Denetim

Finansman kuruluşları, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından denetlenir. BDDK'nın denetlediği bazı finansman kuruluşları şunlardır: bankalar; finansal kiralama şirketleri; faktoring şirketleri; finansman şirketleri.

İç denetim raporu, belirli aralıklarla ve farklı durumlarda hazırlanır: Yıllık olarak: İç denetim faaliyet raporu, iç denetim faaliyetleri sonucunda yıllık olarak düzenlenir ve üst yönetici tarafından her yıl Şubat ayı sonuna kadar İç Denetim Koordinasyon Kuruluna gönderilir. Denetim sonunda: Denetim faaliyetleri sonucunda, denetçi tarafından taslak rapor hazırlanır ve denetime tabi tutulan birim yöneticisine verilir. Danışmanlık hizmetleri kapsamında: İnceleme raporu, danışmanlık faaliyetleri kapsamında yapılan inceleme ve araştırmalar ile usulsüzlük ve yolsuzluk tespitine dair çalışmalar sonucunda düzenlenir. Risk odaklı planlamada: İç denetim planı, üç yıllık dönemler itibariyle hazırlanır ve her yıl gözden geçirilerek gerektiğinde değiştirilir.

Bölge idare mahkemesinin verdiği kararlar, temyiz yoluyla denetlenir. Temyiz başvurusu, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır. Danıştay’ın verebileceği kararlar şunlardır: Onama. Bozma. Düzeltme.

Kooperatif denetiminde aşağıdaki hususlara bakılır: İşlemlerin mevzuata uygunluğu. Defterlerin düzeni. Mali durum. Ortaklık işlemleri. Vergi ve yasal yükümlülükler. Yönetim kurulu faaliyetleri. Denetim, iç denetim, genel kurul denetimi ve ortakların denetimi gibi farklı türlerde yapılabilir.

Muhasebe denetiminde dikkat edilmesi gereken bazı hususlar şunlardır: Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkelerine Uygunluk: Denetimde kullanılan ölçütler genel kabul görmüş muhasebe ilkeleridir. Yeterli ve Güvenilir Kanıt Toplama: Denetçiler, önceden belirlenmiş ölçütlerle karşılaştırmak için yeterli ve güvenilir kanıt toplar. Önceden Saptanmış Ölçütlerle Karşılaştırma: Finansal tablolarda yer alan bilgiler, bu ilkelerle karşılaştırılır. Doğruluk ve Dürüstlük: Bir işlemin doğru olması, malın depoda fiilen bulunduğunu göstermez; malın fiziken depoda bulunması işlemin dürüst olduğunu gösterir. Tamlık: Bilançoya veya gelir tablosuna aktarılmayan hesap kalemlerinin araştırılması. Değerleme ve Dağıtım: Varlık ve yükümlülüklerin doğru şekilde değerlenip değerlenmediğinin tespiti. Dönemsellik: İşlemlerin doğru rakamlarla kayda alınması ve gelir-giderlerin dönemsellik ilkesine uygun olarak mali tablolara yansıması. Ayrıca, denetçinin tarafsız, bağımsız ve profesyonel bir şekilde davranması gereklidir.

Vergi incelemesinin temel amacı, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır. Vergi incelemesinin diğer amaçları şunlardır: Vergi kayıplarını önlemek. Adil vergilendirme sağlamak. Yasal uygunluğu kontrol etmek.

Denetim ve gözetim arasındaki temel farklar şunlardır: Zamanlama ve süreklilik: Denetim genellikle belirli bir zaman dilimi için, geçmişe dönük yapılan bir inceleme türüdür; gözetim ise sürekli bir izleme faaliyetidir. Kapsam ve derinlik: Denetim, derinlemesine ve genellikle belirli bir konuya veya alana odaklanır; gözetim ise daha geniş kapsamlıdır ve sürekli yapılır. Amaç: Denetimin amacı, belirli standartlara uyumu, doğruluğu ve etkinliği değerlendirerek raporlama yapmaktır; gözetimin amacı ise süreçlerin ve faaliyetlerin sürekli izlenmesi, performansın izlenmesi ve erken uyarı sistemleriyle olası sorunların önceden tespit edilmesidir. İzleme tipi: Denetim, belgeler, geçmiş veriler ve spesifik kayıtlar üzerinden yapılırken; gözetim, gerçek zamanlı veriler ve anlık gözlemlerle gerçekleştirilir.

