Devletler

13. ve 14. yüzyıllarda Avrupa'da bulunan bazı devletler şunlardır: İtalya Yarımadası: Venedik ve Ceneviz Cumhuriyetleri, Napoli Krallığı. İspanya: Beni Âhmer Devleti, Kastilya ve Aragon Krallıkları. Doğu Avrupa: Lehistan Krallığı, Litvanya Dükâlığı, Moskova Knezliği. Batı Avrupa: İngiltere ve Fransa. Merkezi Viyana: Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu. Balkan Yarımadası: Sırp, Bulgar ve Macar Krallıkları, Arnavutluk, Bosna, Hersek, Eflâk, Boğdan ve Erdel Beylikleri. Bizans İmparatorluğu: Trakya, Makedonya, Yunanistan'da.

James C. Scott'un "Tahıla Karşı: İlk Devletlerin Derin Tarihi" adlı kitabı, tarım devriminin ve tahıl temelli tarım ekonomisinin ortaya çıkışını ve devletler üzerindeki etkisini ele alır. Kitapta öne çıkan bazı konular: Devletin ortaya çıkışı: Scott, devletin doğal bir oluşum değil, belirli çıkarlar doğrultusunda şekillenmiş bir kurgu olduğunu savunur. Kontrol mekanizması: Tahıl ürünlerinin depolanabilir, ölçülebilir ve vergilendirilebilir olması, devletlerin kontrol mekanizmalarının temelini oluşturur. Yerleşik hayatın etkileri: Yerleşik hayata geçişin insan sağlığını olumsuz etkilediği ve özgürlükleri kısıtladığı iddia edilir. Göçebe topluluklar: Göçebe topluluklar, devlet baskısından kaçarak daha özgür bir yaşam sürdürür ve bu durum "barbar" olarak adlandırılmalarına yol açar. Kitap, ana akım tarih anlatısıyla yüzleşmeyi sağlayarak, uygarlık tarihinin yeniden değerlendirilmesini amaçlar.

Orta Çağ'da birçok devlet bulunmaktaydı. Öne çıkan bazı devletler şunlardır: Çin İmparatorluğu. Moğol İmparatorluğu. Sasani Devleti. Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans). Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu Devleti. Frank, Vizigot, Ostrogot, Sakson gibi Germen krallıkları. Ayrıca, Orta Çağ'da Balkanlarda Sırp, Bulgar, Arnavutluk, Eflak, Boğdan, Bosna ve Hersek gibi krallıklar ve beylikler de hüküm sürmekteydi. Orta Çağ'da tam olarak kaç devlet olduğu kesin olarak belirlenemez, çünkü bu dönem boyunca sürekli yeni devletler kurulmuş ve bazıları yıkılmıştır.

Oğuzların kurduğu bazı devletler şunlardır: Oğuz Yabgu Devleti. Büyük Selçuklu Devleti. Anadolu Selçuklu Devleti. Harzemşahlar. Karakoyunlular. Akkoyunlular. Anadolu beylikleri. Osmanlı Devleti. Ayrıca, Oğuzların kurduğu diğer bazı beylikler ve devletler arasında Alemdarlar, Türkmenistan, KKTC ve Türkiye Cumhuriyeti de bulunmaktadır.

Altın Orda Devleti, Türk-Moğol bir hanlıktır. Cengiz Han'ın ölümünden sonra, oğlu Cuci'nin toprakları arasında yer alan ve daha sonra Batu Han tarafından genişletilen bu devlet, Kıpçak Türkçesi, Çağatay Türkçesi ve Moğolcanın yaygın olduğu bir bölgede kurulmuştur.

Büyük Moravya, Büyük Moravya İmparatorluğu'nu kurmuştur. Büyük Moravya İmparatorluğu'nun bazı özellikleri: Başkent: Veligrad (muhtemelen Mikulčice, Çek Cumhuriyeti). Yaygın diller: Slav dilleri, Eski Kilise Slavcası, Latince (dini). Din: Slav Hristiyanlığı, Latin Hristiyanlığı, Slav putperestliği. Hükümet: Monarşi (prenslik). Kuruluş: Yaklaşık 833. Dağılış: Yaklaşık 907.

11. ve 13. yüzyıllarda Orta Doğu'da var olan bazı devletler şunlardır: Selçuklu Devleti. Harzemşahlar. Moğol İmparatorluğu ve İlhanlı Devleti. Bizans İmparatorluğu. Sâsânî İmparatorluğu. Ayrıca, bu dönemde Orta Doğu'da çeşitli yerel ve küçük devletler de bulunmaktaydı.

Piratini Cumhuriyeti'nin başkenti Piratini şehridir.

Yakub Beg, Yettishar (Kaşgarya) devletini kurmuştur. 1865-1877 yılları arasında, Çin'in Sincan bölgesinde hüküm süren bu devlet, Osmanlı İmparatorluğu tarafından tanınmış ve Yakub Beg'e "Atalık Gazi" unvanı verilmiştir.

Sovyetler Birliği (SSCB), 1922'den 1991'deki dağılmasına kadar 15 birlik cumhuriyetinden oluşuyordu. Bu cumhuriyetler şunlardı: Rusya SFSC; Ukrayna SSC; Beyaz Rusya SSC; Özbekistan SSC; Kazakistan SSC; Gürcistan SSC; Azerbaycan SSC; Litvanya SSC; Moldova SSC; Letonya SSC; Kırgizistan SSC; Tacikistan SSC; Ermenistan SSC; Türkmenistan SSC; Estonya SSC.

