MilliMücadele

Milli Mücadele döneminde Trabzon'da çeşitli siyasi gruplar ve cemiyetler bulunmaktaydı: Trabzon Muhafaza-i Hukuk-i Milliye Cemiyeti: 10 Şubat 1919'da kurulmuş, Trabzon'un Osmanlı Devleti'ne bağlılığını korumayı amaçlamıştır. Trabzon ve Havalisi Adem-i Merkeziyet Cemiyeti: Aralık 1919'da kurulmuş, Trabzon ve çevresinde adem-i merkeziyet (yerinden yönetim) istemiştir. Pontus Rum Örgütleri: Trabzon'da Pontus Devleti kurma amacıyla faaliyet gösteren Rum cemiyetleri ve çeteler bulunmaktaydı. Ayrıca, Milli Mücadele'yi destekleyen sosyal, kültürel ve mesleki cemiyetler de vardı: Türk Ocağı: Yeniden faaliyete geçirilmiştir. Hilal-i Ahmer Cemiyeti: Sosyal yardım amacıyla kurulmuştur. Himaye-i Etfal Cemiyeti: Çocuklarla ilgili çalışmalar yapmıştır. Muallimîn Cemiyeti: Öğretmenlerin teşkilatlanması için kurulmuştur. İdman Ocağı: Spor kulübü olarak kurulmuştur.

Milli Mücadele'nin ilk belgesi, 22 Haziran 1919'da yayımlanan Amasya Genelgesi'dir (Amasya Tamimi). Bu genelgede şu kararlar alınmıştır: Vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığı tehlikededir. İstanbul’daki hükümet, sorumluluğunu yerine getirmemektedir. Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. Milletin haklarını savunmak için her türlü etkiden azade bir millî kurulun varlığı gereklidir.

Milli Mücadelenin en önemli gazetesinin hangisi olduğuna dair kesin bir yanıt vermek zordur. Ancak, Milli Mücadele'ye destek veren bazı önemli gazeteler şunlardır: Tasvir-i Efkar. Vakit. İleri. Açıksöz. Hâkimiyet-i Milliye. Bu gazetelerin yanı sıra, Yeni Adana, İstikbal ve Hukuk-u Beşer gibi gazeteler de Milli Mücadele'ye destek vermiştir.

Mustafa Kemal Paşa, milli mücadeleye katılma kararını, ülkenin içinde bulunduğu kötü şartlardan kurtarılabilmesi için siyasi yollardan çözüm arama umuduyla almıştır. Milli mücadeleye katılma gerekçelerinden bazıları: Milli egemenlik ve bağımsızlık: Vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığının tehlikede olduğunu düşünmek. Milletin etkin bir şekilde uyandırılması: İşgalcilere karşı milletin etkin biçimde harekete geçirilmesini sağlamak. Kurtuluş mücadelesi: Anadolu'da orduya ve millete dayanan bir kurtuluş mücadelesi başlatmak. Milli irade: Milli iradeye dayalı bir hükümetin kurulmasını hedeflemek.

İnkılap Tarihi 3. ünite "Millî Bir Destan: Ya İstiklal Ya Ölüm" ile ilgili bazı sorular: Doğu, Güney ve Batı cepheleri: Bu cephelerde savaşılan düşmanlar nelerdir? Doğu Cephesi: Doğu Cephesi'nin komutanı kimdir? Kuvay-i Milliye: Kuvay-i Milliye birliklerinin kaldırılarak düzenli orduya geçilmesinin nedenleri nelerdir? Güney Cephesi: Güney Cephesi'nde Türk halkı düşmana karşı kuvay-i milliye (milis kuvvetler) ile mi yoksa düzenli orduyla mı savaşmıştır? Büyük Taarruz: Mustafa Kemal'in "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" dediği savaş hangisidir? Sakarya Zaferi: Sakarya Zaferi'nin sonuçlarından bazıları nelerdir? Mustafa Kemal'in taarruzu ertelemesi: Mustafa Kemal'in taarruzu ertelemesinin sebebi nedir? TBMM'nin ilk antlaşması: TBMM'nin imzaladığı ilk antlaşma hangisidir? TBMM'yi ilk tanıyan devlet: TBMM'yi ilk tanıyan devlet hangisidir? İtalya'nın Anadolu'dan çekilmesi: İtalyanlar Anadolu'dan hangi savaş sonrasında tamamen çekilmiştir?

