Hareket

Yol-zaman grafiği ile sürat-zaman grafiği arasındaki temel fark, temsil ettikleri bilgilerin türünde ve kullanım amaçlarında yatmaktadır: Yol-zaman grafiği, bir cismin hareketi boyunca aldığı yol ile zamanı karşılaştırır. Sürat-zaman grafiği, bir cismin hareketi süresince sahip olduğu sürat değerlerini ve zamanı gösterir. Yol-zaman grafiği, hareketlinin süratini hesaplamak için kullanılırken; sürat-zaman grafiği, hareketlinin aldığı yolu hesaplamak için kullanılır.

Sürtünmesiz sistemde kaymadan yuvarlanan cisim, dönme ve öteleme hareketi birlikte yaparak hareket eder. Kaymadan yuvarlanma için, tekerleğin merkezinin hızının, tekerleğin açısal hızı ve yarıçapının çarpımına eşit olması gerekir. Yuvarlanan bir cisim, bir eksen etrafında dönme kinetik enerjisi ve kütle merkezinin ötelenmesinden kaynaklanan kinetik enerji olmak üzere iki tip kinetik enerjiye sahiptir.

Eğik ve yatay atış aynı anda yapılırsa, her iki atış türü de birbirinden bağımsız hareket eder. Yatay atış: Cisim, yatayda sabit hızla hareket eder ve düşey doğrultuda serbest düşme hareketi yapar. Eğik atış: Cisim, hem yatay hem de düşey doğrultuda hareket eder ve bu hareketler birbirine dik düzlemlerde gerçekleşir. Bu nedenle, eğik ve yatay atışların aynı anda yapılması durumunda, her iki hareketin de kendi dinamiklerine göre devam ettiği ve bu hareketlerin sonuçlarının birbirinden etkilenmediği söylenebilir. Daha detaylı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir: fizikolog.net; ogmmateryal.eba.gov.tr; bikifi.com.

İtme ve çekme kuvveti, duran cisimleri hareket ettiren, hareket eden cisimleri durduran, cisimlerin şekil, yön ve doğrultularını değiştiren etkilerdir. İtme kuvvetine bazı örnekler: market arabası veya bebek arabası itmek; roketin yerden yukarı çıkması; topa vurmak; yayın oku ileri itmesi; açık kapıları itmek. Çekme kuvvetine bazı örnekler: dalından elma toplamak; valizi çekmek; kapalı kapıyı çekmek; halat çekme oyunu; çocuğun şapkasını çıkarması.

İvmenin formülü günlük hayatta doğrudan kullanılmayabilir, ancak ivme kavramı, çeşitli alanlarda pratik uygulamalara sahiptir. İvme formülünün kullanıldığı bazı alanlar: Otomotiv: Arabanın fren yapması veya hızlanması gibi durumlar ivme sayesinde fark edilebilir. Elektronik ve Teknoloji: İvme sensörleri, cep telefonları, oyun sistemleri ve araçlarda savrulmayı önleyici sistemlerde kullanılır. Uzay Teknolojisi: Uydu izleme sistemlerinde ivme ölçümleri yapılır. İvme formülünün kendisi (a = Δv / Δt) ise, bir cismin belirli bir zaman aralığındaki ortalama ivmesini, cismin başlangıç ve bitiş hızlarına dayanarak hesaplar.

Sabit süratli hareket, bir cismin eşit zaman aralıklarında eşit miktarda yol alması ve süratinin hareketi boyunca değişmeyip sabit kalması durumudur. Sabit süratli hareket hesaplamak için: 1. Alınan yolu ve geçen zamanı bilmek gereklidir. 2. Sürat, alınan yolun geçen zamana bölünmesiyle hesaplanır. Formül: Sürat = Alınan Yol / Geçen Zaman. Yaygın olarak kullanılan sürat birimleri metre/saniye (m/sn.) ve kilometre/saat (km/sa.)’tir.

Bağıl hareket, bir cismin herhangi bir referans sistemindeki gözlemciye göre hareketidir. Bağıl hız ise, bir gözlem çerçevesine göre bir cismin sahip olduğu hızdır. Bağıl hız, v(AB) = v(B) - v(A) formülü ile hesaplanır. Örneğin, bir otobüs ve bir kaykaycı aynı yönde hareket ediyorsa, kaykaycıya göre otobüsün bağıl hızı, otobüsün yere göre hızından kaykaycının hızının vektörel olarak çıkarılmasıyla bulunur. Bağıl hareket ve hız kavramları, gözlemcinin bulunduğu yere göre değiştiği için, farklı gözlemciler aynı olay için farklı değerler ölçebilir.

