Mesnevi ve gazel nazım biçimleri arasındaki temel farklar şunlardır: Mesnevi: Uyak düzeni: Her beyit kendi arasında uyaklıdır (aa / bb / cc / dd...). Konu: Aşk, tasavvuf, kahramanlık, savaş gibi konuları işler. Uzunluk: Divan edebiyatının en uzun nazım biçimidir. Bentler: Genellikle beş dizeli bentlerden oluşur. Gazel: Uyak düzeni: "aa, ba, ca, da, ..." biçimindedir. Konu: Âşk, şarap, ayrılık, hasret, zamandan yakınma, felsefi-didaktik düşünceler, din ve tasavvuf gibi konuları işler. Uzunluk: En az beş, en fazla on beş beyitten oluşur. Bentler: Dize ortalarında iç uyaklı olan ve dörtlük haline getirilebilen gazellere "musammat gazel" denir.