Tsunami

Cumbre Vieja Yanardağı'nın patlaması, tsunami oluşturma potansiyeline sahiptir. Uzmanlar, yanardağın batı yamacının çökebileceğini ve bu durumun 500 kilometreküp kaya kütlesinin denize dökülmesine yol açabileceğini belirtmektedir. Ancak, tsunami dalgalarının uzak mesafelerde boyut olarak küçülebileceği de tartışılmaktadır. Cumbre Vieja Yanardağı'ndaki faaliyetler, National Geographic Enstitüsü tarafından 24 saat izlenmektedir.

Tsunaminin genliği, kıyıya yaklaştıkça artar. Tsunaminin genliğinin artmasının nedeni şu şekilde açıklanabilir: Su derinliğinin azalması. Enerji birikimi. Ayrıca, bir tsunaminin genliğinin artmasının, hızın azalması ve enerjinin bir kısmının kıyıya ulaşana dek kaybolması gibi durumlarla da çelişkili olduğu düşünülmektedir.

Japonya'nın altyapı sistemi genel olarak gelişmiş ve dayanıklıdır, ancak bazı alanlarda sürekli iyileştirme ve güçlendirme çalışmaları yürütülmektedir. Bazı altyapı özellikleri: Su Altyapısı: Japonya, su şebekelerindeki kaçak su oranını dünya çapında en düşük seviyelere indirmiştir. Yollar: Japonya, 1,2 milyon kilometrelik kaplanmış yola sahiptir ve bu yollar ana ulaşım aracıdır. Deprem Hazırlığı: Japonya, depremlere karşı altyapı sistemlerini güçlendirmiştir. Enerji Altyapısı: Japonya, enerji verimliliği konusunda geleneksel olarak güçlü bir ülkedir ve temiz enerji payını artırmayı hedeflemektedir. 2025 yılında Japon hükümeti, 2026-2030 dönemini kapsayan 20 trilyon yenlik bir altyapı güçlendirme planını onaylamıştır.

Santorini Yanardağı'nın tehlikeli olmasının bazı nedenleri: Patlama riski: Yanardağda artan sismik aktiviteler ve magma birikimi gözlemlenmektedir. İklim etkileri: Volkanik patlamalar, kuraklık gibi geniş çaplı iklim değişikliklerine yol açabilir. Türkiye'ye etki: Santorini Yanardağı'nın patlaması, Türkiye kıyılarını da etkileyebilir. Santorini Yanardağı, Türkiye'ye 170 km uzaklıkta yer almaktadır.

2004 Hint Okyanusu depremi ve tsunamisi sonucunda Endonezya'da 227.898 kişi hayatını kaybetmiştir. Bu, tarihteki en çok ölüme yol açan doğal afetlerden biridir.

2012 yapımı The Impossible (Kıyamet Günü) filmi, Tayland'da değil, İspanya ve Tayland'a benzer bir coğrafyaya sahip olan Sri Lanka'da çekilmiştir. Filmin ilk çekimleri Ciudad de la Alicante stüdyolarında, İspanya'da başlamış, daha sonra Tayland'da farklı birkaç noktada çekimler devam etmiştir.

Büyük dalgaların oluşmasının bazı nedenleri: Kasırgalar ve fırtınalar. Tsunamiler. Rüzgarlar. Deniz tabanındaki düzensizlikler. Dalga hareketlerinin tesadüfi birleşimi. Bir dalganın dev dalga olarak tanımlanabilmesi için, etrafındaki dalgalardan en az iki kat daha yüksek olması gerekir.

Tsunaminin hissedilme süresi, 8-10 saniye ile sınırlıdır. Tsunaminin kendisi, genellikle önceden hissedilemez çünkü tsunami dalgaları, açık denizde çok uzun dalga boylarına ve düşük yüksekliğe sahiptir. Tsunami uyarısı alındığında, kıyıdan iç bölgelere doğru hızla uzaklaşmak en güvenli yöntemdir.

En çok can alan doğal afet konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. 2004 Hint Okyanusu depremi ve tsunami. 1887 Sarı Nehir felaketi. 1931 Çin selleri. Ayrıca, 2010 Haiti depremi ve 526 Antakya depremi de yüksek can kayıpları ile öne çıkmaktadır. Doğal afetlerin neden olduğu can kayıpları, olayın şiddeti, etkilenen bölgenin koşulları ve hazırlık düzeyi gibi birçok faktöre bağlı olarak değişebilir.

"Krakatoa: Son Günler" (Krakatoa: The Last Days), 1883 yılında Sumatra ve Java adaları arasındaki Krakatoa yanardağının patlamasını konu alan bir BBC televizyon belgesel dramasıdır. Belgeselde ele alınan bazı konular: Patlamadan önce bölgede yapılan bilimsel araştırmalar. Patlama sırasında yaşanan kül bulutları, piroklastik akıntılar ve tsunamiler. Patlamadan kaçmaya çalışan bir aile ve denizdeki bir geminin hikayesi. Belgesel, dört görgü tanığının ifadelerine dayanmaktadır.