Hastanelerde teftiş, farklı kurumlar tarafından çeşitli şekillerde gerçekleştirilebilir: Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı. İş Teftiş Kurulu Başkanlığı. Teftiş süreçleri, teftiş edilecek kurumun türüne ve denetimin amacına göre değişiklik gösterebilir.

KGK 13/1-g, Bağımsız Denetim Yönetmeliği'nin 13. maddesinin 1. fıkrasının g bendini ifade eder. Bu kapsamda, denetçi olanlar için tam zamanlı çalışmalarına ilişkin Yönetim Kurulu Kararı ve denetçiler ile kuruluş arasında tam zamanlı hizmet akitleri (asgari bir raporlama dönemini kapsayacak şekilde olması ve tam zamanlı çalışmaya ilişkin hüküm içermesi gerekmektedir) sunulması gerekmektedir.

Milletvekili valiyi denetleyebilir. Milletvekilleri, hükümetin faaliyetlerini denetleme yetkisine sahiptir ve kamu kaynaklarının etkili ve adil bir şekilde kullanılmasını sağlarlar. Valiler, devletin ve hükümetin temsilcisi olarak ilde idari ve siyasi yürütme vasıtasıdır ve her bakana karşı ayrı ayrı sorumludur. Ancak, valilerin denetim ve teftiş yetkileri daha geniştir; örneğin, ildeki tüm devlet kuruluşlarının denetimini yapma yetkileri vardır.

ISO baş denetçi olmak için en az 20 adam günlük denetim tecrübesi gereklidir. Adam gün, bir denetçinin bir gün boyunca gerçekleştirdiği denetim süresini ifade eder. Ayrıca, baş denetçi olabilmek için: ilgili bir alanda üniversite diploması sahibi olmak; ilgili standartta baş denetçi sertifikası almak; sürekli eğitimlere katılmak ve denetim tecrübesi kazanmak gereklidir.

Denetimde sözleşme tarihi, denetim kuruluşu veya denetim üstlenen bağımsız denetçinin seçildiği hesap dönemi için, bu kişilerin seçiminden itibaren en geç 60 gün içinde yapılan tarihtir. Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 29/3. maddesine göre, denetim sözleşmesinin imza tarihi bu şekilde belirlenir. Ayrıca, denetlenen işletmenin, rapor tarihinden sonra ancak finansal tabloların veya yıllık faaliyet raporunun ilan tarihinden önce gerçekleşen ve bunları etkileyecek olaylardan denetçiyi haberdar etmesi gerektiği de sözleşmede yer alır.

Durukan ve Kapucugil İkiz'in denetim kalitesi ile ilgili çalışmaları, denetim kalitesinin çeşitli unsurlarını ele almaktadır. Denetim Süresi ve Denetleyenin Rotasyonu: Denetleyen ile denetlenen arasındaki ilişkinin süre olarak uzun olmasının, denetçinin bağımsızlığını ve sorgulayıcılığını azaltarak denetim kalitesini olumsuz etkileyebileceği belirtilmiştir. Denetçi Bağımsızlığı: Denetim dışı hizmetlerin denetçi bağımsızlığını olumsuz etkileyebileceği ve finansal raporlama kalitesini düşürebileceği ifade edilmiştir. Denetçi Büyüklüğü: Büyük denetim şirketlerinin, müşteri seçiminde daha seçici olabildikleri ve bu sayede bağımsızlık konusunda daha avantajlı oldukları öne sürülmüştür. Ayrıca, Denetim Kalitesi, Kalite ve Hizmet Kalitesine İlişkin Modeller başlıklı makalede, denetim kalitesinin girdileri ve çıktıları ele alınmış, denetleyen, denetlenen ve standart koyucuların üzerine düşen görevler tartışılmıştır. Bu çalışmalar, denetim kalitesinin artırılması için denetçilerin bağımsızlığı, denetçi rotasyonu ve denetim dışı hizmetlerin etkisi gibi faktörlerin önemini vurgulamaktadır.