Oğuz Yabgu Devleti'nin yıkılmasından sonra kurulan bazı devletler şunlardır: Büyük Selçuklu Devleti. Türkiye Cumhuriyeti.

12 büyük Türk hakanı şunlardır: 1. Mete Han (MÖ 209-MÖ 174). 2. Attila (395-453). 3. İstemi Yabgu (530-583). 4. Bilge Kağan. 5. Alparslan (1029-1072). 6. Selahattin Eyyubi (1138-1193). 7. Gazneli Mahmut (971-1030). 8. Hülagü Han (1217-1265). 9. Osman Bey (1258-1326). 10. Emir Timur (1336-1405). 11. Fatih Sultan Mehmet (1432-1481). 12. Kanuni Sultan Süleyman (1492-1566).

Karakoyunlu Devleti, 1380-1469 yılları arasında var olmuştur.

Saltuklular Devleti'nin bazı özellikleri: Kuruluş ve Başkent: 1071 yılında Büyük Selçuklu Devleti'nin Türkmen komutanlarından Saltuk Bey tarafından kurulmuştur. Toprakları: En parlak döneminde Kars, Gümüşhane, Rize ve Bayburt yörelerine egemen olmuştur. Kültür ve Sanat: Kültüre, sanata ve mimari eserlere önem vermişlerdir. Siyasi İlişkiler: Başlangıçta Büyük Selçuklu Devleti'ne, daha sonra sırasıyla Azerbaycan Atabegleri'ne, Irak Selçukluları'na ve Anadolu Selçukluları'na tabi olmuştur. Ekonomik Durum: Erzurum, Akdeniz limanlarından gelen ticaret yollarının üzerinde bulunduğu için ekonomik ve ticari açıdan gelişmiştir. Savaşlar: Danişmendlilerle birlik olup Haçlılara ve Gürcülere karşı savaşmışlardır.

2025 yılı itibarıyla dünyada 27 federal devlet bulunmaktadır. Bu devletler, aşağıdaki gibidir: ABD (50 federe devlet); Meksika (32 federe devlet); İsviçre (26 federe devlet); Arjantin (23 federe devlet); Venezuela (23 federe devlet); Kanada (10 federe devlet); Brezilya (26 federe devlet); Avustralya (7 federe devlet); Avusturya (9 federe devlet); Almanya (16 federe devlet). Ayrıca, 4 eyaletten oluşan Birleşik Krallık ve 17 federe devletten oluşan İspanya da bu sayıya dahildir. Bu rakamlar, bazı federe devletlerin kendi içlerinde özerk bölgeler barındırabileceği göz önünde bulundurularak değerlendirilmelidir.

18. yüzyılda Avrupa'da birçok devlet bulunmaktaydı. Bu devletler arasında öne çıkanlar: İngiltere; Fransa; İspanya; Prusya; Lehistan; İsveç; Rusya. Ayrıca, farklı hanedanlar aracılığıyla yönetilen prenslikler de vardı. Toplam sayı hakkında kesin bir bilgi vermek zor olsa da, 18. yüzyılda Avrupa'da düzinelerce devlet olduğu söylenebilir.

Oğuz Yabgu Devleti'nin yıkılmasının başlıca nedenleri şunlardır: İç çatışmalar: Devlet içinde yaşanan iç çatışmalar ve iktidar mücadeleleri. Dış baskılar: Kıpçak kökenli Kimek Kağanlığı'nın baskısı. Selçuk Bey'in ayrılması: Selçuk Bey'in, kendisine bağlı Oğuz boylarıyla devletten ayrılması. Yer ve mera eksikliği: Oğuzların yer ve mera sıkıntısı yaşaması. Karahanlılar'ın güçlenmesi: Karahanlılar'ın giderek güçlenip büyük bir devlet haline gelmesi.

Türkiye Cumhuriyeti'nden önce birçok Türk devleti vardı. Bunlardan bazıları: Büyük Selçuklu İmparatorluğu (1040-1157). Altın Orda Devleti (1236-1502). Osmanlı İmparatorluğu (1299-1922). Gazneliler Devleti (963-1183). Uygur Devleti (744-1335). Harezmşahlar Devleti (1157-1231). Batı Trakya Türk Cumhuriyeti (1913). Ayrıca, Türkiye Cumhuriyeti'nden önce kurulan bazı özerk Türk devletleri de şunlardır: Kars Cumhuriyeti (17 Ocak 1918 - 12 Nisan 1918). Iğdır Milli Cumhuriyeti (4 Nisan 1917 - 12 Kasım 1920). Erzincan Sovyet Cumhuriyeti (1916-1921).

Büyük Selçuklu Devleti, tarihin en büyük Selçuklu devleti olarak kabul edilir. Büyük Selçuklu Devleti, 1037 yılında Tuğrul Bey tarafından kurulmuş ve en geniş sınırlarına Sultan Melikşah döneminde ulaşmıştır.

Büyük Selçuklu Devleti'nden ayrılarak kurulan bazı devletler şunlardır: Irak ve Horasan Selçukluları: Büyük Selçuklu Sultanı Sencer’in yeğeni Mahmut tarafından kuruldu. Kirman Selçukluları: Alparslan’ın kardeşi Kavurd tarafından Irak’ın güneyinde, Kirman, Sistan ve Umman bölgesinde kuruldu. Suriye Selçukluları: Melikşah’ın kardeşi Tutuş tarafından Suriye’de kuruldu. Anadolu Selçukluları: 1077 yılında Kutalmışoğlu Süleymanşah tarafından merkezi İznik olmak üzere kuruldu.