İran

Şahları da Vururlar, Ferhan Şensoy'un 1979 yılında ilk kez sahneye koyduğu, İran'ın yakın dönem tarihini ve devrimini anlatan bir siyasi taşlama oyunudur. Oyun, İran'daki devrimi anlatırken Türkiye siyasetine de göndermeler yapmaktadır. Bazı dikkat çeken noktalar: Ömer Hayyam karakteri: Devrim muhafızları tarafından, sadece isim benzerliğinden dolayı, 12. yüzyılda yazılmış bir şiirden sorumlu tutularak idama mahkûm edilir. Şah Rıza'nın muhalif Musaddık'ı şair olduğu için hakir görmesi: Türkiye'deki sol parti lideri ve şair Ecevit ile zamanın başbakanı Demirel arasındaki çatışmaya benzetilir. Toplumsal olaylar: Halkın Şah Rıza'ya karşı gösterileri, kamu çalışanlarının grevleri ve yaşanan sert müdahaleler ele alınır. Oyun, epik tiyatronun önemli örneklerinden biri olarak kabul edilir.

İran'ın en büyük şehri Tahran'dır. 2025 yılı itibarıyla Tahran'ın nüfusu yaklaşık 14 milyondur.

Firdevsî ve Şehname, İran kültürüne aittir. Firdevsî, 940 yılında Tus, Samani Devleti'nde doğmuş ve 1020 yılında aynı yerde vefat etmiş ünlü bir Fars şairidir. Şehname, 970 ila 1010 yılları arasında kaleme alınmış olup, 60 bin beyitten oluşan tek yazarlı en uzun destandır.

98 25 33 23 80 numarasının nerenin numarası olduğuna dair bilgi bulunamadı. Ancak, bilinmeyen numaraların kime ait olduğunu öğrenmek için aşağıdaki sitelerden yararlanılabilir: bilinmeyennumarasorgulama.com; numarasorgula.com; nereninnumarasi.com; kiminnumarasi.com.

İran turu için en uygun aylar ilkbahar (mart-mayıs) ve sonbahar (eylül-kasım) aylarıdır. İlkbahar aylarında hava sıcaklıkları ılımandır, nem oranı azalır ve hissedilen sıcaklık düşer. Sonbahar aylarında ise havalar serinlemeye başlar, renkli sonbahar manzaraları ortaya çıkar ve çöller gibi yerler daha kolay keşfedilebilir. Yaz aylarında güney bölgelerde aşırı sıcaklıklar, kış aylarında ise kuzeyde yoğun kar yağışı görülebilir.

İran edebiyatı, İslamiyet öncesi ve İslamiyet sonrası olmak üzere iki ana döneme ayrılır. İslamiyet sonrası dönem kendi içinde şu dönemlere ayrılır: İlk klasik dönem. Ara dönem. Meşrutiyet dönemi. Yeni şiir dönemi. İslamiyet sonrası dönem ayrıca şu şekilde alt başlıklara ayrılabilir: Kaçar dönemi (1881-1925). Pehlevi dönemi (1925-1979). İran İslam Cumhuriyeti dönemi (1979-günümüz). Bu dönemler, İran'daki siyasi ve sosyal değişikliklere göre şekillenmiştir.

Horasan Türkleri, İran'ın kuzeydoğusunda yaşamaktadır. Yaşadıkları bölgeler: Kuzey Horasan Eyaleti; Razavi Horasan Eyaleti; Güney Horasan. Ayrıca, Türkmenistan'ın kuzeyinde dar bir bölgede de Horasan Türkçesi konuşulmaktadır.

İran'da 320'den fazla şehir bulunmaktadır. Bazı büyük şehirler: Tahran (başkent); Meşhed; İsfahan; Tebriz; Şiraz.

Hayır, İran dinarı ve riyal aynı değildir. İran'ın resmi para birimi İran riyalidir ve uluslararası kısaltması IRR şeklindedir. İran dinarı ise daha önce kullanılan bir para birimiydi, ancak 1932 yılından itibaren yerini riyale bıraktı. Ayrıca, halk arasında ve günlük alışverişlerde tümen (tuman) birimi de yaygın olarak kullanılmaktadır. Bir tümen, 10 riyale eşittir.