Yargı Reformu Strateji Belgesi ile banka işlemleri ve telefon aboneliklerine sıkı denetim getirilmesi, özellikle bilişim suçlarıyla mücadelede güvenlik önlemlerinin artırılması anlamına gelmektedir. Bazı düzenlemeler: Banka işlemleri: Çipli kimlik doğrulaması: Banka ve finans kuruluşları, hesap açma işlemlerinde çipli kimlik doğrulaması yapacak. Hesap askıya alma: Bilişim sistemleri kullanılarak işlenen suçlarda ilgili banka hesapları belirli bir süre askıya alınacak. El koyma ve müsadere: Suça konu menfaatlere, rapor alma şartı aranmaksızın el konulabilecek. Telefon abonelikleri: Abonelik güncellemesi: Tüm telefon abonelik kayıtları güncellenecek, belirlenen süre içinde güncellenmeyen hatlar iletişime kapatılacak. Hat sayısı sınırlaması: Türk vatandaşları en fazla 3, yabancı uyruklular ise en fazla 1 mobil hat sahibi olabilecek. Dolandırıcılık hatlarının kapatılması: Dolandırıcılık suçlarında kullanılan telefon hatları derhal iptal edilecek.

Doktorların denetlenmesi, Sağlık Bakanlığı tarafından gerçekleştirilmektedir. Sağlık Bakanlığı, belirli dönemlerde hastanelerde sağlık hizmeti kalite değerlendirmeleri ve denetlemeler yapmaktadır. Ayrıca, doktorların çalıştığı hastanelerdeki denetimlerin, SGK'nın doktorlarla yaptığı sözleşmeler çerçevesinde de gerçekleştirilebileceği düşünülmektedir.

Kontrolör ve denetçi aynı anlama gelebilir, çünkü denetçi, aynı zamanda kontrolör olarak da adlandırılabilir. Denetçi; denetim faaliyetini gerçekleştiren, mesleki bilgi ve deneyimi yeterli düzeyde olan, bağımsız davranabilen, yüksek ahlaki nitelikler taşıyan uzman bir kişidir. Kontrolör ise, satın almaların bütçelerini oluşturan veya denetleyen görevli olarak tanımlanır. Ancak, iç denetçi ve iç kontrolör görev tanımları kamu ve bankalarda birbirine karışabilir.

İktisadi işletmelerin denetimini şu kurumlar yapar: Maliye Bakanlığı; Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK); İçişleri Bakanlığı. Ayrıca, vakıflara ait iktisadi işletmelerin denetimini Vakıflar Genel Müdürlüğü de gerçekleştirir.

Bu ifade, Sağlık Bakanlığı'nın 2025 yılı itibarıyla 7 pilot ildeki kamu hastanelerinde başlattığı denetim sistemini anlatıyor. Denetimler, acil sağlık hizmetleri, poliklinik hizmetleri, hasta hakları, ameliyathane, yoğun bakım ve merkezi sterilizasyon hizmetleri gibi kritik ve yüksek risk taşıyan alanlarda yoğunlaşacak. Sağlık Bakanlığı, güncellenen denetim rehberini pilot illerde uyguladıktan sonra, önümüzdeki dönemde tüm sağlık tesislerinde kapsamlı denetimler yapmayı planlıyor.

Siber güvenlik denetiminde aşağıdaki unsurlar incelenir: Erişim kontrolleri. Veri koruma. Ağ güvenliği. Olaylara müdahale. Ayrıca, denetim kapsamında aşağıdaki alanlar da değerlendirilir: Güvenlik politikaları. Risk yönetimi. Üçüncü taraflar. Siber güvenlik denetimi, ISO 27001, NIST Cybersecurity Framework ve CIS Denetimleri gibi standartlara uygun olarak gerçekleştirilir.

Eğitimde çeşitli denetim türleri bulunmaktadır: Klasik Denetim: Bilimsel denetim olarak da bilinir, kontrol odaklıdır. Modern Denetim: İnsan ilişkileri odaklı, sürecin her aşamasında rehberlik ve gelişim sağlar. Öğretimsel Denetim: Sınıf ortamında öğrenme ve öğretme sürecini geliştirmeyi hedefler. Klinik Denetim: Öğretmenin öğretim yöntemlerini sistematik ve objektif şekilde değerlendirir, profesyonel gelişimini destekler. Sanatsal Denetim: Öğretmenin yaratıcı öğretim yöntemlerini ve bireysel yeteneklerini takdir eder. Farklılaştırılmış Denetim: Öğretmenlerin bireysel gelişim ihtiyaçlarına uygun destek sağlar. Kurum Teftişi: Eğitim kurumunun amaçlarını gerçekleştirmede insan ve madde kaynaklarının sağlanma ve yararlanılma durumunu değerlendirir. Ders Teftişi: Öğretmenlerin eğitim ve öğretim etkinliklerindeki çalışmalarını gözlemler, inceler ve değerlendirir.