CezaMuhakemesi

Yakalama, gözaltına alma ve ifade alma kavramları, ceza muhakemesi sürecinde önemli yer tutan hukuki işlemlerdir. 1. Yakalama: Kamu güvenliğine, kamu düzenine veya kişinin vücut veya hayatına yönelik bir tehlikenin giderilmesi için, suç işlediği yönünde kuvvetli iz, eser, emare ve delil bulunan kişinin özgürlüğünün geçici olarak kısıtlanarak denetim altına alınmasıdır. 2. Gözaltına Alma: Yakalanan kişinin, hakkındaki işlemlerin tamamlanması amacıyla, yetkili hâkim önüne çıkarılmasına veya serbest bırakılmasına kadar kanunî süre içinde özgürlüğünün kısıtlanıp alıkonulmasıdır. 3. İfade Alma: Şüphelinin, kolluk görevlileri veya Cumhuriyet savcısı tarafından soruşturma konusu suçla ilgili olarak dinlenmesidir.

İstinaf süresi, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 273. maddesinde düzenlenmiştir.

Gün batımından sonra, yani gece vaktinde, konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde arama yapılamaz. Ancak, gündüz başlamış olan arama işlemi gece devam edebilir.

Zorunlu müdafilik, ceza muhakemesinde soruşturma aşamasının başından itibaren başlayabilir.

Tanık beyanı, tek başına yeterli bir delil olarak kabul edilmez. Ceza muhakemesinde tanık beyanı, takdiri delil niteliği taşır ve hakimi bağlayıcı değildir. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre de tanık beyanı, tek başına kesin delil niteliği taşımaz ve diğer delillerle desteklenmesi gerekir.

Duruşma zaptının ispat niteliği vardır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 222. maddesine göre, duruşmanın nasıl yapıldığının ve yasal usul ve esaslara uygun olup olmadığının tek kanıtı duruşma tutanağıdır. Tutanak, sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli resmi bir belge olarak kabul edilir ve bu nedenle aksini iddia etmek mümkündür, ancak tutanağın sahte olduğunu kanıtlamak gereklidir.

Gizli soruşturmacı ve teknik araçlarla izleme tedbirleri, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 139. maddesinde düzenlenmiştir.

CMK Madde 302, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Temyiz İsteminin Esastan Reddi veya Hükmün Bozulması" başlıklı maddesidir. Bu madde şu şekilde özetlenebilir: 1. Temyiz İsteminin Reddi: Bölge adliye mahkemesinin temyiz olunan hükmü Yargıtay tarafından hukuka uygun bulunursa, temyiz istemi esastan reddedilir. 2. Hükmün Bozulması: Yargıtay, temyiz başvurusunda gösterilen ve hükmü etkileyecek nitelikteki hukuka aykırılıklar nedeniyle hükmü bozabilir. 3. Diğer Hukuka Aykırılıkların Gösterilmesi: Hüküm, temyiz dilekçesinde gösterilen sebeplerle bozulduğunda, dilekçede açıklanmamış olsa bile saptanan diğer hukuka aykırılıklar da ilamda gösterilir. 4. İşlemlerin de Bozulması: Hükme esas olarak saptanan işlemler hukuka aykırı ise, bunlar da aynı zamanda bozulur. 5. 289. Madde Hükümleri: 289. madde hükümleri saklıdır.

CMK'da (Ceza Muhakemesi Kanunu) zorunlu olan kitaplar şunlardır: 1. Adli Sicil Özetleri: Sanığın kişisel ve ekonomik durumuna ilişkin bilgilerin yer aldığı belgeler duruşmada zorunlu olarak anlatılır. 2. Yabancı Uyruklu Sanıkların Nüfus ve Sabıka Kayıtları: Bu kayıtlar, duruşmada okunmadan mahkumiyet hükmü kurulması CMK'ya aykırıdır. 3. CMK Cep Kitabı: Soruşturma evresinde görev yapan müdafiler için hazırlanmış, CMK'nın uygulanması konusunda yardımcı bir kaynaktır.

7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 12 Mart 2024 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. İcra ve İflas Kanunu'nda yapılan bazı değişiklikler: Süre hesaplamaları hafta esasına göre düzenlenmiştir. İstinaf ve temyiz başvuru süreleri, birçok maddede iki hafta olarak değiştirilmiştir. Konutta haciz uygulamasına ilişkin yeni düzenlemeler getirilmiştir. Bu kanunun tam metnine ve detaylarına resmi mevzuat sitelerinden ulaşılabilir.

Tape kayıtları (iletişim kayıtları) tek başına delil olarak kabul edilmez. Ceza muhakemesinde delil olarak kullanılabilmeleri için, dış dünyadaki somut ve inandırıcı delillerle desteklenmesi gerekmektedir.

