Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nde (CERN) yer alan dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), yüksek enerjili çarpışmalar sırasında kurşunu altına dönüştürmeyi başardı.
Deneyde, ışık hızına çok yakın bir hızda çarpıştırılan kurşun çekirdekleri, öyle güçlü bir elektromanyetik alan oluşturdu ki, kurşunun içindeki 82 protondan üçü geçici olarak çekirdekten koptu.
7 Mayıs’ta Physical Review Journals’da yayımlanan bir analizde, ekip 2015 ile 2018 yılları arasında LHC’deki çarpışmalar sonucunda 86 milyar altın çekirdeği (nüve) üretildiğini hesapladı.
Hadron çarpıştırıcıları, evrenin en küçük yapı taşlarına dair anlayışımızı derinleştirmek ve fiziksel gerçeklikleri ortaya koymak için önemlidir5.
Hadron çarpıştırıcılarının önemli olmasının bazı nedenleri:
Bilimsel araştırmalar5. Temel parçacık fiziğinden kara maddeye kadar birçok konuda bilimsel araştırmalara katkıda bulunur 5.
Teorik varsayımların testi5. Parçacık fiziğinin sınırlarını zorlayarak birçok teorik varsayımı test etmeyi sağlar 5.
Evrenin oluşumu1. Evrenin oluşumu da dahil olmak üzere, yapılacak deneylerle mevcut teorilerin aradığı birçok sorunun cevabını elde etmeyi mümkün kılar 1.
Keşifler5. Higgs bozonu gibi temel parçacıkların keşfedilmesine yardımcı olur 5.
Dünya’nın en büyük ve en güçlü parçacık hızlandırıcısı olan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), 2012 yılında Higgs bozonunun keşfiyle büyük bir başarıya imza atmıştır 15.
5 kaynak
Kuantum fiziği LHC ile nasıl ilişkilidir?
Kuantum fiziği, LHC (Büyük Hadron Çarpıştırıcısı) deneyleriyle birkaç şekilde ilişkilidir:
Kuantum dolanıklık4. LHC gibi parçacık hızlandırıcılarında yüksek enerjilerde kuantum dolanıklık keşfedilmiştir 4. ATLAS iş birliği, LHC'de üst kuarklar arasında ilk kez bu kadar yüksek enerjilerde kuantum dolanıklığını gözlemlemeyi başarmıştır 4.
Kavramsal çerçeve3. LHC deneyleri için kuantum mekaniği, kavramsal bir çerçeve sağlar 3.
Ölçüm ve bilgi iletimi25. Kuantum fiziği, ölçümün önemini ve uzak mesafeler arasında bilginin anında aktarılabileceğini gösterir 25.
LHC deneyleri, kuantum fiziğinin yanı sıra, Standart Model'in yanıtlayamadığı soruları da ele alır 1. Bu sorular arasında, Higgs parçacığının varlığı ve süpersimetri modelinin test edilmesi yer alır 1.
5 kaynak
LHC’nin bilimsel önemi nedir?
LHC (Büyük Hadron Çarpıştırıcısı), bilimsel araştırmalar için büyük önem taşır çünkü:
Evrenin başlangıcını anlama: Protonların çarpıştırılması, Büyük Patlama'nın hemen sonrasındaki plazma ortamındaki kuark-gluon birleşimlerini yeniden oluşturmayı sağlar 15. Bu, evrenin ilk anlarındaki enerji yoğunluğuna ulaşılmasına olanak tanır 5.
Parçacık fiziği ve Standart Model: LHC, Standart Model'in yanıtlayamadığı soruları araştırmayı hedefler; örneğin, Higgs parçacığının varlığını ve özelliklerini incelemeyi amaçlar 45. Ayrıca, süpersimetri gibi Standart Model ötesi teorileri test eder 45.
Teknolojik gelişmeler: CERN'de geliştirilen teknolojiler, tıp, internet ve uzay teknolojileri gibi birçok alanda kullanılmaktadır 4.
LHC'nin çalışmaları, Nobel Fizik Ödülü gibi prestijli ödüllere de konu olmuştur 4.
5 kaynak
Büyük Hadron Çarpıştırıcısı nasıl çalışır?
Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC) şu şekilde çalışır:
Soğutma: Hadronlar, mutlak sıfıra çok yakın olan -271 dereceye kadar soğutulur 2.
Hızlandırma: LHC tünellerindeki büyük tüpler içinde, protonlar dipol mıknatıslar tarafından ışık hızının yaklaşık %99,99'u kadar hızlandırılır 23.
Çarpıştırma: Süper Proton Senkrotronu'ndan (SPS) gelen parçacık demetleri, zıt yönlerden ışık hızına yakın hızlarda 14 TeV’lik kütle merkezi enerjisi ile çarpışır 23. Her saniye yaklaşık 600 milyon çarpışma meydana gelir 2.
Gözlem: Çarpışmalar sonucunda ortaya çıkan yeni parçacıklar dedektörlerle incelenir 23.
LHC'de ATLAS, CMS, ALICE gibi farklı amaçlar için kullanılan dört büyük ve iki küçük dedektör bulunur 23.
5 kaynak
CERN’deki diğer deneyler nelerdir?
CERN'de LHC dışında gerçekleştirilen bazı deneyler şunlardır:
NA62: Protonlardan gelen kaonların nadir bozunmalarını inceler 2.
NA63: Elektron ve pozitron ışınlarını çeşitli hedeflere yönlendirerek güçlü elektromanyetik alanlardaki radyasyon süreçlerini araştırır 2.
NA64: Görünür madde ile karanlık madde arasındaki bilinmeyen bir etkileşimi aracılık edebilecek yeni parçacıkları arar 2.
CLOUD: Kozmik ışınlar ile bulut oluşumu arasındaki olası bağlantıyı araştırır 2.
DIRAC: Kuarklar arasındaki güçlü kuvveti araştırır 2.
COMPASS: Yapı ve spektroskopi için ortak muon ve proton cihazı 2.
CERN'de ayrıca, Proton Senkrotronu (PS) kullanılarak yapılan ve kozmik ışınlar ile bulut oluşumu arasındaki olası bağlantıyı inceleyen CLOUD deneyi de bulunmaktadır 25.