Çembersel hareket testlerini çözmek için aşağıdaki kaynaklar kullanılabilir: YouTube: "Düzgün Çembersel Hareket - Konu Test Soruları ve Çözümleri" videosu, test çözme teknikleri hakkında bilgi verebilir. Testkolik: 12. sınıf fizik çembersel hareket testleri, kazanım odaklı güncel sorular içerir. Nihat Bilgin Yayıncılık: Çembersel hareket testlerinin çözümlerini içeren PDF dosyaları mevcuttur. Kafafizik: 12. sınıf fizik düzgün çembersel hareket soru çözümleri, çeşitli test soruları ve çözümleri sunar. OGM Materyal: 12. sınıf fizik ders kitabında çembersel hareket konusu işlenmiştir. Ayrıca, test çözerken düzgün çembersel hareket ile ilgili temel kavramlar (merkezcil kuvvet, açısal hız, frekans vb.) ve formüller (a = v²/r, F = m·ω²·r vb.) bilinmelidir.

Kuvvetlerin cisimleri durdurabilmesi ile ilgili bazı örnekler: Fren yapma: Hareket hâlindeki bir aracın frenine basıldığında tekerleklere uygulanan kuvvet sayesinde araç önce yavaşlar, sonra durur. Topa vurma: Topa vurulduğunda kuvvet etkisiyle top hızla gider, ancak kuvvetin etkisi bitince top yavaşlar ve durur. Salıncak: Salıncak sallanmayı bırakınca sürtünme kuvveti etkisiyle hızı önce yavaşlar, sonra durur.

9. sınıf fizik ders kitabının 88. sayfasında, kuvvetlerin temel özelliklerinin ve doğadaki temel kuvvetlerin benzerlik ve farklılıklarının karşılaştırıldığı bir etkinlik yer almaktadır. Ayrıca, sayfa 88'de şu sorular da bulunmaktadır: Etkinliğin 2. ve 3. basamağındaki görsellerde gerçekleşen olayları birbiriyle ilişkilendirerek kuvvetlerin temel özelliklerini yazmak; Belirlenen özelliklerden yararlanarak doğadaki temel kuvvetlerin benzerliklerini ve farklılıklarını bir tabloya yazmak. Bu sayfada, kütle çekim kuvveti, elektromanyetik kuvvet, güçlü nükleer kuvvet ve zayıf nükleer kuvvet gibi doğadaki temel kuvvetler ele alınmaktadır.

Eşit zaman aralıklarında eşit yollar alan cisim, düzgün doğrusal hareket yapmaktadır. Düzgün doğrusal hareketin özellikleri: Cismin hızı sabittir. Cismin konum ve zaman grafiği düzgün artan veya düzgün azalan şeklindedir. Eşit zaman aralıklarında eşit mesafeler kat edilir. Cisme etki eden kuvvetlerin cebirsel toplamı ve hareketin ivmesi sıfırdır.

Konum-zaman grafiğinden anlık sürat, grafiğin o andaki eğiminden bulunabilir. Örnek: Morsun t=2 s'deki hızını bulmak için, grafiğin t=2 s'deki eğimi hesaplanır. Eğim, "Δx/Δt" formülü ile bulunur. İki nokta seçilerek, bu noktaların x ve t değerleri belirlenir. Seçilen noktalar ve değerleri: (0 s, 1 m) ve (4 s, 3 m). Eğim hesaplaması: (3 m - 1 m) / (4 s - 2 s) = -1 m/s. Bu durumda, morsun 2 s'deki anlık hızı -1 m/s'dir. Not: Konum grafiğinin eğimi, belirli bir zamandaki hız değerini verir. Düz bir doğru parçasında, eğim sabit olduğu için anlık hız ortalama hıza eşittir.

Evet, hareket ederek ezber yapılabilir. Hareket etmek, ezberleme sürecini destekleyen yöntemler arasında yer alır: Odanın içinde dolaşmak, sağ ve sol beyni kullanarak konuyu daha kolay ezberlemeye yardımcı olur. Ellere bakarak ezber çalışmak, notalara bakmadan ellerin hareketlerini görsel hafızaya kazıyarak ezberlemeyi kolaylaştırır. Bu yöntemler, kan akışını hızlandırarak ve kasları harekete geçirerek ezberin daha etkili olmasına katkıda bulunur.

