititçe olarak iki dilde kaleme alınmıştır.

Hatti Güneş Kursu, Hititlerden önce Anadolu’da var olmuş olan Hatti Uygarlığı’na ait bir motiftir. Hatti Güneş Kursu'nun temsil ettiği bazı unsurlar: Bereket ve yaşam döngüsü. Doğa ve güneşle ilgili inançlar. Hatti Güneş Kursu, aynı zamanda Ankara’nın tarih sahnesindeki yerini Anadolu uygarlıklarının merkezi olarak vurgulayan önemli bir işarettir.

Norşuntepe'de yaşamış uygarlıklar arasında şunlar bulunmaktadır: Kalkolitik Çağ'dan Orta Çağ'a kadar yerleşim. Urartu Dönemi (Orta Demir Çağı, MÖ 8. yüzyıl). Erken Demir Çağı. Geç Kalkolitik Çağ. Norşuntepe, özellikle Erken Tunç Çağı'na ait önemli kalıntılarla da bilinmektedir. Höyük, 1975 yılında Keban Barajı'nın tamamlanmasıyla baraj gölünün suları altında kalmıştır.

Karanitis, Osmanlıca bir terim olup, herhangi bir uygarlığa ait değildir. Osmanlıca sözlüklerde "karanitis" kelimesi, "kişiyi sersem eden dimağ dolgunluğu" anlamına gelir. Bu nedenle, belirli bir uygarlığa veya döneme ait bir terim olarak tanımlanamaz.

Hitit yazıtlarının büyük bir kısmı Hititçe ile yazılmıştır. Bunun yanı sıra, Hitit arşivlerinde Akadca, Hattice, Hurrice, Luvice, Palaca, Sümerce gibi dillerde yazılmış metinler de bulunmaktadır. Hititler, resmi ve diplomatik yazışmalarda genellikle Asur (Akad) çivi yazısını kullanmışlardır.

"Hitit" ders kitabının 2. cildinin çıkış tarihi hakkında bilgi bulunamadı. Ancak, "Yeni Hitit 2" adlı ders kitabının 2017 yılının 4. baskısının 2008 yılında yapıldığı bilinmektedir. "Yeni Hitit" ders kitaplarının, Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulama ve Araştırma Merkezi TÖMER’in 20 yılı aşkın birikim ve deneyimini Avrupa Konseyi’nin çağdaş dil öğretim ölçütleri ile birleştirerek 3 farklı düzeyde (temel, orta, üst orta) hazırlandığı belirtilmiştir. "Yeni Hitit 2" ders kitabı, B1 düzeyini kapsamaktadır.

Tarihte ilk antlaşmayı kimin imzaladığı konusunda kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, MÖ 1285 yılında Mısır Firavunu II. Ramses ile Hitit Kralı III. Hattuşili arasında imzalanan Kadeş Antlaşması, tarihin ilk yazılı barış antlaşması olarak kabul edilir. Bu antlaşma, eşitlik ilkesine dayanan ilk uluslararası barış antlaşması olarak da bilinir.

Hitit atasözlerinden biri şöyledir: > "Bana değiştirebileceğim şeyleri değiştirmek için cesaret, değiştiremeyeceğim şeyleri kabul etmek için sabır, ikisi arasındaki farkı bilmek için akıl ver." Doğrudan Hititlere ait atasözleri bulunmamakla birlikte, "insanlar arasında şöyle söylenirdi" diye belirtilen sözler ve geniş bir ifadeyi kısa bir cümle ile özetleyen pasajlar mevcuttur.

Pankuş Meclisi, İmparatorluk döneminde resmi ve bürokratik yapıların gelişmesiyle etkinliğini kaybetmiştir. Pankuş Meclisi'nin tam olarak ne zaman kaldırıldığı belirlenememiştir, ancak M.Ö. 17. yüzyılda aktif olduğu ve daha sonraki dönemlerde daha az bahsedilen bir meclis olduğu bilinmektedir. IV. Tuthaliya zamanına tarihlenen bir belge, Pankuş Meclisi'nin İmparatorluk döneminde de devam ettiğini göstermektedir, ancak bu dönemde meclisin ne kadar etkili olduğu belirsizdir.

Kadeş Antlaşması'nın iki dilde yazılmasının nedeni, antlaşmanın taraflarının farklı dillerini ve kültürel farklılıklarını dikkate almak ve her iki tarafın da metni anlamasını sağlamaktı. Antlaşmanın bir kopyası Akadca, o dönemin ortak diplomatik dili olarak yazılmıştır. Bu çok dillilik, antlaşmanın kalıcılığını ve her iki tarafın da yükümlülüklerini yerine getirmesini sağlamayı amaçlamıştır.