CERN'de yürütülen araştırmaların temel amacı, maddenin yapısını ve maddeyi bir arada tutan kuvvetleri anlamaktır 3.
{"4e3l0":{"state":{"logoProps":{"url":"https://yandex.com.tr"},"formProps":{"action":"https://yandex.com.tr/gundem/search","searchLabel":"Bul"},"services":{"activeItemId":"agenda","items":[{"url":"https://yandex.com.tr/gundem/","title":"Gündem","id":"agenda"},{"url":"https://yandex.com.tr/shopping/","title":"Alışveriş","id":"shopping"},{"url":"https://yandex.com.tr/finance/","title":"Finans","id":"finance"},{"url":"https://yandex.com.tr/yacevap/","title":"YaCevap","id":"answers"},{"url":"https://yandex.com.tr/yaozet/","title":"YaÖzet","id":"summary"},{"url":"https://yandex.com.tr/travel/","title":"Seyahat","id":"travel"},{"url":"https://yandex.com.tr/video/search?text=popüler+videolar","title":"Video","id":"video"},{"url":"https://yandex.com.tr/gorsel/","title":"Görsel","id":"images"}]},"userProps":{"loggedIn":false,"ariaLabel":"Menü","plus":false,"birthdayHat":false,"child":false,"dialogProps":{"host":"yandex.com.tr","lang":"tr","project":"news","queryParams":{"exp_flags":"skin","preset":"oceania","utm_source":"portal-news"},"retpath":"https%3A%2F%2Fyandex.com.tr%2Fgundem%2Fscience%2Fsimyacilarin-hayaliydi-cern-de-kursun-altina-donusturuldu-2350330%3Fncrnd%3D16554","tld":"com.tr","platform":"desktop"},"className":"PortalHeader-User"},"suggestProps":{"selectors":{"form":".HeaderForm","input":".HeaderForm-Input","submit":".HeaderForm-Submit","clear":".HeaderForm-Clear","layout":".HeaderForm-InputWrapper"},"suggestUrl":"https://yandex.com.tr/suggest/suggest-ya.cgi?show_experiment=222&show_experiment=224","deleteUrl":"https://yandex.com.tr/suggest-delete-text?srv=web&text_to_delete=","suggestPlaceholder":"Gündem içinde","platform":"desktop","hideKeyboardOnScroll":false,"additionalFormClasses":["mini-suggest_theme_tile","mini-suggest_overlay_tile","mini-suggest_expanding_yes","mini-suggest_prevent-empty_yes","mini-suggest_type-icon_yes","mini-suggest_personal_yes","mini-suggest_type-icon_yes","mini-suggest_rich_yes","mini-suggest_overlay_dark","mini-suggest_large_yes","mini-suggest_copy-fact_yes","mini-suggest_clipboard_yes","mini-suggest_turboapp_yes","mini-suggest_expanding_yes","mini-suggest_affix_yes","mini-suggest_carousel_yes","mini-suggest_traffic_yes","mini-suggest_re-request_yes","mini-suggest_source_yes","mini-suggest_favicon_yes","mini-suggest_more","mini-suggest_long-fact_yes","mini-suggest_hide-keyboard_yes","mini-suggest_clear-on-submit_yes","mini-suggest_focus-on-change_yes","mini-suggest_short-fact_yes","mini-suggest_app_yes","mini-suggest_grouping_yes","mini-suggest_entity-suggest_yes","mini-suggest_redesigned-navs_yes","mini-suggest_title-multiline_yes","mini-suggest_type-icon-wrapped_yes","mini-suggest_fulltext-highlight_yes","mini-suggest_fulltext-insert_yes","mini-suggest_lines_multi"],"counter":{"service":"news_com_tr_desktop","url":"//yandex.ru/clck/jclck","timeout":300,"params":{"dtype":"stred","pid":"0","cid":"2873"}},"noSubmit":false,"formAction":"https://yandex.com.tr/gundem/search","tld":"com.tr","suggestParams":{"srv":"serp_com_tr_desktop","wiz":"TrWth","yu":"7649033511770446498","lr":21206,"uil":"tr","fact":1,"v":4,"use_verified":1,"safeclick":1,"skip_clickdaemon_host":1,"rich_nav":1,"verified_nav":1,"rich_phone":1,"use_favicon":1,"nav_favicon":1,"mt_wizard":1,"history":1,"nav_text":1,"maybe_ads":1,"icon":1,"hl":1,"n":10,"portal":1,"platform":"desktop","mob":0,"extend_fw":1,"suggest_entity_desktop":"1","entity_enrichment":"1","entity_max_count":"5"},"disableWebSuggest":false},"context":{"query":"","reqid":"1770446498395960-2743767638764903351-balancer-l7leveler-kubr-yp-klg-151-BAL","lr":"21206","aliceDeeplink":"{\"text\":\"\"}"},"baobab":{"parentNode":{"context":{"genInfo":{"prefix":"4e3lw01-0-1"},"ui":"desktop","service":"news","fast":{"name":"portal","subtype":"header"}}}}},"type":"portal","subtype":"header"},"4e3l1":{"state":{"links":[{"id":"gundem","title":"Ana Sayfa","url":"https://yandex.com.tr/gundem","target":"_self"},{"id":"sports","title":"Spor","url":"https://yandex.com.tr/sports/","target":"_self"},{"id":"turkey","title":"Türkiye","url":"https://yandex.com.tr/gundem/turkey","target":"_self"},{"id":"world","title":"Dünya","url":"https://yandex.com.tr/gundem/world","target":"_self"},{"id":"politics","title":"Siyaset","url":"https://yandex.com.tr/gundem/politics","target":"_self"},{"id":"incidents","title":"Günün içinden","url":"https://yandex.com.tr/gundem/incidents","target":"_self"},{"id":"business","title":"İş","url":"https://yandex.com.tr/gundem/business","target":"_self"},{"id":"science","title":"Bilim & Teknoloji","url":"https://yandex.com.tr/gundem/science","target":"_self"},{"id":"entertainment","title":"Eğlenceler","url":"https://yandex.com.tr/gundem/entertainment","target":"_self"}],"activeLinkId":"science","title":"Kategoriler","baobab":{"parentNode":{"context":{"genInfo":{"prefix":"4e3lw02-0-1"},"ui":"desktop","service":"news","fast":{"name":"newstr","subtype":"header-categories"}}}}},"type":"newstr","subtype":"header-categories"},"4e3l2":{"state":{"title":"CERN'de