Kara Fatma (Fatma Seher Erden), Milli Mücadele'ye önemli katkılarda bulunmuştur: Savaşçı Yetiştirme: Akrabalarından oluşan bir müfreze kurmuş ve bu birliği komuta etmiştir. Cepheden Cepheye Koşma: Yaya ve atlı olarak silah ve cephane yükleri ile cepheden cepheye gitmiştir. İzmit'in Kurtuluşu: İzmit'in düşman işgalinden kurtuluşunda rol oynamıştır. İnönü ve Sakarya Savaşları: I. ve II. İnönü Muharebesi, Sakarya Meydan Muharebesi'ne katılmıştır. Esaret ve Kaçış: Büyük Taarruz'da esir düşmüş, kaçarak müfrezesinin başına geri dönmüştür. Bursa'nın Kurtuluşu: Bursa'nın Yunan işgalinden kurtarılmasında mücadele etmiştir. Üsteğmen Rütbesi: Savaştaki başarıları nedeniyle üsteğmen rütbesi almıştır. Madalya: İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Maaşını Bağışlama: Emekli maaşını Kızılay'a bağışlamıştır.

Halide Edib Adıvar ve Yunus Nadi, Milli Mücadele'ye şu nedenlerle katılmışlardır: Halide Edib Adıvar: İzmir'in işgalinin ardından düzenlenen Fatih, Üsküdar ve Sultanahmet mitinglerinde konuşmacı olarak yer alarak işgale karşı direnişi destekledi. Anadolu'ya gizlice silah kaçırma işinde görev aldı. 1920'de eşiyle birlikte Anadolu'ya geçerek Milli Mücadele için çalışmalara katıldı. Yunus Nadi: Kurtuluş Savaşı'nda düşmana karşı birlikte mücadele edeceği Mustafa Kemal ile Selanik'te tanıştı. Sofya'da ataşemiliter olarak görev yapan Mustafa Kemal ile mektuplaştı ve düşüncelerini başyazar olduğu Tasvir-i Efkar gazetesinde yayımladı. 1912'de Osmanlı Meclis-i Mebusanı'na Aydın Mebusu olarak girdi. İstanbul'un işgalinden sonra gazetesi İngilizler tarafından kapatılınca Anadolu'ya geçmek zorunda kaldı. Halide Edib Adıvar ve Yunus Nadi, Milli Mücadele'yi yurt içinde ve dışında duyuracak bir ajans gerekliliği fikri üzerinde de birlikte çalışmışlardır.

Milli Mücadele döneminde basın yayın organlarından bazıları şunlardır: Millî Mücadele'den yana olan gazete ve dergiler: İrade-i Milliye (Sivas); Hâkimiyet-i Milliye (Ankara); Albayrak (Erzurum); Açıksöz (Kastamonu); Sebilürreşad (İstanbul); Yeni Adana (Adana); İstikbal (Trabzon); Anadolu Ajansı (1920). Millî Mücadele'ye karşı olan gazete ve dergiler: Alemdar (İstanbul); Peyam-ı Sabah (İstanbul); Tevhid-i Efkar (İstanbul); Ümit; Türkçe İstanbul. Ayrıca, Tasvir-i Efkâr, Vakit, Akşam ve Minber gibi gazeteler de Millî Mücadele'yi destekleyen yayınlar yapmıştır.

Mustafa Kemal Atatürk'ün Dikmen'de karşılanmasının nedeni, 27 Aralık 1919 tarihinde Ankara'ya gelişidir. Ankara, coğrafi konumu, cephelere olan eşit uzaklığı ve stratejik yollar üzerinde bulunması nedeniyle Milli Mücadele'nin merkezi olarak seçilmiştir. Atatürk'ün Dikmen'de Seymenler tarafından karşılanması, Milli Mücadele'nin yeni bir aşamasının başlangıcı olarak kabul edilir.