Dubai'de tsunami olma olasılığı düşüktür. Coğrafi konum: Dubai, Arap Yarımadası'nın doğu kıyısında yer alır ve bu bölge, Pasifik Okyanusu'ndaki "Ateş Çemberi" gibi sık sık sismik aktivitelerin yaşandığı bir alan değildir. Sığ sular: Dubai çevresindeki sular, tsunamilerin genellikle oluştuğu derin okyanus çukurlarına kıyasla nispeten sığdır. Erken uyarı sistemleri: Dubai'de, bölgedeki depremleri tespit edebilen gelişmiş erken uyarı sistemleri bulunmaktadır. Ancak, hiçbir doğal afet tamamen önlenemez ve Dubai'de de potansiyel bir tsunami durumunda hazırlıklı olmak önemlidir.

En büyük tsunami, 26 Aralık 2004 tarihinde Endonezya'da meydana gelen Hint Okyanusu Tsunamisi'dir. 9,1 büyüklüğündeki deprem sonrası oluşan dalgalar, Endonezya'nın yanı sıra Asya'nın kuzeyi ve Afrika'nın doğusunda 14 ülkeyi etkiledi.

Türkiye'de tsunami riski en çok Ege ve Marmara Denizi bölgelerinde görülmektedir. Ege Denizi: Sismik aktivitenin yoğun olduğu bir bölgedir ve Yunanistan ile Türkiye arasındaki fay hatları, Ege Denizi’nde tsunami olasılığını artırmaktadır. Marmara Denizi: Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde yer aldığı için tsunami potansiyeline sahiptir. Türkiye'de Karadeniz Bölgesi haricinde denize kıyısı olan tüm bölgelerde tsunami riskinin her zaman var olduğu söylenebilir.

Yüksekova'da tsunami riski bulunmamaktadır. Türkiye'de tsunami riski taşıyan bölgeler genellikle Marmara Denizi, Ege Denizi ve Doğu Akdeniz olarak belirlenmiştir. Yüksekova, bu riskli bölgelerin hiçbirinde yer almamaktadır. Türkiye'de tsunami riski olan bölgelerde erken uyarı sistemleri ve afet planları bulunmaktadır, ancak Yüksekova için böyle bir risk söz konusu değildir.

Tsunami kıyıya yaklaştıkça yükselir çünkü dalga sığlaşması dalgayı sıkıştırır. Tsunami sahile yaklaştıkça ve sular sığlaştıkça, dalganın hızı saatte 80 kilometrenin (50 mph) altına düşer. Tsunamiler, kıyıya ulaştığında kırılmazlar; tam tersine, kıyıya yaklaştıkça büyüklükleri artar ve kırılmaksızın iç kıyılara kadar ilerleyebilirler.

7,7 büyüklüğündeki bir depremin kaç metre dalga oluşturduğu bilgisine ulaşılamadı. Ancak, depremlerin oluşturduğu dalgaların yüksekliğiyle ilgili bazı bilgiler mevcut: Tsunamiler. Megatsunamiler.

1958 yılında Alaska’nın Lituya Körfezi’nde gerçekleşen tsunami, dünyanın en büyük dalgası olarak kayıtlara geçmiştir. Bu tsunaminin oluşturduğu dalgaların yüksekliği 524 metreye kadar ulaşmıştır.

Dünya tarihinde kaydedilmiş en büyük okyanus dalgası, 1958 yılında Alaska'nın Lituya Körfezi'nde gerçekleşen megatsunamidir. Bu dalga, Fairweather fayı üzerinde meydana gelen 7,7 büyüklüğündeki bir depremle tetiklenmiştir. Ayrıca, 2024 yılında British Columbia kıyılarında kaydedilen bir dalga, 17,6 metre yüksekliğiyle tarihteki en büyük "haydut dalga" olarak kayıtlara geçmiştir.

Tsunami sonrası deprem filmi, genellikle doğal afetin ardından hayatta kalanların hikayelerini, toplumun yeniden inşa sürecini ve insanların duygusal yolculuklarını anlatır. Bu türün bazı örnekleri: "Tsunami: Felaketin Ardından" (Tsunami: The Aftermath, 2006). "Kıyamet Günü" (The Impossible, 2012). Ayrıca, "Tidal Wave" (2009) ve "The Quake" (2018) gibi filmler de tsunami sonrası yaşanan olayları konu alır.

Megatsunamilerin yüksekliği, 100 metreyi aşabilir. Örneğin, 1958 yılında Alaska'daki Lituya Körfezi'nde meydana gelen megatsunami, 524 metre yüksekliğe ulaşmıştır. Diğer örnekler arasında, 2017 yılında Grönland'da meydana gelen Karrat Fiyordu Tsunamisi (90 metre) ve 1674 yılında Endonezya'nın Ambon Adası'nda meydana gelen tsunami (100 metre) bulunmaktadır. Ancak, bilimsel toplulukta kabul görmüş bir megatsunami yüksekliği sınıflandırması bulunmamaktadır.