MilliMücadele

Kara Fatma (Fatma Seher Erden) ile ilgili kısa bir milli mücadele metni: Kara Fatma, asıl adıyla Fatma Seher Erden, 1888 yılında Erzurum'da doğdu. Kurtuluş Savaşı sırasında Mustafa Kemal Paşa ile görüşerek savaş izni istedi ve onbaşı olarak orduya katıldı. Savaşın ardından Darülaceze'de yaşadı ve 2 Temmuz 1955'te vefat etti.

Milli Mücadelede Doğu Cephesi, Ermenistan ve Gürcistan gibi Kafkas devletleri ile İtilaf Devletleri'nin tehdidi altında kalmıştır. Ermenistan: 1920 yılında Kâzım Karabekir komutasındaki Türk ordusu, Ermenilere karşı taarruza geçmiş ve 30 Ekim 1920'de Kars'ı işgalden kurtarmıştır. Gürcistan: 19 Şubat 1921'de Kazım Karabekir'in ültimatomu üzerine, kuzeyden gelen Sovyet tehdidi altındaki Gürcüler, Ardahan ve Artvin'i boşaltmıştır. İtilaf Devletleri: Mustafa Kemal Paşa, İtilaf Devletleri'nin doğuda Bolşeviklerle irtibat kurarak Türkiye'nin dışa açılmasını engellemeyi amaçladığını belirtmiştir.

Mustafa Kemal Paşa, milli mücadeleye katılma kararını, ülkenin içinde bulunduğu kötü şartlardan kurtarılabilmesi için siyasi yollardan çözüm arama umuduyla almıştır. Milli mücadeleye katılma gerekçelerinden bazıları: Milli egemenlik ve bağımsızlık: Vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığının tehlikede olduğunu düşünmek. Milletin etkin bir şekilde uyandırılması: İşgalcilere karşı milletin etkin biçimde harekete geçirilmesini sağlamak. Kurtuluş mücadelesi: Anadolu'da orduya ve millete dayanan bir kurtuluş mücadelesi başlatmak. Milli irade: Milli iradeye dayalı bir hükümetin kurulmasını hedeflemek.

Kara Fatma (Fatma Seher Erden), Milli Mücadele'ye önemli katkılarda bulunmuştur: Savaşçı Yetiştirme: Akrabalarından oluşan bir müfreze kurmuş ve bu birliği komuta etmiştir. Cepheden Cepheye Koşma: Yaya ve atlı olarak silah ve cephane yükleri ile cepheden cepheye gitmiştir. İzmit'in Kurtuluşu: İzmit'in düşman işgalinden kurtuluşunda rol oynamıştır. İnönü ve Sakarya Savaşları: I. ve II. İnönü Muharebesi, Sakarya Meydan Muharebesi'ne katılmıştır. Esaret ve Kaçış: Büyük Taarruz'da esir düşmüş, kaçarak müfrezesinin başına geri dönmüştür. Bursa'nın Kurtuluşu: Bursa'nın Yunan işgalinden kurtarılmasında mücadele etmiştir. Üsteğmen Rütbesi: Savaştaki başarıları nedeniyle üsteğmen rütbesi almıştır. Madalya: İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Maaşını Bağışlama: Emekli maaşını Kızılay'a bağışlamıştır.

Milli Mücadele döneminde basın yayın organlarından bazıları şunlardır: Millî Mücadele'den yana olan gazete ve dergiler: İrade-i Milliye (Sivas); Hâkimiyet-i Milliye (Ankara); Albayrak (Erzurum); Açıksöz (Kastamonu); Sebilürreşad (İstanbul); Yeni Adana (Adana); İstikbal (Trabzon); Anadolu Ajansı (1920). Millî Mücadele'ye karşı olan gazete ve dergiler: Alemdar (İstanbul); Peyam-ı Sabah (İstanbul); Tevhid-i Efkar (İstanbul); Ümit; Türkçe İstanbul. Ayrıca, Tasvir-i Efkâr, Vakit, Akşam ve Minber gibi gazeteler de Millî Mücadele'yi destekleyen yayınlar yapmıştır.

Milli Mücadelenin en önemli gazetesinin hangisi olduğuna dair kesin bir yanıt vermek zordur. Ancak, Milli Mücadele'ye destek veren bazı önemli gazeteler şunlardır: Tasvir-i Efkar. Vakit. İleri. Açıksöz. Hâkimiyet-i Milliye. Bu gazetelerin yanı sıra, Yeni Adana, İstikbal ve Hukuk-u Beşer gibi gazeteler de Milli Mücadele'ye destek vermiştir.

