Felsefe

Nesnel, kişisel duygu ve düşüncelerden bağımsız, herkes için aynı doğrulukta olan ve kanıtlanabilir ifadeler için kullanılır. Nesnel yargılara bazı örnekler: Türkiye'nin başkenti Ankara'dır. Su 100 derecede kaynar. Kırmızı bir ana renktir. Nesnel ifadeler genellikle bilim, hukuk ve gazetecilik gibi alanlarda önem taşır.

Hedonizm, hazzı mutlak anlamda iyi kabul eden ve insan eylemlerinin nihai amacının haz sağlamak olması gerektiğini savunan felsefi bir görüştür. Bu akım, Antik Yunan filozofu Aristippos tarafından ortaya atılmış ve Epikür tarafından geliştirilmiştir. Hedonizm, günlük dilde başkalarının zararı pahasına kısa vadeli haz peşinde koşan egoist kişiler için bir aşağılama ifadesi olarak da kullanılabilir.

Marksizme göre toplum, sınıflar arasındaki çatışmalar ve ekonomik etkiler sayesinde değişir. Toplumsal değişimin ana kaynakları: Ekonomik üretim: Üretici güçler ve üretim ilişkileri arasındaki çelişkiler, toplumun kendi içinde değişimlere yol açar. Tarihsel gelişim aşamaları: Toplum, ilkel komünal, köleci, feodal ve kapitalist gibi aşamalardan geçer ve her aşama, belirli sınıfların zıtlığı ile karakterize edilir. Değişim süreci: Üretici güçler ve ilişkiler çatışması: Üretici güçler, tarihsel üretim ilişkileriyle çelişkiye düşer. Toplumsal devrim: Bu çelişki, toplumsal devrim çağını başlatır ve eski üretim ilişkileri yok olur. Yeni toplumsal düzen: Yeni bir toplumsal düzen, üretici güçlerin gelişiminin önünde engel oluşturmayan üretim ilişkileriyle ortaya çıkar. Marksizm, bu değişim sürecinde proletaryanın burjuva üretim ilişkilerini yok edeceğini ve sınıfsız, sosyalist bir toplum yaratılacağını öngörür.

Liberalizm ve kapitalizm aynı şey değildir, ancak aralarında belirgin farklar da yoktur. Kapitalizm, üretim araçlarının mülkiyetinin kamuya değil, sermaye sahibi özel kişilere ait olduğu, piyasanın kendi kurallarına göre işlediği bir ekonomik sistemdir. Liberalizm, ekonomik sistem olarak serbest piyasa ekonomisini benimser ve bu da devlet müdahalesinden arındırılmış bir kapitalizm anlamına gelir.

Skolastik düşüncenin zayıflaması, Orta Çağ'da kilisenin hem toplum hem de siyasi düşünce üzerindeki hakimiyetinin azalması anlamına gelir. Skolastik düşüncenin zayıflamasına katkıda bulunan bazı faktörler: Matbaanın yaygınlaşması: Matbaa sayesinde hümanistler düşüncelerini daha kolay yaymış, insanlar İncil'i kendi dillerinde okumaya başlamış ve din adamlarının her zaman doğru bilgi vermediğini fark etmişlerdir. Reform hareketi: Martin Luther gibi teologlar, kilisenin temel dini dogmalarını sorgulayarak insanların bilinçlenmesine ve kilisenin otoritesinin zayıflamasına katkıda bulunmuşlardır. Hümanizmin yükselişi: "Hümanizm" akımı, insana değer verilmesi gerektiğini savunarak skolastik düşüncenin insanlar üzerindeki baskısını azaltmıştır. Skolastik düşünce, 16. yüzyılda Rönesans ile resmen sona ermiş olsa da, günümüzde bile bu düşünceyi savunan kişilerle karşılaşmak mümkündür.

Soul'un felsefesi, Dr. Aylin Doğan tarafından geliştirilen Soul Performance adlı metodolojiye dayanır. Bu felsefenin temel ilkeleri şunlardır: Sanat ve yaratıcılıkla bütünleşme. Tao felsefesinden esinlenme. Determinizm. Bu felsefe, içsel huzur, mutluluk ve kişisel gelişim elde etmeyi hedefler.

Hayır, onur ve gurur aynı şey değildir. Onur, insanın kendine karşı duyduğu saygı, şeref, öz saygı, haysiyet, izzetinefis olarak tanımlanır. Gurur ise kendini beğenme, büyüklenme, benlik, kibir ve övünme anlamlarına gelir. Bu iki kelime bazen birbirinin yerine kullanılsa da, anlamları farklıdır.