Hükmü tutukluların hakları, Anayasa, Ceza Muhakemesi Kanunu ve uluslararası sözleşmeler ile düzenlenmiştir. Bu haklar şunlardır: 1. Tutuklanma Nedenini Öğrenme Hakkı: Tutuklanan kişi, neden tutuklandığını bilmek zorundadır. 2. Avukat Yardımından Yararlanma Hakkı: Tutuklanan kişi, bir avukatın yardımından faydalanma hakkına sahiptir. Eğer kendi avukatını seçmezse, baro tarafından kendisine bir avukat atanır. 3. Susma Hakkı: Şüpheli veya sanık, kendisine yöneltilen suçlamalarla ilgili açıklama yapmamayı ve susma hakkını kullanmayı tercih edebilir. 4. Kefaletle Serbest Bırakılma Hakkı: Tutuklular, belirli şartları sağladıklarında kefaletle serbest bırakılma talebinde bulunabilirler. 5. Yakınlarına Durumunu Bildirme Hakkı: Tutuklanan kişi, yakınlarına durumunu bildirme hakkına sahiptir. 6. Sağlık Hizmetlerine Erişim Hakkı: Tutuklular, sağlık hizmetlerine erişim hakkına sahiptir. 7. Eğitim ve Rehabilitasyon Hakkı: Cezaevi bünyesinde sunulan eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerinden faydalanabilirler. Ayrıca, tutukluluğun hukuka aykırı olması durumunda tazminat davası açma hakkı da mevcuttur.

CMK dosyasında tutuksuz yargılanmak, sanığın tutuklanmaksızın serbest bırakılması, ancak adli kontrol şartları altında yargılanmaya devam edilmesi anlamına gelir. Bu durumda, sanık ceza almayacak demek değildir; kaçma şüphesinin olmaması, delillerin karartılma ihtimalinin bulunmaması gibi nedenlerle mahkeme tarafından tercih edilir.

UYAP Uzlaştırma Bürosu, ceza muhakemesinde uzlaştırma işlemlerinin yürütülmesi için Cumhuriyet savcısının denetimi altında görev yapar. Bu büro aşağıdaki işleri yürütür: 1. Uzlaştırma iş ve işlemlerinin yönetimi: Uzlaştırma iş ve işlemlerine ilişkin hizmetlerin yürütülmesini sağlar ve denetler. 2. Görevlendirme ve evrak havalesi: Uzlaştırmacı görevlendirmesi yapar ve Cumhuriyet savcısının onayıyla evrakın havalesini gerçekleştirir. 3. Ek süre verme: Uzlaştırmacıya ek süre verir. 4. Raporların teslimi: Uzlaştırmacı tarafından hazırlanan raporları ve dosyaları teslim alır ve Cumhuriyet savcısına sunar. 5. Kayıt tutma: Uzlaştırma işlemlerine ilişkin kayıtları UYAP bilişim sistemine doğru ve zamanında girer.

CMK birleştirme kararı, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 9. maddesine göre, bağlantılı suçlardan her biri farklı mahkemelerin görevine giriyorsa, bu suçlar hakkında birleştirilerek yüksek görevli mahkemede dava açılmasını ifade eder. Bu karar, mahkeme tarafından verilir ve yargılamanın daha etkin ve hızlı bir şekilde ilerlemesini sağlar.

CMK Madde 116, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Şüpheli veya Sanıkla İlgili Arama" başlıklı maddesini ifade eder. Bu maddeye göre: Yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe varsa; şüphelinin veya sanığın üstü, eşyası, konutu, işyeri veya ona ait diğer yerler aranabilir.

Ceza Muhakemesi'nde müdafi, iki şekilde atanabilir: 1. Şüpheli veya sanığın talebi üzerine: Şüpheli veya sanık, kendisine bir müdafi seçmesini isteyebilir. 2. Zorunlu müdafilik: Bazı durumlarda, şüpheli veya sanığın talebi olmasa bile, müdafi görevlendirilmesi zorunludur. Bu durumlar şunlardır: Çocuk olması: 18 yaşından küçükler için müdafi görevlendirilmesi zorunludur. Akıl hastası veya kendisini savunamayacak derecede malul olması. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan yargılanması. Müdafi görevlendirilmesi, soruşturma evresinde ifadeyi alan merci veya sorguyu yapan hakim, kovuşturma evresinde ise mahkeme tarafından barodan talep edilir.

CMK madde 294 ve 295'e göre temyiz isteminin reddi şu şekilde yapılır: 1. CMK madde 294: Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. 2. CMK madde 295: Cumhuriyet savcısı, temyiz dilekçesinde temyiz isteğinin sanığın yararına veya aleyhine olduğunu açıkça belirtir. Eğer temyiz istemi reddedilirse, temyiz eden, ret kararının kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde Yargıtay'dan bu hususta bir karar vermesini isteyebilir.

MIMK-172 ifadesi, farklı bağlamlarda farklı anlamlar taşıyabilir. 1. Ceza Muhakemesi Kanunu Madde 172: Bu madde, Cumhuriyet savcısının soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hallerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar vermesini düzenler. 2. Türk Medeni Kanunu Madde 172: Bu madde, ayrılık kararının süresinin dolması durumunda kendiliğinden sona ereceğini ve ortak hayat yeniden kurulmamışsa eşlerden her birinin boşanma davası açabileceğini belirtir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesi, uzlaştırma kurumunu düzenler. Bu maddeye göre, aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur: soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar; şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın, Türk Ceza Kanunu'nda yer alan bazı suçlar (kasten yaralama, taksirle yaralama gibi). Uzlaştırma, bir uzlaştırmacı eşliğinde, şüpheli veya sanık ile mağdur veya zarar görenin bir araya gelerek uyuşmazlığı, mağdurun zararını gidererek veya belirlenen bir edimi yerine getirerek sona erdirmeyi amaçlar.