Halide Edib Adıvar ve Yunus Nadi, Milli Mücadele'ye şu nedenlerle katılmışlardır: Halide Edib Adıvar: İzmir'in işgalinin ardından düzenlenen Fatih, Üsküdar ve Sultanahmet mitinglerinde konuşmacı olarak yer alarak işgale karşı direnişi destekledi. Anadolu'ya gizlice silah kaçırma işinde görev aldı. 1920'de eşiyle birlikte Anadolu'ya geçerek Milli Mücadele için çalışmalara katıldı. Yunus Nadi: Kurtuluş Savaşı'nda düşmana karşı birlikte mücadele edeceği Mustafa Kemal ile Selanik'te tanıştı. Sofya'da ataşemiliter olarak görev yapan Mustafa Kemal ile mektuplaştı ve düşüncelerini başyazar olduğu Tasvir-i Efkar gazetesinde yayımladı. 1912'de Osmanlı Meclis-i Mebusanı'na Aydın Mebusu olarak girdi. İstanbul'un işgalinden sonra gazetesi İngilizler tarafından kapatılınca Anadolu'ya geçmek zorunda kaldı. Halide Edib Adıvar ve Yunus Nadi, Milli Mücadele'yi yurt içinde ve dışında duyuracak bir ajans gerekliliği fikri üzerinde de birlikte çalışmışlardır.

Milli Mücadele'nin ilk belgesi, 22 Haziran 1919'da yayımlanan Amasya Genelgesi'dir (Amasya Tamimi). Bu genelgede şu kararlar alınmıştır: Vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığı tehlikededir. İstanbul’daki hükümet, sorumluluğunu yerine getirmemektedir. Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. Milletin haklarını savunmak için her türlü etkiden azade bir millî kurulun varlığı gereklidir.

Sosyal bilgiler dersi kapsamında milli mücadele, Osmanlı İmparatorluğu'nun I. Dünya Savaşı'ndan sonra işgal edilmesi ve Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ağır koşulları altında, Türk milletinin bağımsızlık ve egemenlik için verdiği savaşı ifade eder. Milli mücadelenin bazı önemli aşamaları: Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı (19 Mayıs 1919). Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919). Erzurum ve Sivas Kongreleri (23 Temmuz - 4 Eylül 1919). Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) açılışı (23 Nisan 1920). Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922). Milli mücadele, Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının önderliğinde, Türk milletinin işgallere ve yabancı güçlere karşı direnişini temsil eder.

Atatürk'ün Balıkesir'e gitmesinin bazı nedenleri: Yurt gezisi: 6 Şubat 1923'te, İzmir'den trenle Balıkesir'e gelerek halkı tanıma, devletin meselelerini anlatma ve fikir alma amacıyla bir yurt gezisine çıkmıştır. İktisat Kongresi: 7 Şubat 1931'de, İzmir'den Balıkesir'e gelerek Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin düzenlediği İktisat Kongresi'ne katılmıştır. Suikast ihbarı: 13 Haziran 1926'da, Balıkesir'de kendisine düzenlenen suikast girişimini haber almış ve bu nedenle Balıkesir'de bir süre beklemiştir. Resmi ziyaretler: 15 Ocak 1933, 15 Nisan 1934 ve 24 Haziran 1934 tarihlerinde resmi ziyaretler için Balıkesir'e gitmiştir.

Milli Mücadele'nin amacı, Erzurum Kongresi'nde belirlenmiştir. 23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında gerçekleşen Erzurum Kongresi'nde alınan "Milli sınırlar içinde vatan bölünmez bir bütündür, parçalanamaz" kararı, Milli Mücadele yolunda önemli bir aşama olmuştur.

Balıkesir Kongresi'nin önemi şu şekilde özetlenebilir: Yunan işgalinin önlenmesi: Kongre, işgalci Yunan kuvvetlerinin Anadolu'ya geçişini engellemiştir. Düzenli ordu hazırlığı: Milli ordu'nun hazırlanması için Mustafa Kemal Paşa'ya zaman kazandırmıştır. Milli bilincin uyandırılması: Kongrede alınan kararlar, milli bilincin uyandırılmasına ve halkın daha fazla teşkilatlanmasına katkı sağlamıştır. Temsil Heyeti ile ilişkilerin başlaması: Kongre, Temsil Heyeti ile yakın ilişkilerin kurulmasına zemin hazırlamıştır. Diğer kongrelere ilham kaynağı olması: Balıkesir ve Alaşehir kongreleri, Anadolu'daki diğer kongrelere ilham kaynağı olmuştur.

Adana'nın kurtuluşunda savaşan bazı gruplar: Kuvâ-yı Milliye: Adana halkı, Kuvâ-yı Milliye birlikleri oluşturarak Fransız ordusuna karşı mücadele etmiştir. Milli Kuvvetler: 1920 yılında milli kuvvetler, Feke, Saimbeyli ve Kozan gibi bölgelerin kurtarılmasında önemli rol oynamıştır. Türk Ordusu: Düzenli ordu ilk olarak Adana'da teşkilatlanmış ve 5 Ocak 1922'de Fransız güçleri tamamen çekilmiştir. Ayrıca, Arap Ali, Gizik Duran gibi yerel kahramanlar da Adana'nın kurtuluşunda önemli hizmetlerde bulunmuştur. Fransızlar, işgal sırasında Ermeni Lejyonerleri'ni de kullanmıştır.

