CezaMuhakemesi

Seri muhakeme usulü, kamu davası açılması için yeterli şüphe olduğunda, ancak kamu davası açmak yerine başvurulan özel bir yargılama usulüdür. Seri muhakeme usulünün uygulanabilmesi için gerekli şartlar: Derdest bir soruşturmanın var olması. Yeterli şüphenin bulunması. Kanunda yer alan katalog suçlardan birinin işlenmiş olması. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilmemiş olması. Şüphelinin seri muhakeme usulü hakkında bilgilendirilmiş olması. Şüphelinin Cumhuriyet savcısının teklifini müdafi huzurunda kabul etmesi. Seri muhakeme usulü şu şekilde uygulanır: 1. Cumhuriyet savcısı, şüpheliyi seri muhakeme usulü hakkında bilgilendirir ve bu usulü teklif eder. 2. Şüpheli, teklifi müdafi huzurunda kabul ederse seri muhakeme usulü uygulanır. 3. Cumhuriyet savcısı, suçun kanuni tanımında öngörülen cezanın alt ve üst sınırı arasında bir temel ceza belirler ve bu cezadan yarı oranında indirim uygulayarak yaptırımı belirler. 4. Mahkeme, dosyayı inceleyerek seri muhakeme usulüne bir aykırılık görmezse hüküm kurar. Seri muhakeme usulü, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, şüphelinin adreste bulunamaması veya yurt dışında olması gibi durumlarda uygulanmaz.

İdari kontrol, genellikle bir sürecin veya durumun belirli bir aşamaya ulaşmasıyla başlar. Örneğin, idari takip süreci, kredi veya kredi kartı borçlarının 90 gün içinde ödenmemesi durumunda başlar. İdari kontrol ayrıca, risk kontrol hiyerarşisi kapsamında, tehlikelerin kontrol edilmesi için uygulanan yöntemlerin sıralamasıdır. Bu hiyerarşide, riski ortadan kaldırma, yerine koyma, ayırma, mühendislik yöntemleri ve kişisel koruyucu donanım gibi adımlar bulunur. İdari süreç ise, planlama, organizasyon, yönlendirme ve kontrol aşamalarını içerir. Planlama aşaması, sürecin başlangıcı olarak kabul edilebilir. Özetle, idari kontrolün başlama zamanı, bağlamına göre değişiklik gösterebilir.

Ek savunma hakkı, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) madde 226'da düzenlenmiştir.

CMK 251/3, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 251. maddesinin üçüncü fıkrasını ifade eder. Bu fıkra, basit yargılama usulü ile ilgilidir ve şu şekilde düzenlenir: > "Beyan ve savunma için verilen süre dolduktan sonra mahkemece duruşma yapılmaksızın ve Cumhuriyet savcısının görüşü alınmaksızın, Türk Ceza Kanununun 61 inci maddesi dikkate alınmak suretiyle, 223 üncü maddede belirtilen kararlardan birine hükmedilebilir". Bu maddeye göre, basit yargılama usulü uygulanan bir davada mahkumiyet kararı verildiği takdirde sonuç cezadan dörtte bir oranında indirim yapılır.

CMK 153, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Müdafiin Dosyayı İnceleme Yetkisi" başlıklı maddesidir. Maddeye göre müdafi, soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız olarak alabilir. Ancak, bu yetki, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek ise Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla kısıtlanabilir. Bu kısıtlama, yakalanan veya gözaltına alınan kişinin ifadesini içeren tutanaklar, bilirkişi raporları ve hazır bulunmaya yetkili olduğu diğer adli işlemlere ilişkin tutanaklar için geçerli değildir. Kovuşturma aşamasında ise müdafiin dosya inceleme yetkisi hiçbir şekilde sınırlanamaz.

CMK 251/1, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 251. maddesinin birinci fıkrasını ifade eder. Basit yargılama usulü, duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden yürütülen ve yazılı beyan esasına dayanan bir yargılama yöntemidir.

Gözaltı kararı, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) madde 91 uyarınca verilir. Bu maddeye göre, gözaltına alma kararı şu iki şartın bir arada bulunması durumunda mümkündür: 1. Gözaltı, soruşturma yönünden zorunlu olmalıdır. 2. Şüphelinin bir suçu işlediği şüphesini gösteren somut delillerin varlığı gereklidir. Gözaltı kararını kural olarak Cumhuriyet savcısı verir.