kurşun altına dönüştürüldü","breadcrumbs":[{"text":"Gündem","url":"/gundem/"},{"text":"Bilim & Teknoloji","url":"/gundem/science"}],"isLoggedIn":false,"useNativeShare":false,"pageMeta":{"badge":{"textParts":[{"datetime":"2025-05-11T09:40:14+03:00","itemProp":"datePublished","text":"11 Mayıs 2025, 09:40"}]},"updatedDateBadge":{"textParts":[{"datetime":"2025-08-11T02:36:35+03:00","itemProp":"dateModified","text":"Son güncelleme: 02:36"}]}},"extralinksItems":[{"variant":"reportFeedback","reportFeedback":{"feature":"Gundem вертикаль: Сюжеты","title":"Sonuçlarda yanlış olan nedir?","checkBoxLabels":[{"value":"Faydasız, kalitesiz içerik"},{"value":"Medya içeriği hikaye ile uyuşmuyor"},{"value":"Faydasız medya içeriği"},{"value":"Kalitesiz, bilgilendirici özelliği eksik hikaye başlığı"},{"value":"Şok edici, rahatsız edici içerik"},{"value":"Hikayede birden fazla olay konu ediliyor"},{"value":"Siteye erişilemiyor"},{"value":"Hikayede 18+ içerik konu ediliyor"},{"value":"Diğer"}]}}],"hasExtralinksSettingsItem":true,"hasShareButton":true,"baobab":{"parentNode":{"context":{"genInfo":{"prefix":"4e3lw03-0-1"},"ui":"desktop","service":"news","fast":{"name":"newstr","subtype":"page_header"}}}}},"type":"newstr","subtype":"page_header"},"4e3l3":{"state":{"storyId":"235033_0","isLoggedIn":false,"mainStory":{"id":"235033_0","otherSources":0,"totalSources":5,"header":{"url":"https://www.turkiyegazetesi.com.tr/dunya/cernde-kursundan-altin-uretildi-simyacilarin-hayali-gercek-oldu-1114903","text":"CERN’de kurşundan altın üretildi! Simyacıların hayali gerçek oldu","badge":{"url":"https://www.turkiyegazetesi.com.tr/dunya/cernde-kursundan-altin-uretildi-simyacilarin-hayali-gercek-oldu-1114903","faviconSources":["https://www.turkiyegazetesi.com.tr"],"textParts":[{"text":"turkiyegazetesi.com.tr","bold":true},{"text":"9 Mayıs"}],"divider":false}},"logAttrs":{"id":"235033_0","hasSummarization":true,"urls":["https://www.turkiyegazetesi.com.tr/dunya/cernde-kursundan-altin-uretildi-simyacilarin-hayali-gercek-oldu-1114903","https://www.donanimhaber.com/cern-de-modern-simya-kursun-altina-donustu--191189","https://www.tgrthaber.com/yasam/simyacilarin-asirlik-hayali-cernde-gercek-oldu-kursun-altina-donustu-3218758","https://www.turkiyegazetesi.com.tr/dunya/cernde-kursundan-altin-uretildi-simyacilarin-hayali-gercek-oldu-1114903","https://gazeteoksijen.com/bilim-ve-teknoloji/simyacilarin-hayaliydi-cernde-kursun-altina-donusturuldu-241669","https://www.egetelgraf.com/bir-carpisma-altinin-kapilarini-araladi-bilim-adamlari-tarihi-deneyle-simyacilarin-hayalini-gerceklestirdi"],"summarizationTexts":["CERN’de kurşundan altın üretildi! Simyacıların hayali gerçek oldu","Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nde (CERN) yer alan dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), yüksek enerjili çarpışmalar sırasında kurşunu altına dönüştürmeyi başardı.","Deneyde, ışık hızına çok yakın bir hızda çarpıştırılan kurşun çekirdekleri, öyle güçlü bir elektromanyetik alan oluşturdu ki, kurşunun içindeki 82 protondan üçü geçici olarak çekirdekten koptu.","Periyodik tabloda sadece üç proton farkıyla birbirinden ayrılan kurşun ve altın, LHC’deki çarpışmalar sayesinde dönüşebiliyor.","7 Mayıs’ta Physical Review Journals’da yayımlanan bir analizde, ekip 2015 ile 2018 yılları arasında LHC’deki çarpışmalar sonucunda 86 milyar altın çekirdeği (nüve) üretildiğini hesapladı.","Çarpışma anında, kurşun çekirdeğindeki 82 protondan üçü geçici olarak ayrıldı ve böylece çekirdek, 79 proton içeren bir altın çekirdeğine dönüştü."],"newsFreshness":[false,false,false,false,false]},"items":[{"type":"carousel","items":[{"id":"1493852445299102255_2","url":"https://gazeteoksijen.com/bilim-ve-teknoloji/simyacilarin-hayaliydi-cernde-kursun-altina-donusturuldu-241669","image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/10373361/2a00000196bed62513a59295c649dde4578b//S280x140","size":{"width":280,"height":140},"originalUrl":"https://i.gazeteoksijen.com/2/1280/720/storage/files/images/2025/05/11/ekran-resmi-2025-05-11-13-fe8k.png"},"badge":{"url":"https://gazeteoksijen.com/bilim-ve-teknoloji/simyacilarin-hayaliydi-cernde-kursun-altina-donusturuldu-241669","faviconSources":["https://gazeteoksijen.com"],"textParts":[],"divider":false}},{"id":"9301986394063523855_2","url":"https://www.ntv.com.tr/teknoloji/modern-simya-dunyanin-en-buyuk-makinesi-kursunu-altina-donusturdu,cjLrKrOvbkyPOEaV5HDohA","image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/13860241/2a00000196c64a623479bb418a4669772ee1//S280x140","size":{"width":280,"height":140},"originalUrl":"https://cdn1.ntv.com.tr/gorsel/qaahQ-qf50yJJD6BrWcoYQ.jpg?width=1080&mode=crop&scale=both"},"badge":{"url":"https://www.ntv.com.tr/teknoloji/modern-simya-dunyanin-en-buyuk-makinesi-kursunu-altina-donusturdu,cjLrKrOvbkyPOEaV5HDohA","faviconSources":["https://www.ntv.com.tr"],"textParts":[],"divider":false}},{"id":"6486427899385224313_2","url":"https://www.yenisafak.com