Hayır, İran yaz saati uygulamasına geçmiyor. İran, 2022 yılından itibaren yaz saati uygulamasını kaldırmış ve UTC+03.30 standart saat diliminde sabitlenmiştir.

İran'ın en iyi hurmasının nerede yetiştiğine dair kesin bir bilgi bulunmamaktadır, çünkü farklı bölgelerde yetişen hurmalar farklı özelliklere sahiptir. İran'da hurma yetişen bazı bölgeler: Sistan ve Beluçistan Eyaleti. Huzistan Eyaleti. Kerman Eyaleti. Hormozgan Eyaleti. Buşehr Eyaleti.

2018 yılında İran'da düzenlenen Türk tezhip ve hat sanatı konferansları, Tahran ve Şiraz'da gerçekleştirilmiştir. Tahran'daki konferanslar: 26 Şubat'ta Allame Tabatabai Üniversitesi'nde Prof. Uğur Derman tarafından verilen hat sanatı konferansı; 27 Şubat'ta Ferhengistan-ı Hüner'de Prof. Dr. Fatma Çiçek Derman tarafından verilen tezhip sanatı konferansı. Şiraz'daki konferans: 28 Şubat'ta Şiraz Hattatlar Cemiyeti'nde (Encümen-i Hoşnevisân-ı Şiraz) Prof. Uğur Derman tarafından verilen hat sanatı konferansı.

+98, İran'ın uluslararası telefon kodudur.

Tasnim ismi, farklı alanlarda faaliyet gösteren kuruluşlarda kullanılmaktadır: Tasnim News Agency: İran merkezli yarı resmi bir haber ajansı olup, İslami Devrimi desteklemek amacıyla kurulmuştur. Tasnim Group: İran merkezli bir gıda ve içecek şirketi olup, özellikle safran ürünleriyle tanınmaktadır. Tasnim.us: Amerika Birleşik Devletleri pazarında faaliyet gösteren, besin takviyeleri ve kozmetik yağlar satan bir markadır. Tasnim Group Turizm Emlak Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi: Turizm, emlak ve medikal alanlarda hizmet vermektedir.

83, İran'ın uluslararası telefon kodudur.

9877 numarası, farklı bağlamlarda farklı anlamlar taşıyabilir. İran'da bir alan kodu. Bulgaristan'da bir posta kodu. Asteroit. Sayı.

İran'daki en büyük deprem, 22 Aralık 856 tarihinde meydana gelen ve 7,9 büyüklüğünde olduğu tahmin edilen Damgan depremidir. Diğer büyük İran depremleri arasında 1997'deki 7,3 büyüklüğündeki Kaen depremi ve 2005'teki 6,6 büyüklüğündeki Bam depremi de bulunmaktadır.

Ferhan Şensoy'un "Şahları da Vururlar" oyunu, 1940'ların İran'ında geçmektedir. Oyun, Şah Rıza Pehlevi yönetimindeki İran'da yaşanan olayları konu alır.

"Ali Baba ve Kırk Haramiler" masalı, Orta Doğu kökenli bir halk masalıdır. Masal, 18. yüzyılda Fransız oryantalist Antoine Galland tarafından Binbir Gece Masalları'na eklenmiştir.

Medlerin kökeni, MÖ 2. binyılın ortalarında Zagros Dağları'na dayanmaktadır. Medler, Demir Çağı'nda yaşamış, Medce konuşan ve Batı ile Kuzey İran arasında yer alan Medya bölgesinde hüküm sürmüş İranî bir halktır. Medlerin kökeni hakkında farklı görüşler de bulunmaktadır. Bazı tarihçiler, Medlerin dil ve ırk olarak Turani (Saka, Tatar, Türk) olduğunu öne sürmektedir. Medler hakkında kesin yargılara varmak, imparatorluğun yazılı kaynaklarının çok az olması nedeniyle zordur.