Polis çevirmesinde sahip olunan bazı haklar: Kimlik sorma durumunda: Kimlik sorulduğunda, kimlik çıkarılıp teslim edilmelidir. Gereksiz sorularda: Gereksiz sorularla sinirlenmemek gerekir, çünkü çevirmede genellikle sürücüler haksız bulunur. Araç arama durumunda: Araç aranmak istenirse, bu durum ya ciddi bir durumun varlığına ya da kişinin polis tarafından fena kıllanmış olmasına işaret eder. Kamera kaydı alma: Polis çevirmesinde, kamuya açık bir alanda olunduğu sürece, kamera kaydı alınabilir. Kişisel verilerin korunması: Polis, onay olmadan kişisel bilgi talep edemez. Önemli not: Polis çevirmelerinde hak ve yükümlülükler, yasal düzenlemelere tabidir ve zaman içinde değişebilir. Güncel bilgiler için resmi kaynaklara başvurulması önerilir.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı (takipsizlik kararı) sonrası kovuşturma evresine geçilebilmesi için yeni deliller ortaya çıkması gerekmektedir. Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildikten sonra aynı fiilden dolayı kamu davası açılabilmesi için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: 1. Yeterli şüphe oluşturacak yeni deliller elde edilmelidir. 2. Bu hususta sulh ceza hakimliğince bir karar verilmelidir.

CMK 217, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Delilleri Takdir Yetkisi" başlıklı maddesidir. CMK 217'nin iki temel kuralı şunlardır: 1. Hâkim, kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir. 2. Yüklenen suç, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir. Bu madde, hâkimin tarafsızlığını, delillerin doğrudanlığını ve sözlülük ilkesini güvence altına alır. Hukuka aykırı deliller, örneğin işkence veya hukuka aykırı telefon dinlemeleriyle elde edilen kanıtlar, hükme esas alınamaz.

Savcı, soruşturma dosyasını inceleyebilir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 153. maddesine göre, müdafi (avukat) soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız olarak alabilir. Ancak, bu yetki sınırsız değildir; soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek ise, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hakimi kararıyla kısıtlanabilir.

Avukat, savcılıkta savunma yaparken şu adımları izler: 1. Dosyanın İncelenmesi: Olayın analizi yapılır, deliller ve tanık ifadeleri incelenir. 2. Müvekkil ile Görüşme: Olayın müvekkil açısından dinlenmesi ve savunma hedeflerinin belirlenmesi. 3. Hukuki Araştırma: Yargı kararları ve mevzuat analiz edilir. 4. Delil Toplama ve Karşı Delil Sunma: Müvekkilin lehine olan deliller toplanır ve savcılık delillerine karşı savunma hazırlanır. 5. Savunma Stratejisinin Oluşturulması: Suçlamalara karşı güçlü bir savunma geliştirilir. 6. Duruşma Hazırlığı: Müvekkilin mahkemede nasıl davranacağı ve hangi sorulara nasıl cevap vereceği konusunda rehberlik edilir. Savunma stratejileri arasında suçlamaların reddedilmesi, delillerin incelenmesi, tanıkların sorgulanması, hafifletici nedenlerin bulunması ve alternatif cezaların önerilmesi yer alır. Avukat, ayrıca usule ilişkin savunma stratejileri ile hukuka aykırı delillerin mahkemede geçerli sayılmamasını sağlar. Savunma, müvekkilin durumuna ve davada ortaya çıkan kanıtlara göre değişebilir.

Şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla avukat tutabilir. Ancak, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 149. maddesinin 2. fıkrasına göre, soruşturma aşamasında ifade alınacağı sırada en fazla üç avukat bulunabilmektedir.