"Meta" kelimesinin İngilizce'deki bazı anlamları: Genel: normalden fazla olan şey, normalin ötesinde olan kimse, sınır işareti, özgönderimsel bir şekilde analiz etmek, soyut düşünce, yüksek analiz seviyesi, açıklama. Kimya: bir karbon atomuyla ayrılmış benzen halkasındaki iki konuma ait veya bu konumlarla ilgili. Bilgisayar: meta bilgisi, meta etiketi. Ticaret/Ekonomi: pazarlama ve insan ilişkisini inceleme yöntemi, kapitalizmin tüketimi kolaylaştırmak için kullandığı tüketim araçları. Teknik: maden kaplama, metamalzeme, toplu analiz, geçmiş verilerin analizi. Psikoloji: kendine işaret eden, özgönderimsel, bir etkinliğin farkındalığını sağlayan. Dilbilim: üstdil. Felsefe: metaetik, normatif etiğin yargılarını felsefi olarak irdeleyen çalışma alanı.

"Yaşamak Güzel Şey" filminin sonunda, Müfit adlı karakter, kısa bir ömrü kaldığını öğrenince yapmak istediği her şeyi yapıp, mutlu bir aileyle beraber iyi bir sonla ölmektedir. Film, yaşam koşullarına ve sisteme boyun eğen Müfit'in, başına gelen talihsiz bir olay ile baş kaldıran bir anti kahramana dönüşmesini ve yaşamın güzelliklerini keşfetmesini konu almaktadır.

Sevme Sanatını okuması önerilen kişiler: Sevgi kavramını derinlemesine anlamak isteyenler. Sevgiyi bir sanat olarak görenler. Sevgi ile ilgili olgunluk düzeyine erişememiş kişiler. Sevgi kavramını sadece sevilmekle karıştıranlar. Genel olarak, sevgiyi varoluşsal boyutuyla ele alan bu kitabı, bu konuya ilgi duyan herkes okuyabilir.

Doğa, Türk Dil Kurumu'na göre kendi kuralları çerçevesinde sürekli gelişen, değişen canlı ve cansız varlıkların hepsi, tabiat, natür anlamına gelir. Ayrıca, insan eliyle büyük değişikliğe uğramamış, doğal yapısını koruyan çevre ve bir kimsenin eğilimlerinin, içgüdülerinin hepsi, huy anlamlarında da kullanılır. Doğa, insan yapımı dışında kalan ve kendiliğinden var olan, sürekli değişen ve dönüşen tüm fiziki evren ve onun kendiliğinden işleyişidir.

Kritisist (eleştirel) filozofların başında Immanuel Kant gelir. Diğer kritisist filozoflar arasında şunlar da yer alır: Bertrand Russell; Jiddu Krishnamurti; Karl Raimund Popper.

Hiçbir şeyin zıt anlamlıları: Her şey; Bir şey. Bu ifadeler, "hiçbir şey" ifadesinin tam tersini ifade eder; "her şey" herhangi bir şeyin varlığını, "bir şey" ise en az bir şeyin varlığını belirtir.

Jostein Gaarder'in "Sofie'nin Dünyası" adlı romanı, birkaç ana temayı işler: Felsefenin doğası ve tarihi. Kimlik ve gerçeklik. Metafizik ve varoluş. Eğitimsel değer. Roman, bir taraftan okuyucusuna felsefi bir keşif yolculuğu sunarken, diğer taraftan bir gizem hikayesi olarak kurgulanmıştır.

Pragmatizmin kurucusu olarak kabul edilen kişi Charles Sanders Pierce'tir. Ancak, pragmatizmin popüler hale gelmesinde ve yaygınlaşmasında önemli rol oynayan isimler arasında William James ve John Dewey de bulunmaktadır. Charles Sanders Pierce: Pragmatizme ilk teorik ifadesini veren kurucu isimdir. William James: Pragmatizmi geniş çevrelere tanıtarak yaygınlaşmasını sağlamıştır. John Dewey: Pragmatizmi toplumsal yaşama uygulama çabası içinde olan bir isimdir.

Perspektif, bir şeyin, olayın veya durumun nasıl algılandığını ifade eden bakış açısı anlamına gelir. Perspektif kavramı farklı alanlarda farklı şekillerde kullanılır: Sanatta: Resim, çizim ve mimari tasarımlarda derinlik ve uzam algısı yaratmak için kullanılan bir tekniktir. Psikolojide: Bireylerin dünyayı nasıl algıladığını ve bir olaya nasıl yaklaşacaklarını tanımlar. Felsefede: Bireylerin dünyayı algılama biçimlerinin göreceli olduğu düşüncesine dayanır. Sosyal ve kültürel alanda: Toplumsal olayları, ilişkileri ve insan haklarını algılama biçimini belirler.