Mustafa Kemal Atatürk'ün Dikmen'de karşılanmasının nedeni, 27 Aralık 1919 tarihinde Ankara'ya gelişidir. Ankara, coğrafi konumu, cephelere olan eşit uzaklığı ve stratejik yollar üzerinde bulunması nedeniyle Milli Mücadele'nin merkezi olarak seçilmiştir. Atatürk'ün Dikmen'de Seymenler tarafından karşılanması, Milli Mücadele'nin yeni bir aşamasının başlangıcı olarak kabul edilir.

Milli Mücadele dönemi, 19 Mayıs 1919 tarihinde başlamış ve 11 Ekim 1922 tarihinde sona ermiştir. Dolayısıyla, bu dönem 3 yıl sürmüştür. Özetle: - Başlangıç: 19 Mayıs 1919 - Bitiş: 11 Ekim 1922 - Süre: 3 yıl

En ünlü efelerden bazıları şunlardır: Yörük Ali Efe; Kıllıoğlu Hüseyin Efe; Demirci Mehmet Efe; Zalım Himmet Efe; Mestan Efe; Atçalı Kel Mehmet Efe; Molla Ahmet Efe; Saçlı Efe; Gökçen Efe; Çakırcalı Mehmet Efe. Ayrıca Karayotoğlu Nikola, Hambrikoğlu Panayot, Kaptan Andreya, Kaptan Sokrat gibi Rum efeler de bulunmaktadır.

Atatürk ve Millî Mücadele, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndaki yenilgisinin ardından, 19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkmasıyla başlayan ve 11 Ekim 1922'de Mudanya Mütarekesi ile sona eren dönemdir. Millî Mücadele'nin bazı amaçları: Vatanın bütünlüğünü ve milletin bağımsızlığını sağlamak. İtilaf Devletleri'nin işgallerine son vermek. Millî egemenliği hâkim kılmak. Millî Mücadele'nin bazı yöntemleri: Amasya Tamimi, Erzurum ve Sivas Kongreleri gibi ulusal kongreler düzenlemek. Kuvâ-yi Milliye adı altında gönüllü birlikler oluşturmak. Millî Mücadele'nin bazı gerekçeleri: Vatanın İtilaf Devletleri tarafından bölüşülmesi ve işgal edilmesi. Osmanlı Devleti'nin işgaller karşısında sessiz kalması. Türk milletinin bağımsızlık arzusu.

Milli Mücadele'de Yunanlılara karşı savaşan bazı kahramanlar: Hasan Tahsin. Yörük Ali Efe. Kara Fatma (Fatma Seher Erden). İsmet İnönü. Ali Fuat Cebesoy.

Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası kurulan cemiyetlerin ortak amacı, işgallere karşı direniş göstermek ve bölgesel kurtuluşu sağlamaktır. Bu cemiyetlerin diğer ortak özellikleri şunlardır: Milliyetçilik fikri: Kuruluşlarında milliyetçilik fikri etkili olmuştur. Bölgesel kurtuluş: Ulusal değil, bölgesel kurtuluşu amaçlamışlardır. Çok yönlü mücadele: İşgal güçleri, azınlık çeteleri ve İstanbul Hükümeti ile mücadele etmişlerdir. Kuvayi Milliye'nin doğuşu: Hukukla müdafaanın bir anlamı olmadığını anladıktan sonra silahlı direnişi başlatmışlardır. Basın-yayın faaliyetleri: Bulundukları bölgede Türklerin çoğunlukta olduğunu basın ve yayın yoluyla dünyaya ispat etmeye çalışmışlardır.

Burak Akyüz'ün yazdığı ve Murat Ozan'ın yönettiği Şair, Şiir, Şuur oyunu, vatan şairi Mehmet Akif Ersoy'un İstiklal Marşı'nı yazma sürecini ve bu süreçte yaşadığı zorlukları anlatır. Oyun, aynı zamanda Mehmet Akif Ersoy'un hayatına ve dönemin Anadolu'suna, müzikler ve tasavvuf eşliğinde bir yolculuk sunar. Oyunun bazı özellikleri şunlardır: Tek kişilik ve tek perdelik bir oyundur. Dönemi yansıttığı için yer yer ağdalı bir dile sahiptir. Tüm anlatmak istediğini bir saatten kısa bir sürede sunar. Sade bir sahne tasarımı vardır. Oyunda, Mehmet Akif ile konuşan veya ona seslenen karakterlerin fotoğrafları boş duvara yansıtılır ve seslendirilir. Oyun, 10 Ekim 2019'da Feraizcizade Oda Tiyatrosu'nda prömiyer yapmış ve aynı yıl içinde İstanbul Zeytinburnu Sahnesi'nde de sahnelenmiştir.