Hitit

Kahramanmaraş Kalesi'nin kesin inşa tarihi net olarak bilinmemekle birlikte, kalede ve çevresinde yapılan arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan Geç Hitit Dönemi’ne ait eserler, bu yapının köklerinin en az 3 bin yıl öncesine dayandığını ortaya koymaktadır. Kalenin, MÖ 1. yüzyıl ile MS 2. yüzyıl arasında yapılmış olduğu düşünülmektedir. Bu bilgilere göre, Kahramanmaraş Kalesi'nin en az 3 bin yıllık bir tarihi olduğu söylenebilir.

Çorum Alaca'nın meşhur olan bazı özellikleri şunlardır: Tarihi Yerler: Alaca, tarihi zenginlikleriyle öne çıkar. İlçede Alacahöyük Ören Yeri, Eskiyapar ve Mahmudiye'deki tarihi kalıntılar, Gerdekkaya mezarı, Koçhisar Mağarası gibi önemli tarihi yerler bulunur. Coğrafi İşaret Almış Ürünler: Alaca Yanıç Böreği, Alaca Yarma Aşı ve Mor Soğan gibi coğrafi işaret almış yöresel lezzetleri vardır. Doğal Güzellikler: Emirler Elmalı Yaylası gibi doğal alanlar, doğayla iç içe vakit geçirmek isteyenler için idealdir. El Sanatları: El dokuması kilimler, haşhaş ezmesi, köy salçası, reçel çeşitleri ve organik nohut gibi el işi ürünler meşhurdur.

Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Anadolu'nun çeşitli medeniyetlerine ait arkeolojik buluntuları korumak ve sergilemek amacıyla 1921 yılında kurulmuştur. Müzenin kuruluşu, Türkiye Cumhuriyeti'nin erken yıllarına dayanır ve dönemin arkeolojik keşifleri ile birlikte müzenin koleksiyonu genişlemiştir. Müzenin temeli, dönemin Kültür Müdürü Mübarek Galip Bey ile Müze Görevlisi Cemil Sena Bey’in katkılarıyla atılmıştır. Kurtuluş Savaşı’nın devam ettiği günlerde, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatlarıyla, Maarif Vekâleti (Millî Eğitim Bakanlığı) bünyesinde kurulan Hars (Kültür) Müdürlüğü’ne bağlı olarak, Ankara Kalesi’nin Akkale Burcu’nda, o zamanki adıyla Ankara Âsâr-ı Atîka Müzesi, bugünkü adıyla Anadolu Medeniyetleri Müzesi, 1921 yılında açılmıştır.

Hitit kanunlarında aile hukuku şu şekilde düzenlenmiştir: Söz ve Nişan: Evlilikten önce söz ve nişan gelenekleri vardı. Evlilik: Aile reisi babaydı ve kadınlar başlık karşılığında evlendirilirdi. Boşanma: Boşanma her iki taraf için de sorun yaratmazdı ve mallar eşit olarak paylaşılırdı. Zina: Zina konusunda çok katı cezalar vardı. Kız Kaçırma: Kız kaçırma olaylarının kanunlarda cezası vardı. İç Güveylik: Erkeğin kadının evine yerleşmesi anlamına gelen iç güveylik, çivi yazılı metinlerde "LÚantiiant-" şeklinde geçerdi. Evlatlık Alma: Evlatlık alma konusu, Eski, Orta ve Yeni Hitit Devleti dönemlerinde üç döneme ayrılırdı. Miras: Miras konusundaki belgeler Hitit kanunlarında yer almadığı için erkek evlada miras konusunda öncelik verilip verilmediği bilinmemektedir.

Şapinuva'nın önemi şu şekilde özetlenebilir: İdari merkez: Hititlerin önemli idari merkezlerinden biridir. Başkent: Bir dönem Hitit İmparatorluğu'na başkentlik yapmıştır. Dini merkez: Hitit dünyası için önemli bir dini merkezdir; arınma ritüellerinin yazıldığı bir yerdir. Stratejik konum: Hem siyasi hem de coğrafi konumu nedeniyle stratejik bir noktada yer alır. Tablet arşivi: Boğazköy'den sonra ikinci büyük çivi yazılı tablet arşivine sahiptir.

