Hitit

Ceyhan Sirkeli Höyüğü'nde bulunan bazı kalıntılar şunlardır: Çanak çömlek: Yerleşimin çevre bölgelerden etkilendiğini veya ticari ilişki içinde olduğunu gösteren buluntular arasında Suriye-Kilikya boyalıları olarak bilinen Orta Tunç Çağı çanak çömleği, gaga ağızlı Hitit kapları, Geç Tunç Çağı ve Demir Çağı'na ait Kıbrıs malları yer almaktadır. Kaya kabartması: Hitit Kralı II. Muvatalli'ye ait, Anadolu'daki en eski Hitit kabartması olarak kabul edilen bir kaya kabartması bulunmaktadır. Sur duvarları: "Aşağı şehir" olarak tanımlanan bölgede, kenti çevreleyen sur duvarları keşfedilmiştir. Minyatür külçeler: İki minyatür külçe bulunmuştur; en yakın benzerleri Kıbrıs'ta bilinmektedir. Tunç terazi kefesi: Yaklaşık 10 cm çapındaki tunç terazi kefesi, alışverişle ilgili bir buluntudur. Kazılar, 2006 yılından beri Bern Üniversitesinden Prof. Dr. Mirko Novak başkanlığında devam etmektedir.

Telipinu'nun tahta geçiş yasası, "Telipinu Fermanı" olarak bilinen ve Eski Hitit dönemine ait bir belgede yer almaktadır. Bu fermanda belirtilen kurallar şunlardır: Birinci dereceden prens kral olsun. Birinci dereceden prens yoksa, ikinci dereceden bir oğul kral olsun. Eğer tahta geçecek hiç oğul yoksa, birinci dereceden prensesle evlendirilen kişi kral olsun. Burada birinci dereceden prensler, kralın yasal eşinden doğan oğullardır; ikinci dereceden prensler ise kralın diğer kadınlardan olan oğullarıdır.

Hitit Devleti'nde egemenlik Hitit kralına aittir. Hitit kralı, aynı zamanda "Büyük Kral" ve "Başrahip" unvanlarını taşır. Eski Hitit Devleti'nde kralın yanında "Pankuš" adı verilen bir meclis bulunmaktadır. İmparatorluk döneminde ise iktidar ve yetkiler, kral ve kraliçenin elinde toplanmıştır.

Demir Çağı'nın başlangıcını kesin olarak bir kişiye veya topluma atfetmek mümkün değildir, çünkü bu süreç farklı bölgelerde ve zamanlarda bağımsız olarak gerçekleşmiştir. Demir Çağı'nın bazı bölgelerde başlangıcı şu şekilde kabul edilir: Anadolu: Demir Çağı'nın, demir cevherinin ergitilmesinin ve demircilik yöntemlerinin keşfiyle yaklaşık olarak MÖ 1.300 dolaylarında Anadolu’da başladığı kabul edilmektedir. Kuzey Afrika: Tarihçiler, Kartaca'nın kurulduğundan itibaren (MÖ 814) bir Demir Çağı toplumu olduğu görüşündedirler, ancak arkeolojik bulgular bu dönemi MÖ 7. yüzyıla işaret etmektedir. Orta Avrupa: Orta Avrupa'da Demir Çağı, esas olarak Hallstatt kültürü (MÖ 800-450) ve La Tene Kültürü (başlangıcı MÖ 450) olarak birbirini izleyen iki dönem olarak ele alınır. Demirin yaygın olarak kullanılmasına olanak verecek kadar ucuzlaması, MÖ 10. yüzyıl başlarından itibaren Antik Yakın Doğu’da hızla yayılmıştır.

Hitit askeri teşkilatı, hiyerarşik bir yönetim anlayışına ve sıkı kurallarla işleyen bir emir komuta zincirine dayanır. Temel prensipler arasında: Onluk düzen: Ordu, günümüz modern ordularının rütbe ve hiyerarşik düzeninde yer alan askeri görevlilerin çoğunu içerir. Farklı amaçlara göre ayrılmış birlikler: Her birliğin içine, dönemin savaş taktik ve ihtiyaçlarına uygun olarak çeşitli görev ve sorumluluklara sahip askeri personel yerleştirilmiştir. Düzenli ordu ve tımarlı birlikler: Daimi ordu birlikleri ve toprağa bağlı askerlerden oluşan bir yapı vardır. Vassal devletlerden asker temini: Siyasi antlaşmalarla bağlı devletlerden piyade ve savaş arabası talep edilmesi.

