Hadis

Zannî kelimesi, "zanna ait, zanna dair ve müteallik" anlamlarına gelir. Zan kelimesi ise Arapça kökenli olup, "sanmak, farz ve tahmin etmek" anlamlarına gelir. Örnekler: Farz-ı zannî: Müçtehidlerce kat'i bir delile yakın derecede kuvvetli görülen, zanni bir delil ile sabit olan vazife. Kazaiye-i zanniye: Karineler ve emârelerden alınan kaziyye.

24. Söz'ün 3. Dalı, kıyamet alametleri gibi bazı konularda yanlış anlaşılan hadislerin doğru bir şekilde anlaşılabilmesini sağlayan on iki asıldan bahsediyor. Ayrıca, bu dalda, Resul-ü Ekrem'in (asm) hadislerinde geçen bazı kıssa ve hikayelerin irşad maksadıyla kullanıldığı ve bu hikayelerde bulunan kusurların, o devir insanlarınca bilinen ve o zamanki insanların anlayışından kaynaklandığı izah ediliyor.

Hadislerde geçen "şeytanın iki boynuzu" tabiriyle iki farklı anlam kastedilmiş olabilir: Hakiki anlam. Mecazi anlam. Ayrıca, "şeytanın boynuzu" tabiri, bazı rivayetlerde küfrün ve fitnenin doğuda yoğunlaşmasını ifade etmek için de kullanılmıştır.

İbn Kesir'in el-Fiten ve’l-Melâhim adlı eseri, Hz. Peygamber'in vefatından yazarın yaşadığı döneme kadar gerçekleşen olayları ve gelecekte vuku bulacak kötü olayları, mehdi, deccal, dâbbetü'l-arz gibi konuları ele alır. Bu eserde: Kronolojik bir sıralama takip edilir. Ayet, hadis ve sahabe sözlerine yer verilir. İsrailiyat sayılabilecek haberler de bulunur, ancak bu tür haberler üzerine hüküm bina edilmemesi gerektiği belirtilir. Rivayetlerin sahih, zayıf veya mevzû olduğu şeklinde değerlendirmeler yapılır. Eser, çeşitli hadis kitaplarında dağınık halde yer alan fiten, melâhim ve kıyamet alâmetlerine dair rivayetleri bir araya getirmesi ve sıhhat dereceleri hakkında bilgi vermesi açısından önemlidir.

Domuz derisinin temiz olması, "Hangi deri tabaklansa temiz olur" hadisine dayandırılır. Ancak, İslam âlimlerinin büyük çoğunluğu, domuz derisinin tabaklama veya başka bir işlemle temiz hale gelemeyeceği görüşündedir. Zâhirî mezhebine göre, domuz derisi de tabaklandığı takdirde temiz kabul edilebilir.

Yeryüzünün temiz kılınmasının nedeni, Hz. Muhammed'in "Yeryüzü bana mescid ve temiz kılındı" hadisidir. Ayrıca, bu hadis çevre temizliğine de vurgu yapar; çünkü temiz bir yeryüzü, tüm canlıların sağlığı ve düzeni için gereklidir.

Buhârî'de yaklaşık 7.000 hadis bulunmaktadır.

Zihb ve zabt terimleri farklı anlamlara sahiptir: Zabt, hadis terimi olarak, bir ravinin kabul görmüş tahammül yollarıyla aldığı bir rivayeti, herhangi bir tereddüt yaşamadan ve değişiklik yapmadan, hocasından aldığı gibi nakletme yeteneğini ifade eder. Zihb hakkında ise bilgi bulunmamaktadır.

Muhtârü'l-Ehâdîs, Es-Seyyid Ahmed el-Hâşimî tarafından kaleme alınmıştır.

Riyazüs Salihin kitabının yayınlandığı bazı yayınevleri: Diyanet İşleri Başkanlığı. Ahıska Yayınevi. Erkam Yayınları.

"Eskiden şüphelilerden kaçarlarmış" ifadesi, İslam dininde şüpheli şeylerden kaçınılması gerektiği anlamına gelebilir. Şüpheli şeyler, haram veya helal olduğu açıkça belirtilmemiş durumlardır. Bu konuda bir hadis şu şekildedir: "Şüphesiz haram da bellidir, helal de bellidir; siz şüphelilerden kaçının".

Kütüb-i Sitte, altı hadis kitabından oluşan bir seridir ve Ehl-i Sünnet tarafından en sağlam hadis kaynakları olarak kabul edilir. Kütüb-i Sitte'de yer alan kitaplar: Sahih-i Buhari; Sahih-i Müslim; Sünen-i Nesai; Sünen-i Tirmizi; Sünen-i Ebu Davud; Sünen-i İbn Mace. Bu kitaplar, Hz. Muhammed'in genel kural niteliğindeki sözleri ve davranışlarını içeren hadisleri bir araya getirir.