Kahramanmaraş Müzesi'nde aslan heykelinin bulunma sebebi, Maraş Aslanı olarak bilinen ve Geç Hitit dönemine ait olan bir arkeolojik eserin sergilenmesidir. Maraş Aslanı, 1883 yılında Maraş Kalesi'nde keşfedilmiş ve 1886 yılından itibaren İstanbul'da sergilenmiştir. Bu aslan heykeli, üzerindeki hiyeroglif yazıt ile birlikte, Gurgum Krallığı'nın hükümdarlarını anlatan önemli bir tarihî belge olarak kabul edilir.

Doğantepe Hitit yerleşimi, Amasya ilinin Merkez ilçesine bağlı Doğantepe köyünde bulunmaktadır. Ayrıca, Çorum'un Ortaköy ilçesinin batısında, kazı alanının güney batısında yer alan bir Doğantepe Höyüğü ve Nekropolü de vardır.

Hitit sanatının bazı özellikleri: Dinsel temalar: Hitit sanatında ağırlıklı olarak dini konular işlenmiştir. Kabartmalı vazolar: Eski Hitit döneminde kabartmalı vazolar yaygındı. Kaya kabartmaları: İmparatorluk döneminde kabartmalı vazoların yerini kaya kabartmaları almıştır. Küçük heykelcikler: Tunç, altın, fildişi gibi malzemelerden yapılan küçük tanrı heykelcikleri önemli bir yer tutar. Mimari yontular: Sfenks ve aslan heykelleri ile başlayan mimari yontular, dini törenler ve mitolojik olayları betimleyen kabartmalarla çeşitlenmiştir. Çanak çömlek: Hitit çanak çömleği, çarkta yapılmış, astarlı ve çoğunlukla kırmızı renkli gaga ağızlı testilerden oluşur. Törensel nesneler: "Hitit Güneş Kursu" gibi nesneler, Hititlerin sembolü olarak kabul edilir.

Çitli bileziği, 2012 yılında Çorum'un Mecitözü ilçesine bağlı Çitli köyünde bir çiftçi tarafından tarlasını sürerken bulunmuştur. Müze görevlilerince yapılan incelemelerde, bileziğin Hitit dönemine ait olduğu tespit edilmiştir. Bileziğin üzerinde bir kralın tanrıya sunu yapmasını tasvir eden bir sahne bulunmaktadır. Bilezik, 2022 yılında Çorum Müzesi'nde sergilenmeye başlanmıştır.

Dedekuyusu Höyüğü'nde Geç Kalkolitik Çağ, Erken ve Orta Tunç Çağı dönemlerinde yerleşim olduğu bilinmektedir. Höyükten elde edilen seramik buluntuları, yerleşimin M.Ö. 4500 yıllarından M.Ö. 1200 yıllarına kadar devam eden bir tarihe sahip olduğunu göstermektedir. Dedekuyusu Höyüğü, tarih boyunca Antheia, Tralleis, Andropolis, Güzelhisar ve Aydın Güzelhisan gibi isimlerle anılmıştır.

Hitit Güneş Kursu heykelinin orijinalinin sergilendiği müze, Anadolu Medeniyetleri Müzesi'dir. Ayrıca, Ankara Sıhhiye Meydanı'nda, heykeltıraş Nusret Suman tarafından yapılan ve Alacahöyük'teki kazılarda ele geçirilmiş bir Hatti eserinin kopyası olan bir Hitit Güneş Kursu Anıtı bulunmaktadır.

Hitit Üniversitesi'nin amblemi değişmemiştir. Üniversitenin kurumsal kimlik sayfasında, amblemin AI formatı, PDF ve PNG versiyonları bulunmaktadır.