Pankuş Meclisi, Hitit Devleti'nde hükümdarın yetkilerini sınırlamak ve denetlemek amacıyla kurulmuştur. Pankuş Meclisi'nin kurulma nedenlerinden bazıları şunlardır: Ortak karar alma: Meşruti bir monarşi olarak işleyen sistemde, kralın yanında onun yetkilerini kısıtlayan ve denetleyen bir meclisin bulunması, demokratik yönetime doğru atılan ilk adımlardan biri olarak görülür. Hukuki denetim: Pankuş, önemli antlaşmalara ve kraliyet bildirilerine şahitlik etmiş, ayrıca bir yürütme ve denetleme kurulu gibi görev alarak bunların yerine getirilmesini sağlamıştır. Yargı yetkisi: Telipinu Fermanı ile beraber Pankuş Meclisi, yargılama yetkisini de kullanmıştır. Pankuş Meclisi, zamanla etkinliğini yitirmiş ve imparatorluk döneminde resmi ve bürokratik yapıların gelişmesiyle birlikte geri plana atılmıştır.

Hitit mührünün üç temel işlevi vardı: 1. Onama/tasdik etme. 2. Güvenlik garantisi. 3. Mülkiyet göstergesi. Ayrıca, resmi yazışmalarda da kullanılırdı.

Hitit heykelleri, çeşitli müzelerde ve arkeolojik alanlarda bulunmaktadır. Öne çıkan bazı yerler: Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Ankara: Burada, Hitit heykel sanatının önemli örnekleri sergilenmektedir. Hattuşaş (Boğazköy), Çorum: Hitit İmparatorluğu'nun başkenti olan Hattuşaş'ta, Yazılıkaya açık hava tapınağı ve diğer alanlarda Hitit heykelleri yer almaktadır. Alacahöyük, Çorum: Tunç Çağı boyunca gelişen Hatti kültürünün merkezi olan Alacahöyük'te de Hitit heykelleri bulunmaktadır. Suriye ve Fransa: Bazı Hitit heykelleri, Suriye'nin Lazkiye kentinde ve Fransa'daki Louvre Müzesi'nde sergilenmektedir. Ayrıca, Çorum'un Boğazkale ilçesinde, Kral Kapısı gibi önemli Hitit kalıntılarının bulunduğu yerler de ziyaret edilebilir.

Frigler, Hitit İmparatorluğu'nun devamı olarak kabul edilmez. Frigler, M.Ö. 12. yüzyılın sonlarında, Hititlerin yıkılmasından sonra Anadolu'ya göç eden ve burada kendi devletlerini kuran bir halktır. Friglerin kökeni hakkında farklı görüşler bulunmaktadır. Bazı tarihçilere göre, Avrupa'da yaşayan Brigler (Brygler) adını taşırken Anadolu'ya göç etmişler ve burada Frig adını almışlardır. Frigler, Anadolu'da güçlü bir devlet kurarak M.Ö. 8. yüzyılda en parlak dönemlerini yaşamışlardır.

Gavurkale'nin önemli olmasının bazı nedenleri: Tarihi önem: Gavurkale, Ankara'nın Haymana ilçesinde yer alan ve Hitit ile Frig dönemlerine ait kalıntılar içeren bir ören yeridir. Kaya kabartmaları: Tepedeki kayalığın düzlenmiş yüzeyinde, üç adet Hitit tanrısını tasvir eden kabartmalar bulunmaktadır. Kült alanı: Kabartmaların bulunduğu kayanın arkasında, bir kült odası olduğu düşünülen taş duvarlı bir yapı yer almaktadır. İlk yerleşim merkezlerinden biri: Gavurkale, Anadolu'daki ilk yerleşim merkezlerinden biri olarak kabul edilir. Atatürk'ün ilgisi: İlk kapsamlı kazılar, Atatürk'ün isteği üzerine 1930 yılında yapılmıştır.

Tokat'ta bulunan bazı Hitit eserleri şunlardır: Maşat Höyük: Zile ilçesi Yalınyazı köyünde yer alan Maşathöyük Ören Yeri'nde yapılan kazılar sonucunda, Hitit Çivi yazısı ile yazılmış tabletler ve çeşitli seramik eşyalar bulunmuştur. Horoztepe: Erbaa ilçesinde bulunan Horoztepe'de, M.Ö. 3000 yılına ait bir mezar ve Hitit dönemine ait yerleşim alanları ortaya çıkarılmıştır. Aktepe (Bolus) Höyüğü: J.G.C Anderson'un "Verisa" ve J.Garstang'ın "Zıppalanga" dediği kutsal Hitit kenti olarak bilinir. Ayrıca, Zile Kalesi'nin bulunduğu "Anzilia" Höyüğü ve diğer bazı höyük ve kale höyük gibi yerleşim alanlarında da Hitit dönemine ait eserler bulunmuştur.

