Tsunami

Türkiye tarihinde en az 90 kez tsunami yaşanmıştır. Bu tsunamilerin büyük bir kısmı, son 3000 yıl içinde Marmara Denizi, Ege Denizi ve Akdeniz kıyılarında meydana gelmiştir.

"Denizde Dehşet: Kıyamet Dalgaları" ifadesi, gerçek bir olayı değil, kurgusal bir hikayeyi ifade eder. Bu tür hikayeler genellikle belgesellerde veya kurgusal filmlerde yer alır. Örneğin, National Geographic'in "Tsunami: Kıyamet Dalgaları" adlı belgeseli, 2004 Hint Okyanusu tsunamisinin gerçek hikayesine dayanmaktadır. Ancak, "Denizde Dehşet: Kıyamet Dalgaları" adlı spesifik bir gerçek olay veya belgesel bulunmamaktadır.

Seferihisar'da 30 Ekim 2020'de yaşanan tsunaminin nedeni, Ege Denizi'nde meydana gelen 6,6 büyüklüğündeki depremdir. Tsunamiler genellikle depremler, su altı heyelanları, volkanik faaliyetler veya hava basıncı değişimleri gibi olaylar nedeniyle oluşur. Deprem sırasında, deniz tabanında meydana gelen hareketler, suyun yer değiştirmesine ve tsunami dalgalarının oluşmasına yol açabilir.

En büyük tsunaminin ne zaman olacağına dair kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, Birleşmiş Milletler'in yakın zamanda yayınladığı bir rapora göre, değişen iklim dengesi ve doğal afetlerin tetiklenmesi nedeniyle tsunamilerin 10 yıl içinde dünya nüfusunun yarısını tehdit edebilecek boyutlara ulaşabileceği söylenmektedir. 2025 yılında, 30 Temmuz'da Rusya'nın Kamçatka Yarımadası açıklarında 8,8 büyüklüğünde bir deprem meydana gelmiş ve bu depremin ardından Pasifik Okyanusu'ndaki birçok ülke için tsunami uyarısı verilmiştir. Tsunamiler genellikle deprem, volkanik patlama veya heyelan gibi diğer doğal afetlerin sonucu olarak meydana gelir.

Santorini Adası, volkanik aktivite nedeniyle tehlikeli kabul edilmektedir. Santorini'nin tehlikeli olmasının bazı nedenleri: Antik patlamalar. Depremler ve sismik huzursuzluk. Yakındaki aktif volkanlar. Büyük su altı patlamaları riski. Santorini'de 1950'den bu yana büyük bir patlama kaydedilmemiştir, ancak 2012'de "huzursuzluk dönemi" yaşanmıştır.

Evet, 30 Ekim 2020'de İzmir'in Seferihisar ilçesinde meydana gelen 6,6 büyüklüğündeki deprem sonrasında tsunami oluşmuştur. Oluşan tsunami, Seferihisar'ın Sığacık Mahallesi'nde ciddi hasarlara yol açmış, bir kişinin ölümüne neden olmuş ve balıkçı barınağı ile marinaya bağlı teknelerin batmasına sebep olmuştur.

9 Şubat 2025 tarihinde Karayipler'deki Cayman Adaları açıklarında meydana gelen 7,6 büyüklüğündeki deprem nedeniyle 13 ülkeye tsunami uyarısı yapılmıştır. Bu ülkeler: Cayman Adaları; Jamaika; Küba; Meksika; Honduras; Bahamalar; San Andres ve Providencia; Belize; Haiti; Kosta Rika; Panama; Nikaragua; Guatemala.

Haeundae (Tsunamiden Kaçış) filmi, bir doğal afetin etrafında şekillenirken aynı zamanda karakterlerin ilişkilerini, sevgiyi ve insan doğasını ele alıyor. Filmde, Haeundae'nin yerlisi olan Man-sik, dört yıl önce açık denizde balık tutarken bir tsunamide bir meslektaşını kaybeder ve o günden beri denize açılmamıştır. Bir gün, Man-sik'in erkek kardeşi sahil güvenlikte çalışırken, ona saldırganca asılan Seul'den bir liseli kız öğrencinin hayatını kurtarır. Sonunda, Kim kaçmak için on dakikalarının olduğu ölümcül bir dalganın geldiğini duyurur.