/foto-galeri/teknoloji/kursunu-altina-cevirmeyi-basardilar-300-yil-sonra-asirlik-hayal-gercek-oldu-4706409","image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/13057071/2a00000196c86845d2336037b4691ec983b7//S280x140","size":{"width":280,"height":140},"originalUrl":"https://img.piri.net/piri/upload/3/2025/5/13/81a1aad4-362y2u9x6q6pnz1s7xbchd.jpeg"},"badge":{"url":"https://www.yenisafak.com/foto-galeri/teknoloji/kursunu-altina-cevirmeyi-basardilar-300-yil-sonra-asirlik-hayal-gercek-oldu-4706409","faviconSources":["https://www.yenisafak.com"],"textParts":[],"divider":false}},{"id":"14800668046131386794_2","url":"https://www.donanimhaber.com/cern-de-modern-simya-kursun-altina-donustu--191189","image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/10373361/2a00000196b6361b72dc95cba499852145bb//S280x140","size":{"width":280,"height":140},"originalUrl":"https://www.donanimhaber.com/images/images/haber/191189/src_340x1912xcern-de-modern-simya-kursun-altina-donustu.jpg"},"badge":{"url":"https://www.donanimhaber.com/cern-de-modern-simya-kursun-altina-donustu--191189","faviconSources":["https://www.donanimhaber.com"],"textParts":[],"divider":false}},{"id":"5749235326261924112_2","url":"https://www.chip.com.tr/haber/cern-dugunlerde-takmak-icin-gram-altin-mi-uretecek_169503.html","image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/13057071/2a00000196c917b3fac7337e95d4e9a55218//S280x140","size":{"width":280,"height":140},"originalUrl":"https://img.chip.com.tr/rcman/Cw1280h720q95gm/storage/files/images/2025/05/12/cern-dugunlerde-takmak-icin-gram-altin-mi-uretecek-zxzk.jpg"},"badge":{"url":"https://www.chip.com.tr/haber/cern-dugunlerde-takmak-icin-gram-altin-mi-uretecek_169503.html","faviconSources":["https://www.chip.com.tr"],"textParts":[],"divider":false}},{"id":"15870139148051808950_2","url":"https://www.tgrthaber.com/yasam/simyacilarin-asirlik-hayali-cernde-gercek-oldu-kursun-altina-donustu-3218758","image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/13057071/2a00000196bec64a2e1291d5584e655e95d5//S280x140","size":{"width":280,"height":140},"originalUrl":"https://i.tgrthaber.com/images/2025/5/11/simyacilarin-asirlik-hayali-cernde-gercek-oldu-kursun-altina-donustu-3218758.jpg"},"badge":{"url":"https://www.tgrthaber.com/yasam/simyacilarin-asirlik-hayali-cernde-gercek-oldu-kursun-altina-donustu-3218758","faviconSources":["https://www.tgrthaber.com"],"textParts":[],"divider":false}},{"id":"3368910839957274602_2","url":"https://www.bursadabugun.com/haber/dunyanin-en-buyuk-makinesi-kursunu-altina-donusturdu-1811473.html","image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/14111360/2a00000196cdd22e5db6e45fc9144c6b59df//S280x140","size":{"width":280,"height":140},"originalUrl":"https://images.bursadabugun.com/haber/2025/05/14/1811473-dunyanin-en-buyuk-makinesi-kursunu-altina-donusturdu-68244db005467.jpg"},"badge":{"url":"https://www.bursadabugun.com/haber/dunyanin-en-buyuk-makinesi-kursunu-altina-donusturdu-1811473.html","faviconSources":["https://www.bursadabugun.com"],"textParts":[],"divider":false}},{"id":"2017095881956607212_2","url":"https://www.egetelgraf.com/bir-carpisma-altinin-kapilarini-araladi-bilim-adamlari-tarihi-deneyle-simyacilarin-hayalini-gerceklestirdi","image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/13288867/2a00000196bfbe8851ae53f708ed14ad825f//S280x140","size":{"width":280,"height":140},"originalUrl":"https://egetelgrafcom.teimg.com/crop/1280x720/egetelgraf-com/uploads/2025/05/altin-14.webp"},"badge":{"url":"https://www.egetelgraf.com/bir-carpisma-altinin-kapilarini-araladi-bilim-adamlari-tarihi-deneyle-simyacilarin-hayalini-gerceklestirdi","faviconSources":["https://www.egetelgraf.com"],"textParts":[],"divider":false}},{"id":"9336270373943635876_2","url":"https://www.turkiyegazetesi.com.tr/dunya/cernde-kursundan-altin-uretildi-simyacilarin-hayali-gercek-oldu-1114903","image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/14111360/2a00000196ba771cac33d159784d24b9627e//S280x140","size":{"width":280,"height":140},"originalUrl":"https://i.turkiyegazetesi.com.tr/images/25-05/10/cernde-kursundan-altin-uretildi-simyacilarin-hayali-gercek-oldu-17468849752310.jpg"},"badge":{"url":"https://www.turkiyegazetesi.com.tr/dunya/cernde-kursundan-altin-uretildi-simyacilarin-hayali-gercek-oldu-1114903","faviconSources":["https://www.turkiyegazetesi.com.tr"],"textParts":[],"divider":false}}]},{"type":"text","id":"10357237017443585535","url":"https://www.donanimhaber.com/cern-de-modern-simya-kursun-altina-donustu--191189","text":{"text":"Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nde (CERN) yer alan dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), yüksek enerjili çarpışmalar sırasında kurşunu altına dönüştürmeyi başardı.","badge":{"url":"https://www.donanimhaber.com/cern-de-modern-simya-kursun-altina-donustu--191189","textParts":[{"text":"1","bubble":true,"view":"grey"},{"text":"9 Mayıs"}],"theme":"withBubble","divider":false},"logAttrs":{"summarizationText":"Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nde (CERN) yer alan dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), yüksek enerjili çarpışmalar sırasında kurşunu altına dönüştürmeyi başardı."