Hitit turu süresi, planlanan aktivitelere ve turun kapsamına bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Günübirlik turlar: Genellikle Alacahöyük, Hattuşaş (Boğazköy) ve Yazılıkaya gibi önemli Hitit yerleşimlerini kapsar ve bir gün sürer. 5 günlük turlar: Hattuşa, Yazılıkaya, Alacahöyük, Çatalhöyük, Konya gibi yerleri içeren kapsamlı turlar 5 gün sürebilir. 4 gün - 3 gece konaklamalı turlar: Tokat, Amasya, Çorum ve Ankara'yı kapsayan turlar, 4 gün sürebilir. Özel turlar için süre, talep üzerine belirlenebilir.

Dağılbaz Höyük'te yaşamış bazı topluluklar: Erken Tunç Çağı ve Pers dönemleri: Höyük, bu dönemlerde önemli bir yerleşim yeri olarak kullanılmıştır. Hittit dönemi: Höyükte bir Hitit tapınağı veya kutsal alan bulunduğu, üzerinde Hitit figürinleri bulunmasıyla anlaşılmaktadır. Geç Tunç Çağı: Bu dönemde höyükte önemli bir kale bulunduğu, büyük taş duvar kalıntıları ve Geç Tunç Çağı seramik buluntularıyla belirlenmiştir. Dağılbaz Höyük'te yaşayan toplulukların tam olarak kim olduğu hakkında kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Dağılbaz Höyük, Hatay'ın Arsuz ilçesinde yer almakta olup, bölgedeki arkeolojik zenginliğe katkı sağlayan önemli bir tarihi yerleşim alanıdır.

Tabal Krallığı Hitit değildir, Geç Hitit krallıklarından biridir. Tabal, Anadolu'nun güneyinde, günümüz Kayseri, Nevşehir, Aksaray, Niğde ve Ereğli bölgelerini kapsayan bir alanda hüküm sürmüştür.

Evet, Hitit mühürlerinin bazıları altındır. Örneğin, Sivas Arkeoloji Müzesi'nde sergilenen, Kangal İlçesi'ne bağlı Yarhisar Köyü yakınlarında bir tarlada bulunan, Hitit dönemine ait altın mühür yüzük 16 gram ağırlığındadır. Ayrıca, Kıbrıs’ta ele geçen yarım küre formunda, altından yapılmış tek bir mühür örneği de bulunmaktadır.

Hitit Güneş Kursu, Hitit ve Hatti uygarlıklarında dini ve kültürel öneme sahip bir semboldür. İşlevleri: Dini törenler: Ahşap asaların ucuna takılarak dini törenlerde kullanılmıştır. Astronomik gözlem: Başlangıçta yıldızların konumlarını belirlemek için kullanılmış, daha sonra törensel bir nesne haline gelmiştir. Hükümdarlık simgesi: Ortadoğu uygarlıklarında hükümdarlığın simgesi olan “alem”lerin atası kabul edilir. Güneş Kursu, güneşi simgeleyen dairesel biçimin etrafına yerleştirilmiş ögelerden oluşur.

Puduhepa'nın eşi, Hitit hükümdarı III. Hattuşili'dir.

"Göksel mühür" ifadesi, farklı bağlamlarda çeşitli anlamlar taşıyabilir. Örneğin, "Göksel Mühür Damgası" adlı eser, mühür rünlerinin gücünü ve bir hazinenin nasıl rafine edilebileceğini anlatır. Ayrıca, kutsal metinlerde "göksel mühür" ifadesi, gökten gelen ve her şeyi yaratmaya kadir olan bir varlığın kanıtları olarak yorumlanabilir. Bunun yanı sıra, "Yedinci Mühür" adlı film, varoluş, ölüm ve inanç gibi temaları işler. Daha spesifik bir bilgi için bağlamın belirtilmesi gerekebilir.

Tabal Krallığı, Geç Hitit Devletlerine aittir. Geç Hitit Devletleri, yıkılan Büyük Hitit Devleti'nin siyasal ve kültürel mirasçılarıdır.

Hepat, aynı zamanda Hebat veya Kheba olarak da bilinir, Hurrilerce her şeyin annesi olarak bilinen ana tanrıçadır ve tanrıların kraliçesidir. Özellikleri: Eş: Fırtına Tanrısı Teşup'un eşidir. Diğer İsimler: Sümerlerdeki Kubau'dan alınmıştır ve Aramilerde Havva olarak benimsenmiştir. Tapınma: Halep ve Kummanni gibi yerlerde tapınılmıştır. Betimleme: Sanat eserlerinde aslan üzerinde ayakta duran veya tahtta oturan anaç bir kadın olarak tasvir edilir. Hitit mitolojisinde, Hepat aynı zamanda güneş tanrıçası olarak da bilinir.