Bir ağacın altında gölgelenen, sonra kalkıp giden yolcu, Hz. Muhammed'dir. Bu benzetme, Hz. Muhammed'in dünyaya olan bakış açısını anlatır; dünyaya geçici bir mola yeri olarak bakılması gerektiğini, kalıcı bir bağ kurulmaması gerektiğini ifade eder. Bu ifade, Tirmizî tarafından sahih kabul edilen bir hadiste geçmektedir. Hadis şu şekildedir: > "Benim dünya ile ilgim ne kadar ki? Ben bu dünyada bir ağacın altında gölgelenen, sonra da oradan kalkıp giden binitli bir yolcu gibiyim".

Borçlu birine kolaylık sağlamak, İslam dinine göre sevaptır ve teşvik edilmiştir. Kur'an-ı Kerim'de, "Borçlu darda ise eli genişleyinceye kadar ona mühlet verin. Bilmiş olsanız borcu bağışlamanız sizin için daha hayırlıdır" (el-Bakara, 2/280) buyrulmaktadır. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.s.) de bir hadis-i şeriflerinde, "Kim darda kalmış (borçlu) bir kimseye zaman tanırsa veya alacağını bağışlarsa, Allah da onun kendi gölgesinde gölgelendirir" buyurmuştur. Ayrıca, "Bir kimse, bir mü’minden dünya sıkıntılarından birini giderirse, Allah da kıyâmet gününde o mü’minin sıkıntılarından birini giderir" şeklinde hadisler de bulunmaktadır.

Mütevatir, Arapça kökenli bir kelime olup, "bir haberin ağızdan ağıza yayılması, yaygın söylenti" anlamına gelir. Mütevatir kelimesi, dini metinlerde ise "bir haberin, yalan üzerine birleşmeleri mümkün olmayan ve her zaman kendilerine güvenilen kimseler tarafından bildirilmesi" olarak tanımlanır. Mütevatir, ayrıca "konusunun doğruluğu bilgisini bizzat kendisi veren haber" anlamında kelâm ve fıkıh usulü terimi olarak da kullanılır.

Buhârî'nin makalesi, genellikle hadis ilmine getirdiği özgün yaklaşımlar ve el-Câmiu’s-Sahih adlı eserinin yazım süreci üzerine odaklanır. Buhârî'nin hadis ilminde otorite kabul edilmesinin başlıca sebepleri arasında şunlar yer alır: Rivayetlerdeki ince kusurları (ilel) tespit bilgisi. Raviler arasındaki görüşme şartını (mülakat) dikkate alması. Fıkhi görüşlerini bab başlıklarında yer vermesi. Ayrıca, Buhârî'nin eserini öncelik verdiği konulara göre oluşturduğu ve elindeki tüm hadisleri kitabına almadığı, seçici davrandığı belirtilir.

Teknoloji bağımlılığı ile ilgili doğrudan bir hadis bulunmamaktadır. Ancak, konuyla ilgili bazı öğütler içeren hadisler mevcuttur: Hz. Muhammed (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız; müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz". Bir sahabe Hz. Muhammed'e (s.a.v.) şöyle der: "Her gün ibadet etmeyi çok istiyorum fakat dünya işlerinden dolayı çok vakit bulamıyorum". Bir başka hadis: "Kişinin İslam'ı güzel yaşamasının alameti, kendisini ilgilendirmeyen şeyleri terk etmesidir".

İmanın tadını alabilmek için kişide bulunması gereken üç özellik şunlardır: 1. Allah ve Resûlü'nü herkesten fazla sevmek. 2. Sevdiğini Allah için sevmek. 3. İmandan sonra küfre dönmeyi ateşe atılmak gibi çirkin ve tehlikeli görmek. Bu özellikler, Enes b. Mâlik'in rivayet ettiği bir hadiste Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.s) tarafından belirtilmiştir.

"Her hastalığın temelinde tokluk vardır" hadisinin kime ait olduğu konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. İbn Sina. Hz. Muhammed. Hadislerin sahihliği konusunda dikkatli olunması ve güvenilir kaynaklardan doğrulanması önerilir.

Salihleri anmak, onların yüksek mertebelerini, hallerini ve güzel ahlaklarını hatırlamak, söylemek anlamına gelir. Salihleri anmanın bazı anlamları: Günahlara keffarettir. Rahmet getirir. İbadet sayılır. Geçmiş günahları siler. İyi işler yapmaya teşvik eder. Hadislerde, salihleri anmanın insanları günahlardan kaçınmaya ve ibadet etmeye teşvik ettiği belirtilmiştir.