}}},{"type":"text","url":"https://www.tgrthaber.com/yasam/simyacilarin-asirlik-hayali-cernde-gercek-oldu-kursun-altina-donustu-3218758","text":{"text":"Deneyde, ışık hızına çok yakın bir hızda çarpıştırılan kurşun çekirdekleri, öyle güçlü bir elektromanyetik alan oluşturdu ki, kurşunun içindeki 82 protondan üçü geçici olarak çekirdekten koptu.","badge":{"url":"https://www.tgrthaber.com/yasam/simyacilarin-asirlik-hayali-cernde-gercek-oldu-kursun-altina-donustu-3218758","textParts":[{"text":"2","bubble":true,"view":"grey"},{"text":"11 Mayıs"}],"theme":"withBubble","divider":false},"logAttrs":{"summarizationText":"Deneyde, ışık hızına çok yakın bir hızda çarpıştırılan kurşun çekirdekleri, öyle güçlü bir elektromanyetik alan oluşturdu ki, kurşunun içindeki 82 protondan üçü geçici olarak çekirdekten koptu."}}},{"type":"text","url":"https://www.turkiyegazetesi.com.tr/dunya/cernde-kursundan-altin-uretildi-simyacilarin-hayali-gercek-oldu-1114903","text":{"text":"Periyodik tabloda sadece üç proton farkıyla birbirinden ayrılan kurşun ve altın, LHC’deki çarpışmalar sayesinde dönüşebiliyor.","badge":{"url":"https://www.turkiyegazetesi.com.tr/dunya/cernde-kursundan-altin-uretildi-simyacilarin-hayali-gercek-oldu-1114903","textParts":[{"text":"3","bubble":true,"view":"grey"},{"text":"10 Mayıs"}],"theme":"withBubble","divider":false},"logAttrs":{"summarizationText":"Periyodik tabloda sadece üç proton farkıyla birbirinden ayrılan kurşun ve altın, LHC’deki çarpışmalar sayesinde dönüşebiliyor."}}},{"type":"text","id":"11547148062398178980","url":"https://gazeteoksijen.com/bilim-ve-teknoloji/simyacilarin-hayaliydi-cernde-kursun-altina-donusturuldu-241669","text":{"text":"7 Mayıs’ta Physical Review Journals’da yayımlanan bir analizde, ekip 2015 ile 2018 yılları arasında LHC’deki çarpışmalar sonucunda 86 milyar altın çekirdeği (nüve) üretildiğini hesapladı.","badge":{"url":"https://gazeteoksijen.com/bilim-ve-teknoloji/simyacilarin-hayaliydi-cernde-kursun-altina-donusturuldu-241669","textParts":[{"text":"4","bubble":true,"view":"grey"},{"text":"11 Mayıs"}],"theme":"withBubble","divider":false},"logAttrs":{"summarizationText":"7 Mayıs’ta Physical Review Journals’da yayımlanan bir analizde, ekip 2015 ile 2018 yılları arasında LHC’deki çarpışmalar sonucunda 86 milyar altın çekirdeği (nüve) üretildiğini hesapladı."}}},{"type":"text","url":"https://www.egetelgraf.com/bir-carpisma-altinin-kapilarini-araladi-bilim-adamlari-tarihi-deneyle-simyacilarin-hayalini-gerceklestirdi","text":{"text":"Çarpışma anında, kurşun çekirdeğindeki 82 protondan üçü geçici olarak ayrıldı ve böylece çekirdek, 79 proton içeren bir altın çekirdeğine dönüştü.","badge":{"url":"https://www.egetelgraf.com/bir-carpisma-altinin-kapilarini-araladi-bilim-adamlari-tarihi-deneyle-simyacilarin-hayalini-gerceklestirdi","textParts":[{"text":"5","bubble":true,"view":"grey"},{"text":"11 Mayıs"}],"theme":"withBubble","divider":false},"logAttrs":{"summarizationText":"Çarpışma anında, kurşun çekirdeğindeki 82 protondan üçü geçici olarak ayrıldı ve böylece çekirdek, 79 proton içeren bir altın çekirdeğine dönüştü."}}}]},"sources":[{"url":"https://www.donanimhaber.com/cern-de-modern-simya-kursun-altina-donustu--191189","displayName":"donanimhaber.com"},{"url":"https://www.tgrthaber.com/yasam/simyacilarin-asirlik-hayali-cernde-gercek-oldu-kursun-altina-donustu-3218758","displayName":"tgrthaber.com"},{"url":"https://www.turkiyegazetesi.com.tr/dunya/cernde-kursundan-altin-uretildi-simyacilarin-hayali-gercek-oldu-1114903","displayName":"turkiyegazetesi.com.tr"},{"url":"https://gazeteoksijen.com/bilim-ve-teknoloji/simyacilarin-hayaliydi-cernde-kursun-altina-donusturuldu-241669","displayName":"gazeteoksijen.com"},{"url":"https://www.egetelgraf.com/bir-carpisma-altinin-kapilarini-araladi-bilim-adamlari-tarihi-deneyle-simyacilarin-hayalini-gerceklestirdi","displayName":"egetelgraf.com"}],"otherNewsProps":{"layout":"multicolumn","title":"Diğer konular","items":[{"id":"11547148062398178980","url":"https://gazeteoksijen.com/bilim-ve-teknoloji/simyacilarin-hayaliydi-cernde-kursun-altina-donusturuldu-241669","target":"_blank","title":{"text":"Simyacıların hayaliydi: CERN'de kurşun altına dönüştürüldü","textAs":"h3","lines":2},"logAttrs":{"id":"11547148062398178980","hasSummarization":false,"url":"https://gazeteoksijen.com/bilim-ve-teknoloji/simyacilarin-hayaliydi-cernde-kursun-altina-donusturuldu-241669","isFresh":false},"badge":{"url":"https://gazeteoksijen.com/bilim-ve-teknoloji/simyacilarin-hayaliydi-cernde-kursun-altina-donusturuldu-241669","faviconSources":["https://gazeteoksijen.com"],"textParts":[{"text":"gazeteoksijen.com","bold":true},{"text":"11 Mayıs"}],"divider":false},"forceOrientation":"vertical","rel":"nofollow"},{"id":"15708988106594177964","url":"https://www.ntv.com.tr/teknoloji/modern-simya-dunyanin-en-buyuk-makinesi-kursunu-altina-donusturdu,cjLrKrOvbkyPOEaV5HDohA","target":"_blank","title":{"text":"Modern