İran

1979 İran referandumu, İran'da 30 ve 31 Mart 1979 tarihlerinde gerçekleştirilen ve halkın %98,2'sinin "evet" oyu vererek kabul ettiği bir İslam Cumhuriyeti yaratma referandumudur. Referandumda oy pusulası iki bölümden oluşuyordu; "evet" seçeneği yeşil renkte ve "hayır" seçeneği kırmızı renkteydi. Bazı siyasi partiler (Ulusal Demokratik Cephe ve İran Halkının Fedai Gerillaları Örgütü gibi) referandumu boykot ederken, Tudeh Partisi, Özgürlük Hareketi, Ulusal Cephe ve İslami Halk Cumhuriyeti Partisi gibi bazı partiler de "Khomeini'nin tercihinin dayatılması" gerekçesiyle itirazda bulundu. Referandumdan hemen önce devrime katılan İranlı gençleri onurlandırmak için oy verme yaşı 18'den 16'ya indirildi.

İran Pro Ligi'nde 2024-2025 sezonu itibarıyla 30 takım bulunmaktadır. İran'daki amatör ligler hakkında bilgi bulunamadı.

Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler'in İran sınırı ziyareti, 18 Haziran 2025 tarihinde gerçekleşmiştir. Ziyaretin amacı, sınır hattındaki güvenlik durumunu ve terörle mücadele stratejilerini değerlendirmek, ayrıca İran ile olan ilişkilerin geliştirilmesi için yapılabilecek ortak çalışmaları görüşmektir.

Saeed Roustayi'nin "Leila's Brothers" (Leyla'nın Kardeşleri) filmi, yoksulluk içinde yaşayan Tahran'lı bir ailenin tek kızı olan Leila'nın, ataerkiye, ailesine ve yoksulluğa karşı verdiği mücadeleyi anlatır. Filmde ele alınan bazı konular: Kadın ve toplum. Güç ve saygı. Ebeveyn hataları. Gelenekler. Hayatta kalma mücadelesi. Ayrıca, "Leila's Brothers", İran toplumunda kadının arka planda kalan, değer atfedilmeyen ve fikrine önem verilmeyen konumunu temsil eder.

İranlı aktivist Meryem Şeriatmedari, İran'da zorunlu başörtüsüne karşı protestolara katıldığı için hakkında hapis cezası verildiği ve bu cezanın kesinleştiği için Türkiye'ye iltica etti. Şeriatmedari, 2018 yılında İran'dan kaçarak Türkiye'ye geçti ve Denizli'ye yerleşti.

İran'da en güçlü cumhurbaşkanı, ülkenin mevcut dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'dir. Hamaney, 1989 yılından bu yana bu görevi yürütmektedir.

Gilan, Kosovalı bir aile şirketi ve markasıdır. Gilan Gloves ise İran merkezli bir kuruluş olup, eldivenlerini birçok ülkeye pazarlamaktadır. Gilan Jewellery ise Türkiye'de faaliyet gösteren bir lüks mücevher markasıdır.

Evet, İran'da amatör ligler bulunmaktadır. İran'daki bazı amatör ligler şunlardır: Azadegan Ligi: İran Pro Ligi'nin altındaki bir ligdir. Hazfi Kupası: İran'daki futbol kulüplerinin katıldığı bir kupadır. Ayrıca, İran'da Pro League 24/25 gibi profesyonel ligler de mevcuttur.

Hayır, İran turlarında alkol serbest değildir. İran'da alkol üretimi, satışı ve tüketimi yasal olarak yasaktır. Ancak, bazı etnik azınlıklar (örneğin Ermeniler) özel alanlarda alkol tüketimine izinlidir.

Hir, İran'ın Erdebil Eyaleti'nde bir şehrin adıdır. Ayrıca, Macarca'da "haber" anlamına gelen "hír" kelimesi de Hir olarak telaffuz edilebilir.

İran'ın en iyi tavuğu olarak birkaç ırk öne çıkmaktadır: İran Kross Tavukları: Yüksek et ve yumurta verimi ile bilinir. İran Beyaz Tavukları: Yüksek yumurta verimi ile tanınan bir melez ırktır. Pers Tavukları: İran'ın kuzeybatısında yaygındır ve iyi bir et verimi ile bilinir. Gorazdan Tavukları: Sıcak iklim koşullarına dayanıklıdır ve yüksek yumurta verimi ile tanınır. Khorasan Tavukları: Büyük ve gösterişli tüy yapılarına sahiptir. Tavuk ırklarının en iyisi, kişisel tercihler ve yetiştirme amaçlarına göre değişiklik gösterebilir.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, henüz Türkiye'yi ziyaret etmemiştir. Ancak, İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin 4 Ocak 2024 tarihinde Türkiye'ye bir ziyaret gerçekleştirmesi planlanmıştır. Ayrıca, İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'nin 2014 yılında Türkiye'ye bir ziyaret gerçekleştirdiği ve bu ziyaret kapsamında ikili ilişkilerin yanı sıra güncel bölgesel ve uluslararası konuların ele alındığı bilinmektedir.

