Teşhis

Mantarlı deri, çeşitli belirtilerle kendini gösterebilir: Kaşıntı. Kızarıklık ve pullanma. Döküntüler. Tırnak değişiklikleri. Ağız ve boğazda beyaz lekeler. Bu belirtilerden biri veya birkaçı görüldüğünde, doğru teşhis ve tedavi için bir dermatoloji uzmanına başvurulması önerilir.

PCR testi ile belirlenebilen bazı hastalıklar: Viral ve bakteriyel enfeksiyonlar: COVID-19, grip, HIV, hepatit, verem (tüberküloz), boğmaca. Genetik bozukluklar: Taşıyıcılık taramaları, prenatal (doğum öncesi) genetik analizler. Kanser türleri: Tümörlerin genetik profillerinin belirlenmesi, tedavi planlamasının desteklenmesi. Paraziter ve bakteriyel enfeksiyonlar: Sıtma, Lyme hastalığı. Ayrıca, PCR testi babalık testleri, DNA analizi ve adli tıp alanlarında da kullanılmaktadır.

Üroflowmetri testi, idrar yolları ile ilgili çeşitli hastalıkların teşhisi ve takibi için kullanılır. Bu hastalıklar arasında: İyi huylu prostat büyümesi (BPH); Prostat kanseri; Mesane kanseri; İdrar kanalı darlığı (üretra darlığı); İdrar kaçırma; İdrar yolları enfeksiyonu; Nörojenik mesane; Mesane düşüklüğü (hipotoni); Alt üriner sistem obstrüksiyonları. Ayrıca, beyin-omurilik operasyonu geçiren hastaların işeme kabiliyetlerindeki değişikliklerin gözlemlenmesinde de kullanılır. Üroflowmetri testi, idrar akış hızını ve miktarını ölçerek, idrar yolu problemlerini değerlendirmede önemli bir tanı aracıdır.

Ultrason ile tüm hastalıkların teşhisi mümkün değildir. Ultrason, vücudun iç yapılarını yüksek frekanslı ses dalgalarıyla görüntüleyen, invaziv olmayan bir yöntemdir. Ultrasonun teşhis edebileceği bazı hastalıklar şunlardır: Karın organları hastalıkları: Karaciğer, safra kesesi, pankreas, böbrekler ve mesane ile ilgili sorunlar. Üreme sistemi hastalıkları: Kadınlarda rahim, yumurtalıklar ve mesane ile ilgili durumlar; erkeklerde prostat ve seminal veziküllerin değerlendirilmesi. Kalp ve damar hastalıkları: Kalp kapakçıkları, ana damarlar ve kan akışıyla ilgili anormalliklerin tespiti. Yumuşak doku tümörleri ve kistler. Ultrasonun kalitesi, çekimi yapan kişinin deneyimine bağlıdır.

Doppler ile teşhis edilen bazı hastalıklar şunlardır: Damar hastalıkları. Kalp hastalıkları. Gebelik dönemi değerlendirmeleri. Diğer hastalıklar. Doppler ultrasonografi, kan damarlarındaki kan akışını değerlendirmek için kullanılan non-invaziv bir görüntüleme yöntemidir ve radyasyon içermez.

Panoramik röntgen ile teşhis edilen bazı hastalıklar: Diş çürükleri ve diş eti hastalıkları. Diş kökü enfeksiyonları. Çene kırıkları ve travmalar. Kist ve tümörler. Gömülü dişler. Kemik patolojileri. Ortodontik sorunlar. Panoramik röntgen, ağız ve çene yapısındaki anormallikleri ve hastalıkları erken dönemde teşhis etmek için kullanılır.