simya: Dünyanın en büyük makinesi kurşunu altına dönüştürdü","textAs":"h3","lines":2},"logAttrs":{"id":"15708988106594177964","hasSummarization":false,"url":"https://www.ntv.com.tr/teknoloji/modern-simya-dunyanin-en-buyuk-makinesi-kursunu-altina-donusturdu,cjLrKrOvbkyPOEaV5HDohA","isFresh":false},"badge":{"url":"https://www.ntv.com.tr/teknoloji/modern-simya-dunyanin-en-buyuk-makinesi-kursunu-altina-donusturdu,cjLrKrOvbkyPOEaV5HDohA","faviconSources":["https://www.ntv.com.tr"],"textParts":[{"text":"ntv.com.tr","bold":true},{"text":"12 Mayıs"}],"divider":false},"forceOrientation":"vertical","rel":"nofollow"}]},"nextId":"6486427899385224313_2","snippetOptions":{"forceOrientation":"vertical","isRetina":false,"titleProps":{"lines":2},"isHermione":false,"tzOffsetInHours":-5},"baseVisibleOtherSources":2,"relatedTopics":[],"socialPosts":[],"disabledAjax":false,"ajaxUrl":"/hikaye/result/get_story_news?story_id=235033_0","isHermione":false,"isRetina":false,"logAttrs":{"isRoot":true,"isStory":true,"id":"235033_0","hasVideo":false,"hasSearchVideoLink":false,"hasSearchBroadcastLink":false,"hasSearchSeriesLink":false,"hasTwitterPosts":false,"hasSummarization":true,"hasRelatedTopics":false,"location":"gundem/science/simyacilarin-hayaliydi-cern-de-kursun-altina-donusturuldu-2350330","newsUrls":["https://www.donanimhaber.com/cern-de-modern-simya-kursun-altina-donustu--191189","https://www.tgrthaber.com/yasam/simyacilarin-asirlik-hayali-cernde-gercek-oldu-kursun-altina-donustu-3218758","https://www.turkiyegazetesi.com.tr/dunya/cernde-kursundan-altin-uretildi-simyacilarin-hayali-gercek-oldu-1114903","https://gazeteoksijen.com/bilim-ve-teknoloji/simyacilarin-hayaliydi-cernde-kursun-altina-donusturuldu-241669","https://www.egetelgraf.com/bir-carpisma-altinin-kapilarini-araladi-bilim-adamlari-tarihi-deneyle-simyacilarin-hayalini-gerceklestirdi","https://gazeteoksijen.com/bilim-ve-teknoloji/simyacilarin-hayaliydi-cernde-kursun-altina-donusturuldu-241669","https://www.ntv.com.tr/teknoloji/modern-simya-dunyanin-en-buyuk-makinesi-kursunu-altina-donusturdu,cjLrKrOvbkyPOEaV5HDohA"],"videoUrls":[],"topicUrls":[]},"baobab":{"parentNode":{"context":{"genInfo":{"prefix":"4e3lw04-0-1"},"ui":"desktop","service":"news","fast":{"name":"newstr","subtype":"story_summarization"}}}}},"type":"newstr","subtype":"story_summarization"},"4e3l4":{"state":{"answers":[{"id":0,"favicons":["https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://yakuptilki.medium.com?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://tr.wikipedia.org?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://bilimgenc.tubitak.gov.tr?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://www.youtube.com?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://enerjikaynagim.com?size=16&stub=1"],"title":"Hadron çarpıştırıcıları neden önemlidir?","markdown":"**Hadron çarpıştırıcıları, evrenin en küçük yapı taşlarına dair anlayışımızı derinleştirmek ve fiziksel gerçeklikleri ortaya koymak için önemlidir** [```5```](https://enerjikaynagim.com/hadron-carpistiricisi-nedir-ne-ise-yarar/).\n\nHadron çarpıştırıcılarının önemli olmasının bazı nedenleri:\n* **Bilimsel araştırmalar** [```5```](https://enerjikaynagim.com/hadron-carpistiricisi-nedir-ne-ise-yarar/). Temel parçacık fiziğinden kara maddeye kadar birçok konuda bilimsel araştırmalara katkıda bulunur [```5```](https://enerjikaynagim.com/hadron-carpistiricisi-nedir-ne-ise-yarar/).\n* **Teorik varsayımların testi** [```5```](https://enerjikaynagim.com/hadron-carpistiricisi-nedir-ne-ise-yarar/). Parçacık fiziğinin sınırlarını zorlayarak birçok teorik varsayımı test etmeyi sağlar [```5```](https://enerjikaynagim.com/hadron-carpistiricisi-nedir-ne-ise-yarar/).\n* **Evrenin oluşumu** [```1```](https://yakuptilki.medium.com/b%C3%BCy%C3%BCk-hadron-%C3%A7arp%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1-nedir-ne-i%CC%87%C5%9Fe-yarar-3282f654d7af). Evrenin oluşumu da dahil olmak üzere, yapılacak deneylerle mevcut teorilerin aradığı birçok sorunun cevabını elde etmeyi mümkün kılar [```1```](https://yakuptilki.medium.com/b%C3%BCy%C3%BCk-hadron-%C3%A7arp%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1-nedir-ne-i%CC%87%C5%9Fe-yarar-3282f654d7af).\n* **Keşifler** [```5```](https://enerjikaynagim.com/hadron-carpistiricisi-nedir-ne-ise-yarar/). Higgs bozonu gibi temel parçacıkların keşfedilmesine yardımcı olur [```5```](https://enerjikaynagim.com/hadron-carpistiricisi-nedir-ne-ise-yarar/).\n\nDünya’nın en büyük ve en güçlü parçacık hızlandırıcısı olan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), 2012 yılında Higgs bozonunun keşfiyle büyük bir başarıya imza atmıştır [```1```](https://yakuptilki.medium.com/b%C3%BCy%C3%BCk-hadron-%C3%A7arp%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1-nedir-ne-i%CC%87%C5%9Fe-yarar-3282f654d7af)[```5```](https://enerjikaynagim.com/hadron-carpistiricisi-nedir-ne-ise-yarar/)."},{"id":1,"favicons":["https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://web.itu.edu.tr?