CMK'nın 277. maddesi, istinaf isteminin tebliği ve cevabı ile ilgili esasları düzenler. Maddeye göre: 276. maddeye göre hükmü veren mahkemece reddedilmeyen istinaf dilekçesi veya beyana ilişkin tutanağın bir örneği karşı tarafa tebliğ edilir. Karşı taraf, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde yazılı olarak cevabını verebilir. Karşı taraf sanık ise, bir tutanağa bağlanmak üzere zabıt kâtibine yapılacak bir beyanla da cevabını verebilir. Cevap verildikten veya belirlenen süre bittikten sonra dava dosyası, bölge adliye mahkemesine gönderilir. Ayrıca, 262. ve 263. madde hükümleri saklıdır.

CMK 234, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Mağdur ile Şikâyetçinin Hakları" başlıklı maddesidir. CMK 234'e göre mağdur ve şikâyetçinin hakları iki ana evrede incelenir: 1. Soruşturma evresi: Delillerin toplanmasını isteme; Cumhuriyet savcısından belge örneği isteme; Vekili bulunmaması halinde, belirli suçlarda baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteme; Soruşturma belgelerini inceleme; Cumhuriyet savcısının kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz etme. 2. Kovuşturma evresi: Duruşmadan haberdar edilme; Kamu davasına katılma; Tutanak ve belgelerden örnek isteme; Tanıkların davetini isteme; Davaya katılmış olma koşuluyla kanun yollarına başvurma. Ayrıca, mağdurun 18 yaşını doldurmamış, sağır, dilsiz veya kendisini savunamayacak derecede malul olması durumunda, vekili bulunmasa bile istemine bağlı olmaksızın avukat görevlendirilir.

CMK 321. maddesi uyarınca bozulmanın ne anlama geldiğine dair bir bilgi bulunamamıştır. Ancak, CMK 321. madde ile ilgili şu bilgilere ulaşılmıştır: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 321. maddesi, "Yenileme İsteminin Esassız Olmasından Dolayı Reddi, Aksi Takdirde Kabulü" başlığını taşır. Bu maddeye göre, yargılamanın yenilenmesi isteminde ileri sürülen iddialar yeterli derecede doğrulanmazsa veya belirli hallerde hükmün önceki kararına etkisi olmadığı anlaşılırsa, istem duruşma yapılmaksızın reddedilir. Aksi takdirde, mahkeme yargılamanın yenilenmesine ve duruşmanın açılmasına karar verir. Bu madde kapsamında verilen kararlara karşı itiraz yoluna başvurulabilir.

Ceza Muhakemesi Hukuku ders notları farklı kaynaklara göre çeşitli sayfa sayılarına sahiptir: Temsil Kitap Yayınları: "İmtiyaz HMGS Ceza Hukuku ve Ceza Muhakemesi Hukuku Ders Notları" adlı eser 382 sayfadır. On İki Levha Yayıncılık: Serap Keskin Kiziroğlu'nun "Ceza Muhakemesi Hukuku I Ders Notları" adlı kitabı 272 sayfadır.

CMK madde 309 ve 310'a göre itiraz dilekçesi yazımı hakkında bilgi bulunamadı. Ancak, kanun yararına bozma dilekçesi örneği için aşağıdaki siteler ziyaret edilebilir: av-saimincekas.com; reformavukatlik.com.tr. Ayrıca, siyahhukuk.com sitesinde tutuklamaya itiraz dilekçesi örneği bulunmaktadır. Dilekçe hazırlanırken, kararın tarihi ve mahkeme bilgilerinin eksiksiz yazılması, açık hukuka aykırılıkların net bir şekilde tespit edilmesi ve bunların maddi veya hukuki hata olarak sınıflandırılması önerilir. Kanun yararına bozma dilekçesi, Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü'ne hitaben yazılır ve genellikle yargılamanın yapıldığı mahkeme veya ilgili savcılık üzerinden iletilir.

Seri muhakeme usulünde uzlaştırma olmaz. Çünkü seri muhakeme usulü kapsamındaki suçlar “mağdursuz” suçlar olarak düzenlendiği için bu suçlarda uzlaşma hükümleri uygulanmaz.

Adalet Yayınevi'nin "Ceza Muhakemesi Hukuku" kitabı üç ciltten oluşmaktadır. Ayrıca, Doç. Dr. İbrahim Şahbaz'ın "Açıklamalı ve İçtihatlı Türk Ceza Kanunu" adlı eseri de üç ciltten oluşmaktadır.