Devasa tsunamiler, okyanus ya da denizlerin tabanında oluşan deprem, volkan patlaması, denizaltı heyelanları ve gök taşı düşmesi gibi jeolojik olaylar sonucu denize geçen enerji nedeniyle oluşan uzun periyotlu deniz dalgalarını temsil eder. Tsunamiler, kıyı bölgelerine çarparak büyük yıkıma ve can kaybına neden olabilir. Tarihteki en büyük tsunamilerden bazıları: 2004 Hint Okyanusu Tsunamisi. 2011 Tohoku Tsunamisi. 1883 Krakatoa Tsunamisi.

Tsunami oluşması için en az 6-6,5 büyüklüğünde bir deprem gereklidir.

Santorini'deki volkanik patlama, M.Ö. 1500'lü yıllarda gerçekleşmiştir. Patlama sırasında volkan, yaklaşık 60-100 kilometreküp lav, kül ve pomza püskürtmüştür. Patlamanın hemen ardından devasa bir tsunami dalgası oluşmuş ve Ege Denizi'ni kasıp kavurmuştur.

Mega tsunami ifadesi, büyük toprak kaymaları veya volkanik çöküntüler sonucu oluşan ve 300 metreyi aşan dev dalgaları ifade eder. Bu terim, aynı zamanda 2024 yılında bilim insanlarının çözdüğü bir sismik gizemin de konusu olmuştur. Araştırmaya göre, Dickson Fiyordu'nda 1200 metre yükseklikteki bir dağın zirvesinde bulunan bir yamaçtan eriyen buzulun çökmesi, 9 gün boyunca "Dünya'yı sallayan" bir tsunamiyi tetiklemiştir.

2004 Hint Okyanusu depremi ve tsunamisi, 8 ila 10 dakika arasında sürmüştür. Bu süre, depremin ve ardından gelen tsunaminin etkisi altında geçen toplam zaman dilimidir. Tsunami dalgalarının boyunun 30 metreyi aştığı ve dev dalgaların kıyıya doğru geldiği bu süre, felaketin en yoğun yaşandığı dönem olarak kaydedilmiştir.

Hint Okyanusu tsunamisi bu kadar büyüktü çünkü 9.1 ila 9.3 büyüklüğünde bir depremin ardından meydana geldi. Depremin süresi 8.3 dakika ile 10 dakika arasında değişti ve tüm gezegeni 1 cm hareket ettirdi.

Tsunamiler her zaman, her mevsimde ve her hava koşulunda oluşabilir, dolayısıyla belirli bir periyotta tekrarlamaları söz konusu değildir.

Evet, Naci Görür, Ege Denizi'nde tsunami olabileceğini belirtmiştir. Görür, Santorini Adası çevresinde meydana gelen depremlerin Türkiye kıyılarına yaklaşması durumunda Aydın ve Muğla illerinde tsunami riskinin söz konusu olduğunu ifade etmiştir.

"Gran Tsunami" ifadesi, iki farklı bağlamda kullanılabilir: 1. Bilim Haberleri Bağlamında: Grönland'da meydana gelen ve dokuz gün süren mega tsunamiyi anlatan bir olayı ifade eder. 2. Sinema Bağlamında: 2021 yapımı bir Çin filmini ifade eder.

İstanbul'da olası bir tsunamide can kaybı tahmin etmek zordur, ancak 50 cm yüksekliğindeki hızlı bir dalganın bile bir insanı devirip sürükleme gücüne sahip olduğu belirtilmiştir. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi Deprem Araştırma Enstitüsü'nden Dr. Musavver Didem Cambaz, İstanbul için beklenen tsunamide 6 metre mertebesinde dalgaların söz konusu olabileceğini ifade etmiştir. Ayrıca, erken uyarı sistemlerinin oluşturulması, tsunaminin olası olumsuz etkilerini azaltmada önemli bir rol oynar.

La Palma'daki tsunami, İspanya'nın La Palma adasında 2 Ekim 2021 tarihinde meydana gelen volkanik patlama sırasında gözlemlenmiştir.

Endonezya'da tsunaminin nedeni, Anak Krakatau yanardağının patlaması olarak tahmin edilmektedir.