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://evrimagaci.org?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://bilimvegelecek.com.tr?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://fizikhaber.com?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://www.kuark.org?size=16&stub=1"],"title":"Kuantum fiziği LHC ile nasıl ilişkilidir?","markdown":"**Kuantum fiziği, LHC (Büyük Hadron Çarpıştırıcısı) deneyleriyle birkaç şekilde ilişkilidir:**\n\n* **Kuantum dolanıklık** [```4```](https://fizikhaber.com/2024/09/lhc-deneyinde-en-yuksek-kuantum-dolanikligi-gozlemlendi/). LHC gibi parçacık hızlandırıcılarında yüksek enerjilerde kuantum dolanıklık keşfedilmiştir [```4```](https://fizikhaber.com/2024/09/lhc-deneyinde-en-yuksek-kuantum-dolanikligi-gozlemlendi/). ATLAS iş birliği, LHC'de üst kuarklar arasında ilk kez bu kadar yüksek enerjilerde kuantum dolanıklığını gözlemlemeyi başarmıştır [```4```](https://fizikhaber.com/2024/09/lhc-deneyinde-en-yuksek-kuantum-dolanikligi-gozlemlendi/).\n* **Kavramsal çerçeve** [```3```](https://bilimvegelecek.com.tr/index.php/2016/01/01/kucuk-ile-buyugun-savasi-kuantum-mekanigi-genel-gorelilige-karsi/). LHC deneyleri için kuantum mekaniği, kavramsal bir çerçeve sağlar [```3```](https://bilimvegelecek.com.tr/index.php/2016/01/01/kucuk-ile-buyugun-savasi-kuantum-mekanigi-genel-gorelilige-karsi/).\n* **Ölçüm ve bilgi iletimi** [```2```](https://evrimagaci.org/blog/genel-hatlari-ile-kuantum-fizigi-18378)[```5```](https://www.kuark.org/2014/05/kuantum-fizigi-ne-anlama-geliyor/). Kuantum fiziği, ölçümün önemini ve uzak mesafeler arasında bilginin anında aktarılabileceğini gösterir [```2```](https://evrimagaci.org/blog/genel-hatlari-ile-kuantum-fizigi-18378)[```5```](https://www.kuark.org/2014/05/kuantum-fizigi-ne-anlama-geliyor/).\n\nLHC deneyleri, kuantum fiziğinin yanı sıra, Standart Model'in yanıtlayamadığı soruları da ele alır [```1```](https://web.itu.edu.tr/kcankocak/docs/kerem-cankocak-LHC-simetri.pdf). Bu sorular arasında, Higgs parçacığının varlığı ve süpersimetri modelinin test edilmesi yer alır [```1```](https://web.itu.edu.tr/kcankocak/docs/kerem-cankocak-LHC-simetri.pdf)."},{"id":2,"favicons":["https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://tr.wikipedia.org?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://services.tubitak.gov.tr?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://www.fizikist.com?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://keremcankocak.blogspot.com?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://web.itu.edu.tr?size=16&stub=1"],"title":"LHC’nin bilimsel önemi nedir?","markdown":"**LHC (Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)**, bilimsel araştırmalar için büyük önem taşır çünkü:\n\n* **Evrenin başlangıcını anlama**: Protonların çarpıştırılması, Büyük Patlama'nın hemen sonrasındaki plazma ortamındaki kuark-gluon birleşimlerini yeniden oluşturmayı sağlar [```1```](https://tr.wikipedia.org/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Hadron_%C3%87arp%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1)[```5```](https://web.itu.edu.tr/kcankocak/docs/ntv-kerem-cankocak-cern-yanlislar-dogrular.pdf). Bu, evrenin ilk anlarındaki enerji yoğunluğuna ulaşılmasına olanak tanır [```5```](https://web.itu.edu.tr/kcankocak/docs/ntv-kerem-cankocak-cern-yanlislar-dogrular.pdf).\n* **Parçacık fiziği ve Standart Model**: LHC, Standart Model'in yanıtlayamadığı soruları araştırmayı hedefler; örneğin, Higgs parçacığının varlığını ve özelliklerini incelemeyi amaçlar [```4```](https://keremcankocak.blogspot.com/2013/11/cern-deki-lhc-deneylerinin-onemi.html)[```5```](https://web.itu.edu.tr/kcankocak/docs/ntv-kerem-cankocak-cern-yanlislar-dogrular.pdf). Ayrıca, süpersimetri gibi Standart Model ötesi teorileri test eder [```4```](https://keremcankocak.blogspot.com/2013/11/cern-deki-lhc-deneylerinin-onemi.html)[```5```](https://web.itu.edu.tr/kcankocak/docs/ntv-kerem-cankocak-cern-yanlislar-dogrular.pdf).\n* **Teknolojik gelişmeler**: CERN'de geliştirilen teknolojiler, tıp, internet ve uzay teknolojileri gibi birçok alanda kullanılmaktadır [```4```](https://keremcankocak.blogspot.com/2013/11/cern-deki-lhc-deneylerinin-onemi.html).\n\nLHC'nin çalışmaları, Nobel Fizik Ödülü gibi prestijli ödüllere de konu olmuştur [```4```](https://keremcankocak.blogspot.com/2013/11/cern-deki-lhc-deneylerinin-onemi.html)."},{"id":3,"favicons":["https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://tr.wikipedia.org?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://yakuptilki.medium.com?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://bilimgenc.tubitak.gov.tr?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://www.youtube.com?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://www.ntv.com.tr?size=16&stub=1"],"title":"Büyük Hadron Çarpıştırıcısı nasıl çalışır?","markdown":"**Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC) şu şekilde çalışır**:\n\n1. **Soğutma**: Hadronlar, mutlak sıfıra çok yakın olan -271 dereceye kadar soğutulur [```2```](https://yakuptilki.medium.com/b%C3%BCy%C3%BCk-hadron-%C3%A7arp%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1-nedir-ne-i%CC%87%C5%9Fe-yarar-3282f654d7af).