Emar (Manyetik Rezonans Görüntüleme - MRG), radyasyon kullanmadan, güçlü bir manyetik alan ve radyo dalgaları aracılığıyla vücudun iç organlarının, dokularının ve iskelet sisteminin detaylı resimlerini oluşturan gelişmiş bir tıbbi görüntüleme yöntemidir. Emar'ın çekilme nedenleri arasında şunlar yer alır: Nörolojik hastalıklar: Beyin tümörleri, inme, multipl skleroz, demans, epilepsi, baş ağrıları, sinir sıkışmaları gibi durumların teşhisinde kullanılır. Kas-iskelet sistemi problemleri: Eklem hasarları, omurga problemleri, kas yırtıkları, kemik enfeksiyonları ve tümörleri gibi durumların teşhisinde kullanılır. İç organ hastalıkları: Karaciğer, böbrekler, pankreas, dalak, safra kesesi, bağırsaklar gibi iç organlardaki tümörler, kistler, enfeksiyonlar, iltihaplanmalar ve diğer hastalıkların teşhisinde kullanılır. Kalp ve damar hastalıkları: Kalp kası hasarı, kalp kapakçık hastalıkları, aort anevrizması gibi durumların teşhisinde kullanılır. Kanser teşhisi ve takibi: Kanserli tümörlerin yerini, boyutunu ve yayılımını belirlemek, tedaviye yanıtı izlemek ve nüksleri tespit etmek için kullanılır. Gebelik: Fetüsün gelişimini izlemek ve olası anomalileri tespit etmek için kullanılabilir.

Dil atması, çeşitli hastalıkların belirtisi olabilir. İşte bazı olası nedenler: Pamukçuk: Maya enfeksiyonuna bağlı olarak dilde beyaz tabakalar oluşur. Ağız yanması sendromu: Alerjik durumlar, beslenme bozuklukları veya hormonal değişiklikler nedeniyle dilde yanma hissi oluşur. Siyah kıllı dil: Dil üzerindeki ölü hücrelerin atılamaması sonucu siyah kıllar ortaya çıkar. Ağız kanseri: Dilde şiddetli ağrılar, lekeler ve hareket zorlukları görülebilir. Glossit (dil yangısı): Dilin şişmesi, bazı hastalıkların belirtisi olabilir. Dil atmasının nedenini doğru bir şekilde belirlemek için bir uzmana danışılması önerilir.

Tanı, bir kişinin sahip olduğu belirti ve semptomlara dayanarak hastalık veya durumunun belirlenmesini içeren tıbbi işlemdir. Tanı kelimesi ayrıca şu anlamlara da gelebilir: Bir hastalığı tanıma işi, teşhis; Bakmak, göz atmak, gözlemek.

Sitolojik testte kanser çıkabilir, ancak bu test kesin kanser tanısı koymak için tek başına yeterli değildir. Sitolojik testler, hücrelerin detaylı incelenmesi için uygulanır ve kanser teşhisi için genellikle diğer yöntemlerle birlikte değerlendirilir. Kesin teşhis için biyopsi, genetik testler, görüntüleme yöntemleri ve doktor muayenesi gibi farklı tanı yöntemleri de gereklidir.

Endoskopik Ultrasonografi (EUS) ile teşhis edilen bazı kanser türleri: Yemek borusu kanseri; Mide kanseri; Pankreas kanseri; Kalın bağırsak kanseri; Safra yolları kanseri. EUS, sindirim sistemi ve çevresindeki organlardaki tümörlerin evrelenmesi, kanserin yayılımının tespiti ve biyopsi alınması gibi işlemlerde kullanılır.

Derin öğrenme ile teşhis edilebilen bazı hastalıklar: Akciğer hastalıkları. Alzheimer hastalığı. Viral, bakteriyel ve COVID-19 pnömonisi. Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (ADHD). Derin öğrenme, tıbbi görüntü işleme, segmentasyon, sınıflandırma ve hastalık teşhisi gibi alanlarda kullanılmaktadır.

Ultrasonografi (USG) ile birçok hastalığın teşhisi yapılabilir, bunlardan bazıları şunlardır: Karın içi organ hastalıkları: Karaciğer, safra kesesi, pankreas, dalak, böbrekler ve mesane gibi organların hastalıkları. Üreme sistemi hastalıkları: Kadınlarda yumurtalık ve rahim kistleri, rahim kalınlaşması, yumurtalıklarda kist görünümü gibi durumlar; erkeklerde ise prostat ve seminal veziküllerdeki yapısal bozukluklar ve tümörler. Kalp ve damar hastalıkları: Kalp kapakçıklarındaki sorunlar, kalbin genişlemesi, kalp kasının kalınlaşması, aortta yapısal anormallikler, kan pıhtısı varlığı. Tiroid ve paratiroid hastalıkları: Nodül, kist ve tümör dokuları. Gebelik komplikasyonları: Fetüsün boyut ve pozisyonunun belirlenmesi, genetik sorunlar, plasenta ile ilgili durumlar. Yumuşak doku ve eklem sorunları: Tümör tespiti, eklem iltihaplanmaları. USG, radyasyon içermeyen güvenli bir görüntüleme yöntemidir.

