Maarif Kongresi'nin önemi şu şekilde özetlenebilir: Eğitim politikalarının belirlenmesi: Kongre, Türkiye Cumhuriyeti'nin milli eğitim ve kültür politikalarının ana hatlarını ilk kez tartışıp belirlemiştir. Çağdaş eğitim sisteminin temeli: Çağdaş Türkiye Cumhuriyeti'nde yer alacak eğitim sisteminin temelleri atılmış, gerici bir yapıya dönülmemesi için uygun bir sistemin temeli atılmaya çalışılmıştır. Öğretmenlere yönelik konuşma: Atatürk, kongrede eğitim, bilim ve kültür alanındaki düşüncelerini, yapılacak inkılapların esaslarını ve öğretmenlerden beklentilerini anlatan tarihi bir konuşma yapmıştır. Köy enstitülerinin temeli: Alınan kararlar, köy enstitülerinin açılmasında rehber olarak kullanılmıştır. Halkın her kesimine hitap: Kongre, halkın her kesimine bir miktar hitap edecek şekilde maddeler içermiştir. Zor koşullarda toplanma: Savaş döneminde toplanmış ve 12 gün planlanmasına rağmen 7 gün sürmüştür.