Hitit rölyeflerinin bulunduğu bazı yerler: Sirkeli Höyük: Adana'da, Ceyhan Nehri'ne bakan dik bir kayalık üzerinde, Hitit Kralı II. Muwatalli'yi betimleyen bir rölyef bulunmaktadır. Fraktin Anıtı: Suriye kapılarına inen yolun yakınında, kaya yüzeylerine işlenmiş kabartmalar yer alır. Hattuşa (Boğazköy): Hitit İmparatorluğu'nun başkenti olan Hattuşa'da, Kral Kapısı'ndaki Savaş Tanrısı rölyefi gibi önemli eserler bulunmaktadır. Hüseyindede Tepe: Çorum'da, Erken Hitit dönemine ait kabartmalarla süslenmiş vazo parçaları bulunmuştur.

30.000'den fazla Hititçe yazıt olduğu tahmin edilmektedir. Bazı diğer önemli buluntu yerleri: Alaca Höyük (Çorum); Büklükale (Kırıkkale); Tell Afis (Suriye); Eskiyapar (Çorum); Oymaağaç (Samsun).

Anadolu'nun en güçlü kadını olarak Hitit Kraliçesi Puduhepa gösterilebilir. Ayrıca, Nuray Başar da Anadolu'nun güçlü kadınları arasında sayılabilir. Anadolu'nun en güçlü kadını konusunda farklı görüşler olabilir.

Puduhepa'nın önemli olmasının bazı sebepleri şunlardır: İlk feminist olarak görülmesi. Politik hayata katılımı. Uluslararası diplomasi. Kadeş Barış Antlaşması. Kendi mührünün olması. Hurrilerin kültürünü ve dinini Hitit Krallığına taşıması. Önemli davalarda yargıçlık yapması. Kadın olarak kocasının katılmadığı ayinleri yönetmesi.

Hitit devlet yönetiminde Pankuş ve Tavananna'nın görevleri şunlardır: Pankuş: - Kralın göstereceği veliaht Pankuş tarafından müzakere edilirdi. - Soylular kralın yargısına bağlı değillerdi, tartışmalı konular Pankuş'ta ele alınır ve karara bağlanırdı. - Kraldan birine verilen ölüm cezasının Pankuş'un onayından geçmesi gerekirdi. Tavananna: - Dini törenlere ve bayramlara başkanlık yapardı. - Kral savaşa gittiğinde ülkeyi yönetirdi. - Kadeş Antlaşması'nda Hitit kralının yanında kraliçenin de imzası yer alırdı, bu durum Hititlerde kadınların devlet idaresinde etkili olduğunu gösterirdi.

Hattuşa'da iki adet rölyef bulunmaktadır: 1. II. Şuppiluliuma Rölyefi: Hitit İmparatorluğu'nun bilinen son hükümdarı II. Şuppiluliuma'ya ait rölyef, Büyük Kale'de yer almaktadır. 2. Yazılıkaya Rölyefi: Yazılıkaya Açık Hava Tapınağı'nda, Kral IV. Tuthaliya'nın kabartması olarak yer almaktadır.

"Hitit Güneşi" ve "Hititler" adlı iki farklı filmden bahsedilmektedir: 1. "Hitit Güneşi" (1956): Bu film, Anadolu'daki Hitit kültürünün çeşitli yönlerini anlatmaktadır. 2. "Hititler" (2003): Bu belgesel, Tolga Örnek tarafından yönetilmiş olup, Hitit İmparatorluğu'nun çarpıcı tarihini ele almaktadır.

Hitit Devleti'nin yönetim şekli mutlak monarşi ve parlamenter monarşi olarak iki dönemde değişmiştir. Eski Krallık Dönemi'nde (MÖ 1660-1460) feodal beylikler vardı ve kralın yetkileri Pankuş Meclisi tarafından sınırlandırılmıştı. İmparatorluk Dönemi'nde (MÖ 1460-1190) ise merkezi otorite güçlenmiş, Pankuş Meclisi'nin yetkileri azalmış ve kralın yetkileri artmıştır.