Atatürk'ün Balıkesir'e gitmesinin bazı nedenleri: Yurt gezisi: 6 Şubat 1923'te, İzmir'den trenle Balıkesir'e gelerek halkı tanıma, devletin meselelerini anlatma ve fikir alma amacıyla bir yurt gezisine çıkmıştır. İktisat Kongresi: 7 Şubat 1931'de, İzmir'den Balıkesir'e gelerek Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin düzenlediği İktisat Kongresi'ne katılmıştır. Suikast ihbarı: 13 Haziran 1926'da, Balıkesir'de kendisine düzenlenen suikast girişimini haber almış ve bu nedenle Balıkesir'de bir süre beklemiştir. Resmi ziyaretler: 15 Ocak 1933, 15 Nisan 1934 ve 24 Haziran 1934 tarihlerinde resmi ziyaretler için Balıkesir'e gitmiştir.

Balıkesir Kongresi'nin önemi şu şekilde özetlenebilir: Yunan işgalinin önlenmesi: Kongre, işgalci Yunan kuvvetlerinin Anadolu'ya geçişini engellemiştir. Düzenli ordu hazırlığı: Milli ordu'nun hazırlanması için Mustafa Kemal Paşa'ya zaman kazandırmıştır. Milli bilincin uyandırılması: Kongrede alınan kararlar, milli bilincin uyandırılmasına ve halkın daha fazla teşkilatlanmasına katkı sağlamıştır. Temsil Heyeti ile ilişkilerin başlaması: Kongre, Temsil Heyeti ile yakın ilişkilerin kurulmasına zemin hazırlamıştır. Diğer kongrelere ilham kaynağı olması: Balıkesir ve Alaşehir kongreleri, Anadolu'daki diğer kongrelere ilham kaynağı olmuştur.

Milli Mücadele dönemi, 19 Mayıs 1919 tarihinde başlamış ve 11 Ekim 1922 tarihinde sona ermiştir. Dolayısıyla, bu dönem 3 yıl sürmüştür. Özetle: - Başlangıç: 19 Mayıs 1919 - Bitiş: 11 Ekim 1922 - Süre: 3 yıl

Adana'nın kurtuluşunda savaşan bazı gruplar: Kuvâ-yı Milliye: Adana halkı, Kuvâ-yı Milliye birlikleri oluşturarak Fransız ordusuna karşı mücadele etmiştir. Milli Kuvvetler: 1920 yılında milli kuvvetler, Feke, Saimbeyli ve Kozan gibi bölgelerin kurtarılmasında önemli rol oynamıştır. Türk Ordusu: Düzenli ordu ilk olarak Adana'da teşkilatlanmış ve 5 Ocak 1922'de Fransız güçleri tamamen çekilmiştir. Ayrıca, Arap Ali, Gizik Duran gibi yerel kahramanlar da Adana'nın kurtuluşunda önemli hizmetlerde bulunmuştur. Fransızlar, işgal sırasında Ermeni Lejyonerleri'ni de kullanmıştır.

Sosyal bilgiler dersi kapsamında milli mücadele, Osmanlı İmparatorluğu'nun I. Dünya Savaşı'ndan sonra işgal edilmesi ve Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ağır koşulları altında, Türk milletinin bağımsızlık ve egemenlik için verdiği savaşı ifade eder. Milli mücadelenin bazı önemli aşamaları: Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı (19 Mayıs 1919). Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919). Erzurum ve Sivas Kongreleri (23 Temmuz - 4 Eylül 1919). Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) açılışı (23 Nisan 1920). Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922). Milli mücadele, Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının önderliğinde, Türk milletinin işgallere ve yabancı güçlere karşı direnişini temsil eder.

Milli Mücadele'nin amacı, Erzurum Kongresi'nde belirlenmiştir. 23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında gerçekleşen Erzurum Kongresi'nde alınan "Milli sınırlar içinde vatan bölünmez bir bütündür, parçalanamaz" kararı, Milli Mücadele yolunda önemli bir aşama olmuştur.