Tomografi, vücudun iç yapılarının detaylı kesitsel görüntülerini elde etmek için kullanılır ve çeşitli amaçlarla çekilir: Hastalıkların teşhisi: Tümör, enfeksiyon, iç kanama, damar tıkanıklıkları, kemik kırıkları ve beyin hastalıklarının tespitinde kullanılır. Cerrahi planlama: Ameliyat öncesi tedavi planı oluşturmak için gereklidir. Acil durumlar: Travma, iç kanama, felç gibi acil tıbbi durumlarda hızlı teşhis koymak için tercih edilir. Kanser taraması: Kanser evresinin belirlenmesi ve tedavi yönteminin etkinliğinin izlenmesinde kullanılır. Biyopsi ve girişimsel işlemler: Bu tür işlemlerde görsel yardım sağlar. Tomografi, röntgen ışınları kullandığı için radyasyon içerir, ancak gelişen teknoloji ile birlikte daha hızlı ve düşük doz radyasyonla görüntüleme yapılabilir.

Teşhis ve tanı arasındaki temel fark, teşhisin bir hastalığın belirtilerine ve semptomlarına dayanarak yapılan değerlendirme süreci, tanının ise bu teşhise dayanarak yapılan kesin hastalık adlandırması olmasıdır. Özetle: - Teşhis: Belirtilerin nedenini bulma süreci. - Tanı: Teşhisin sonucunda hastalığın veya durumun adının belirlenmesi.

Mamografi sonuçlarının çıkma süresi, yapılan işleme ve ek tetkik gerekip gerekmediğine bağlı olarak değişiklik gösterebilir: Tarama mamografisi: Sonuçlar genellikle aynı gün içinde çıkar. Teşhis amaçlı mamografi: Hemen sonra sonuç raporu alınabilir, ancak ek tetkik gerekirse bu süre uzayabilir. Görüntülerin yorumlanması için bir radyoloji uzmanının raporu gereklidir.

Tümör, iyi huylu (benign) veya kötü huylu (malign) olabilir ve her ikisi de farklı riskler taşır. İyi huylu tümörler genellikle tehlikeli değildir ve yayılmaz, ancak büyüklüklerine ve konumlarına göre sorunlara yol açabilirler. Kötü huylu tümörler ise kanser olarak adlandırılır ve hızla büyüyüp, çevre dokulara yayılarak ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Tümörlerin tehlikeli olup olmadığını kesin olarak belirlemek için bir uzmana danışılması önerilir.

Ekokardiyografi (EKO) ile teşhis edilebilecek bazı hastalıklar: Kalp yetmezliği. Kalp kapakçığı hastalıkları (kaçırma veya daralma gibi sorunlar). Kalp zarı hastalıkları (perikardit, perikardiyal efüzyon). Doğuştan gelen kalp anomalileri (kalbin delik olması, kalp damarlarında anormallik). Kalp kası hastalıkları (kardiyomiyopati, kalp kası kalınlaşması veya genişlemesi). Pulmoner hipertansiyon. Kalp krizi geçmişi (kalp kasında hasar tespiti). Enfektif endokardit (kalp iç yüzeyini etkileyen enfeksiyonlar). Kalp ameliyatları sonrası kalp fonksiyonlarının izlenmesi. Yüksek tansiyonun kalbe etkisi. EKO, ayrıca kalp ve çevresindeki kan damarlarının yapısını kontrol eder, kanın damar içerisinde nasıl aktığını analiz eder ve kalbin pompalama odalarını değerlendirir.

Teşhis (kişileştirme) çeşitleri arasında şunlar bulunur: Kapalı istiare ile yapılan teşhis: İnsana ait özellikler belirtilmeden, sadece benzetme yönleri ifade edilerek gerçekleştirilir. Benzetme ile yapılan teşhis: Hem benzeyen (insan) hem de kendisine benzetilen (insan dışı varlık) belirtilerek yapılır. Teşhis, genellikle masal, şiir ve hikâyelerde kullanılır ve metne canlılık, derinlik katar.

Dermatolojide yapılan bazı testler şunlardır: Deri biyopsisi. Kan testleri. Patch (yama) testi. Deri kazıntısı testi. Wood lambası incelemesi. Bakteri kültürü. Dermatoskopi. Dermatolojide yapılan testler, hastalığın türüne ve bireyin genel sağlık durumuna göre değişebilir.