Zen felsefesi, Hint Mahayana Budizmi ile Taoizm'in bir karışımı olup, kökeni Hindistan'daki Dhyana okuluna dayanır. Zen felsefesinin temel özellikleri: Meditasyon: Zen, aydınlanma amacıyla yapılan meditasyona büyük önem verir. Buda Doğası: Tüm duyarlı varlıkların Buda doğasına sahip olduğu kabul edilir ve bu doğanın zihnin kendi doğası olduğu vurgulanır. İçsel Farkındalık: Bireylerin içindeki Buda doğasını farkındalık yoluyla keşfetmeleri hedeflenir. Kural ve Kitap Karşıtlığı: Yazılı metinlere ve metafizik konuşmalara bel bağlanmaması gerektiği savunulur. Doğallık ve Sadelik: Basitliği ve doğallığı öne çıkararak karmaşık düşüncelerden uzak durmayı teşvik eder. Zen felsefesi, kişisel gelişim, psikoloji ve içsel dinginliği ön planda tutar.

Liberalizmde nötr devlet, vatandaşların benimsediği farklı iyi hayat tasavvurları, dünya görüşleri ve değerler arasında ayrım yapmayan veya taraf tutmayan devlettir. Liberal teoride devletin nötr olması üç şekilde anlaşılabilir: Amaçlarda nötrlük: Devletin anayasasında belirli bir dünya görüşünün resmî görüş olarak kabul edilmemesi. Gerekçelerde nötrlük: Kanun yapım sürecinde özgürlükleri kısıtlanacak insanların kabul etmeyeceği bir gerekçeyle yasa yapılmaması. Etkilerde nötrlük: Devletin politikalarının veya tercihlerinin farklı dünya görüşlerine eşit mesafede olması. Liberalizmde devletin rolü, bireylerin haklarını başkalarının müdahalelerinden korumakla sınırlıdır; ortak yarar vizyonu dayatmak değildir.

Immanuel Kant, Aydınlanma Çağı'nın en önemli filozoflarından biri olarak kabul edilir ve modern felsefenin en etkili isimlerinden biridir. Kant'ın önemli olmasının bazı nedenleri: Felsefi sistem: Önceki filozofların düşüncelerini eleştirerek yeni bir felsefi sistem oluşturmayı amaçlamış ve bu çabasıyla bir dönüm noktası olmuştur. Bilgi ve epistemoloji: A priori bilgi ve analitik-sentetik ayrımı gibi kavramlarla bilginin kaynağına ve doğasına dair önemli düşünceler geliştirmiştir. Etik ve ahlak felsefesi: Ahlaki eylemlerin temelinde evrensel ahlaki yasaların olduğunu savunan kategorik imperatif kavramını ortaya koymuştur. Metafizik ve din felsefesi: Metafizik soruların akılın sınırları nedeniyle cevapsız kalacağını savunmuş, ancak ahlaki bir bakış açısıyla Tanrı görüşüne değinmiştir. Siyaset felsefesi: Kalıcı barışın, tarafların çıkarlarının bir uluslar konfederasyonu dâhilinde birleştirilmesi yoluyla sağlanabileceğini savunmuştur. Kant'ın felsefesi, modern felsefede önemli bir dönüm noktası olmuş ve günümüzde de hala filozoflar, bilim insanları ve entelektüeller tarafından incelenmeye devam etmektedir.

Hayalperest ütopya, gerçekleşmesi imkansız şekilde tasarlanmış ideal toplum hayalidir. Ütopya kavramı, Yunanca "yok/olmayan" anlamına gelen "ou", "mükemmel" anlamına gelen "eu" ve "yer/toprak/ülke" anlamına gelen "topos" kelimelerinin birleştirilmesiyle oluşmuştur. Ütopyalar, özünde gerçek olması mümkün olmayan toplum yapısı, yaşantısı ve düzenidir. Hayalperest kelimesi ise, gerçekleşmemiş ya da gerçekleşmesi mümkün olmayan, düşsel anlamındaki "hayal" kelimesi ile seven anlamına gelen "-perest" ekinin birleşiminden oluşur. Hayalperest kime denir? Geleceğe ya da yaşanmasını istediği şeyler hakkında hayal kurmaktan hoşlanan kimse; İmkansız şeyleri kafasında tasavvur eden kimse. Bu kelime, olumsuz anlamda, olmayacak işlerin peşinde koşan kişiler için de kullanılır.