Gutilerin kökeni hakkında kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, çeşitli teoriler mevcuttur: Kafkasya Kökenli Teori: Bazı tarihçiler, Gutilerin kökeninin Kafkaslara dayandığını iddia etmektedir. Orta Asya Kökenli Teori: Walter Bruno Henning, Guti dilinin belgelenmiş en eski Hint-Avrupa dili olduğunu ve Gutilerin daha sonra Orta Asya'ya göç ettiklerini öne sürmüştür. Kürtlerin Atası Teorisi: Kürtçü tarihçiler, Gutilerin Kürtlerin atası olduğunu savunmaktadır. Bu teoriler, yeterli kanıt bulunamadığı için kesinlik kazanmamıştır.

İran'ın Farsça konuşmasının birkaç nedeni vardır: Tarihsel ve kültürel nedenler. Resmi dil statüsü. Eğitim politikası. Etnik çeşitlilik. Ancak, İran'da Farsça dışında Azerice, Kürtçe, Arapça gibi birçok dil de konuşulmaktadır.

İran'ın kültürel özelliklerinden bazıları şunlardır: Dil: Farsça, Azerice, Kürtçe ve Arapça önemli bir kesim tarafından konuşulmaktadır. Din: Nüfusun yaklaşık %95’i Müslümandır. Mutfak: Kebaplar, pilavlar, zeytinyağlı yemekler ve çeşitli tatlılar İran mutfağının başlıca unsurlarıdır. El sanatları: İran halıları, seramikler, metal işçiliği ve el dokuması tekstil ürünleri, İran’ın zengin kültürel mirasının bir parçasıdır. Mimari: Şiraz'daki Vakil Sarayı, Esfahan’daki Şah Camii ve Tahran’daki Golestan Sarayı, İran’ın mimari zenginliğini gözler önüne seren önemli yapılar arasındadır. Festivaller: İran, yıl boyunca birçok renkli festival ve kutlamaya ev sahipliği yapar. Misafirperverlik: İranlılar, misafirlerini sıcak bir şekilde karşılamayı ve onlara gerekli her şeyi sağlamayı kendi görevleri olarak görürler. Aile: İran kültüründe aile merkezi bir rol oynar. Çay kültürü: İran'da çay, sadece bir içecek değil, tam bir ritüeldir. Defin ve anma gelenekleri: İran'daki cenaze ritüelleri derin bir sembolizm taşır ve İslam geleneklerine bağlı kalınarak yapılır.

Şiraz, İran'ın en önemli kültür başkentlerinden biri olup, tarih boyunca şiir ve şarapla öne çıkmıştır. Şiraz'ın meşhur olan bazı özellikleri şunlardır: Tarihi ve turistik yerler: Persepolis, Kerim Han Kalesi, Şah-e Çerağ Türbesi, Vekil Camii ve Kuran Kapısı gibi önemli tarihi yapılar. Ünlü şairler: İran edebiyatının önemli şairleri Hafız-ı Şirazi ve Şeyh Sadi-i Şirazi'nin memleketi olması. Üzüm bağları ve gül bahçeleri: Şehir, üzüm bağları ve gül bahçeleriyle ünlüdür. İran halıları: Dünyaca meşhur İran halılarının Şiraz halıları olarak bilinen bir türü vardır. Şarabı: Şiraz üzümünden yapılan şaraplar ünlüdür, ancak günümüzde İran'da şarapçılık kültürü şeriat nedeniyle devam etmemektedir.

+98 21, İran'ın Tahran şehrinin alan kodudur. İran, uluslararası mecrada +98 telefon kodunu kullanmaktadır.

Evet, İran'da Türkçe bilen kişiler bulunmaktadır. İran'da Türkçe bilen bazı gruplar: İranlı Azeriler. Türkçe öğrenen İranlılar. Ancak, Türkçe öğretimi konusunda bazı zorluklar da mevcuttur; örneğin, Türkçe öğrettiğini iddia eden bazı kişiler aslında Azerbaycan Türkçesi öğretmektedir.

İran'ın eski bayrağı, 1979 İslam Devrimi'nin ardından değiştirilmiştir. 1980 yılında kabul edilen yeni bayrak, İslam Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla birlikte ülkenin yeni ideolojik ve kültürel değerlerini yansıtmak amacıyla tasarlanmıştır. Yeni bayrakta, yeşil renk İslam'ı, beyaz renk barışı, kırmızı renk ise özgürlük uğruna dökülen şehit kanlarını simgelemektedir.

Hoy şehri, İran'ın kuzeybatısında yer alır ve zengin kültürel ve tarihi mirasıyla tanınır. Meşhur olan bazı özellikleri: Turistik yerler: Selçuklu dönemine ait Hoy Jameh Camii ve bir zamanlar Zerdüştlük dininin merkezi olan Chay Khoy Antik Kenti. Geleneksel çarşılar: Yerel kültürü deneyimlemek ve hediyelik eşya alışverişi yapmak için ideal olan geleneksel pazarlar. Doğal güzellikler: Çilehane Dağı ve Avrin Dağı gibi dağlar ile Cehennem Deresi gibi doğal alanlar. İklim: Yazları sıcak, kışları ise oldukça soğuk geçen bir iklime sahiptir. Ekonomik önem: Çevresinde tahıl, sebze, tütün, kayısı ve pamuk gibi ürünlerin yetiştirildiği bir ticaret merkezidir.