Hızlanma hareketi, bir cismin hızının zamanla artması anlamına gelir. Yavaşlama hareketi ise bir cismin hızının zamanla azalması demektir. Hızlanma ve yavaşlama hareketine örnek olarak şunlar verilebilir: Uçaklar. Durağa yaklaşan otobüs. Limana yanaşan gemi. Yukarı atılan top.

Çarpık bacaklı, bacakların eşit olmayan ve birbirleriyle uyumlu olmayan bir görüntüye sahip olması durumunu ifade eder. Bu durum, iki temel şekilde ortaya çıkabilir: 1. O-bacak: Ayaklar birleştirildiğinde bacaklar arasında "O" harfine benzeyen bir boşluk oluşur. 2. X-bacak: Bacaklar çapraz bir şekilde bükülmüş ve dışarı doğru yönlendirilmiştir. Çarpık bacak sorunu, doğuştan veya gelişimsel nedenlerle, ayrıca D vitamini eksikliği, genetik faktörler, kas dengesizliği veya zayıflığı, postür problemleri ve yaralanmalar gibi çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir.

9. sınıf fizik ders kitabı 125. sayfa cevapları, kullanılan ders kitabı yayınevine göre değişiklik gösterebilir. MEB Yayınları: Bu yayınevine ait 9. sınıf fizik ders kitabının 125. sayfa cevapları, "okulsoru.net" ve "derskonum.com" sitelerinde bulunabilir. Hecce Yayınları: Bu yayınevine ait 9. sınıf fizik ders kitabının 125. sayfa cevapları, "evvelcevap.com" sitesinde mevcuttur. Tuna Matbaa Yayınları: Bu yayınevine ait 9. sınıf fizik ders kitabının 125. sayfa cevapları, "sinifevraklari.com" sitesinde yer almaktadır. Cevapların kesin doğruluğu garanti edilmez; karşılaştırma amacıyla kullanılması önerilir.

Yer bildiren edatlar: At: Belirli bir noktayı veya tam noktayı belirtir. In: Bir kutunun içinde veya bir alanı ifade eder. On: Düz bir yüzeye dokunan bir şeyi ifade eder. Hareket bildiren edatlar: To: Yönelme bildirir. From: Hareket başlangıç noktasını belirtir. Through: Bir alanın içinden geçme veya süreç boyunca ilerleme anlamına gelir.

Kuvvetlerin etkileri ile ilgili Eğitimhane'de bulunan bazı kaynaklar şunlardır: 4. Sınıf Kuvvetin Etkileri Konu Tekrarı. 4. Sınıf Fen Bilimleri Kuvvetin Etkileri Genel Tekrar Çalışması. 4. Sınıf Fen Bilimleri Kuvvetin Etkileri Test - 1 ve 2. 4. Sınıf Fen Bilimleri Kuvvetin Etkileri Doğru Yanlış ve Doldurma Cümleleri. 4. Sınıf Fen Bilimleri Kuvvetin Etkileri Soru Cevap. Kuvvetlerin cisimler üzerindeki etkileri ise şunlardır: Hızlandırma. Yavaşlatma ve durdurma. Yön değiştirme. Şekil değiştirme.

Hareket, çeşitli kriterlere göre sınıflandırılabilir: Hareket türüne göre. İki ana hareket türü bulunur: Doğrusal hareket. Dönme hareketi. Hız değişimine göre. İki çeşit hareket bulunur: Sabit hız hareketi. Değişken hız hareketi. Yön değişimine göre. İki çeşit hareket bulunur: Doğrusal hareket. Dönme hareketi. Hareketin süresine göre. İki çeşit hareket bulunur: Kesikli hareket. Sürekli hareket.

İvmenin en iyi örneklerinden bazıları şunlardır: Lunaparktaki hız treni. Uçağın kalkışa geçmesi. Asansörün ani hareketi. Salıncağın inişe geçmesi. Kırmızı ışık sönüp de yeşil yanınca ilerlemeye başlayan araba. Yavaş ve sabit bir hızla giden araba. Otobanda hızla ilerleyip diğer araçları sollamaya çalışan araba. Otobanda sabit ve yüksek hızda giden araba. İvme, bir cismin hızının zamana bağlı olarak değişmesi anlamına gelir.