En ünlü efelerden bazıları şunlardır: Yörük Ali Efe; Kıllıoğlu Hüseyin Efe; Demirci Mehmet Efe; Zalım Himmet Efe; Mestan Efe; Atçalı Kel Mehmet Efe; Molla Ahmet Efe; Saçlı Efe; Gökçen Efe; Çakırcalı Mehmet Efe. Ayrıca Karayotoğlu Nikola, Hambrikoğlu Panayot, Kaptan Andreya, Kaptan Sokrat gibi Rum efeler de bulunmaktadır.

İzmir'in işgali, bir dizi önemli olayı tetiklemiştir: Türk Kurtuluş Savaşı'nın Başlaması: İşgal, Türk halkının işgale karşı topyekûn bir direniş başlatmasına zemin hazırlamıştır. Kuvâ-yi Milliye'nin Oluşumu: İşgalin ardından, Urla'da ilk Kuvâ-yi Milliye birliği kurulmuştur. Silahlı Direniş: İzmir'deki Türk halkı, silah depolarını ele geçirerek milis kuvvetleri oluşturmuştur. Uluslararası Gerilim: İtalya, işgal nedeniyle Anadolu'daki toprak kazançlarının dengelenmemesi nedeniyle İtilaf Devletleri ile gerilim yaşamıştır. Propaganda ve Taşkınlıklar: Rumların taşkınlıkları ve Yunan işgalinin propagandası, Türk ve Rum toplulukları arasında gerginliğe yol açmıştır. Bu olaylar, İzmir'in işgalinin sadece yerel değil, aynı zamanda uluslararası alanda da önemli etkilere sahip olduğunu göstermektedir.

Atatürk ve Millî Mücadele, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndaki yenilgisinin ardından, 19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkmasıyla başlayan ve 11 Ekim 1922'de Mudanya Mütarekesi ile sona eren dönemdir. Millî Mücadele'nin bazı amaçları: Vatanın bütünlüğünü ve milletin bağımsızlığını sağlamak. İtilaf Devletleri'nin işgallerine son vermek. Millî egemenliği hâkim kılmak. Millî Mücadele'nin bazı yöntemleri: Amasya Tamimi, Erzurum ve Sivas Kongreleri gibi ulusal kongreler düzenlemek. Kuvâ-yi Milliye adı altında gönüllü birlikler oluşturmak. Millî Mücadele'nin bazı gerekçeleri: Vatanın İtilaf Devletleri tarafından bölüşülmesi ve işgal edilmesi. Osmanlı Devleti'nin işgaller karşısında sessiz kalması. Türk milletinin bağımsızlık arzusu.

Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası kurulan cemiyetlerin ortak amacı, işgallere karşı direniş göstermek ve bölgesel kurtuluşu sağlamaktır. Bu cemiyetlerin diğer ortak özellikleri şunlardır: Milliyetçilik fikri: Kuruluşlarında milliyetçilik fikri etkili olmuştur. Bölgesel kurtuluş: Ulusal değil, bölgesel kurtuluşu amaçlamışlardır. Çok yönlü mücadele: İşgal güçleri, azınlık çeteleri ve İstanbul Hükümeti ile mücadele etmişlerdir. Kuvayi Milliye'nin doğuşu: Hukukla müdafaanın bir anlamı olmadığını anladıktan sonra silahlı direnişi başlatmışlardır. Basın-yayın faaliyetleri: Bulundukları bölgede Türklerin çoğunlukta olduğunu basın ve yayın yoluyla dünyaya ispat etmeye çalışmışlardır.

Alemdar Gemisi, 27 Ocak 1921 tarihinde Karadeniz Ereğli halkı, Liman Reisi Nazmi Bey ve Ereğli Müdafaayı Hukukçuları tarafından kurtarılmıştır. Gemi, Fransız işgal kuvvetlerine teslim edilmemiş, karaya oturtulup su boşaltılarak yeniden yüzdürülmüştür. Ayrıca, Alemdar'ın kaçırılmasında ve kurtarılmasında rol oynayan kahraman denizciler arasında II. Çarkçı Üsküdarlı Osman Efendi, Güverte Lostromosu Üsküdarlı Ali Reis, Serdümen Trabzonlu Rıfat Reis ve Rizeli Recep Kahya gibi isimler bulunmaktadır.