\n2. **Hızlandırma**: LHC tünellerindeki büyük tüpler içinde, protonlar dipol mıknatıslar tarafından ışık hızının yaklaşık %99,99'u kadar hızlandırılır [```2```](https://yakuptilki.medium.com/b%C3%BCy%C3%BCk-hadron-%C3%A7arp%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1-nedir-ne-i%CC%87%C5%9Fe-yarar-3282f654d7af)[```3```](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/buyuk-hadron-carpistirici).\n3. **Çarpıştırma**: Süper Proton Senkrotronu'ndan (SPS) gelen parçacık demetleri, zıt yönlerden ışık hızına yakın hızlarda 14 TeV’lik kütle merkezi enerjisi ile çarpışır [```2```](https://yakuptilki.medium.com/b%C3%BCy%C3%BCk-hadron-%C3%A7arp%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1-nedir-ne-i%CC%87%C5%9Fe-yarar-3282f654d7af)[```3```](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/buyuk-hadron-carpistirici). Her saniye yaklaşık 600 milyon çarpışma meydana gelir [```2```](https://yakuptilki.medium.com/b%C3%BCy%C3%BCk-hadron-%C3%A7arp%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1-nedir-ne-i%CC%87%C5%9Fe-yarar-3282f654d7af).\n4. **Gözlem**: Çarpışmalar sonucunda ortaya çıkan yeni parçacıklar dedektörlerle incelenir [```2```](https://yakuptilki.medium.com/b%C3%BCy%C3%BCk-hadron-%C3%A7arp%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1-nedir-ne-i%CC%87%C5%9Fe-yarar-3282f654d7af)[```3```](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/buyuk-hadron-carpistirici).\n\nLHC'de ATLAS, CMS, ALICE gibi farklı amaçlar için kullanılan dört büyük ve iki küçük dedektör bulunur [```2```](https://yakuptilki.medium.com/b%C3%BCy%C3%BCk-hadron-%C3%A7arp%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1-nedir-ne-i%CC%87%C5%9Fe-yarar-3282f654d7af)[```3```](https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/buyuk-hadron-carpistirici)."},{"id":4,"favicons":["https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://tr.wikipedia.org?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://home.cern?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://fizikmuh.gumushane.edu.tr?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://www.youtube.com?size=16&stub=1","https://favicon.yandex.net/favicon/v2/https://evrimagaci.org?size=16&stub=1"],"title":"CERN’deki diğer deneyler nelerdir?","markdown":"CERN'de LHC dışında gerçekleştirilen bazı deneyler şunlardır:\n\n* **NA62**: Protonlardan gelen kaonların nadir bozunmalarını inceler [```2```](https://home.cern/science/experiments).\n* **NA63**: Elektron ve pozitron ışınlarını çeşitli hedeflere yönlendirerek güçlü elektromanyetik alanlardaki radyasyon süreçlerini araştırır [```2```](https://home.cern/science/experiments).\n* **NA64**: Görünür madde ile karanlık madde arasındaki bilinmeyen bir etkileşimi aracılık edebilecek yeni parçacıkları arar [```2```](https://home.cern/science/experiments).\n* **NA65**: Tau nötrinolarının üretimini inceler [```2```](https://home.cern/science/experiments).\n* **CLOUD**: Kozmik ışınlar ile bulut oluşumu arasındaki olası bağlantıyı araştırır [```2```](https://home.cern/science/experiments).\n* **DIRAC**: Kuarklar arasındaki güçlü kuvveti araştırır [```2```](https://home.cern/science/experiments).\n* **COMPASS**: Yapı ve spektroskopi için ortak muon ve proton cihazı [```2```](https://home.cern/science/experiments).\n\nCERN'de ayrıca, Proton Senkrotronu (PS) kullanılarak yapılan ve kozmik ışınlar ile bulut oluşumu arasındaki olası bağlantıyı inceleyen **CLOUD** deneyi de bulunmaktadır [```2```](https://home.cern/science/experiments)[```5```](https://evrimagaci.org/cern-evrenin-sirlarini-arayan-avrupa-nukleer-arastirma-merkezi-8929).\n\nCERN'de yürütülen araştırmaların temel amacı, maddenin yapısını ve maddeyi bir arada tutan kuvvetleri anlamaktır [```3```](https://fizikmuh.gumushane.edu.tr/tr/haber/cern-deneyi-neleri-de%C4%9Fi%C5%9Ftirecek/)."}],"isYazekaApp":false,"dialogStoreProps":{"baseUrl":""},"globalStoreProps":{"imageBackendUrl":"https://yandex.com.tr/images-apphost/image-download?cbird=171","query":"","retina":false,"avatarId":"0","isMacOS":false,"brand":"yazeka","device":{"isIOS":false,"platform":"desktop"}},"logNode":{"name":"news-yazeka","attrs":{"isRoot":true,"isRelatedQueries":true}},"baobab":{"parentNode":{"context":{"genInfo":{"prefix":"4e3lw05-0-1"},"ui":"desktop","service":"news","fast":{"name":"newstr","subtype":"related_queries"}}}}},"type":"newstr","subtype":"related_queries"},"4e3l5":{"state":{"snippets":[{"id":"652968_0","totalSources":54,"url":"/gundem/science/jeoloji-muhendisleri-odasi-ndan-bolu-ve-gerede-icin-deprem-uyarisi-bu-bir-doga-olayi-degil-ertelenmis-bir-felaket-6529680","target":"_self","poster":{"image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/17762989/2a0000019c328540f7992500d3cc1a2af865//S156x100","size":{"width":156,"height":100},"originalUrl":"https://img.f5haber.com/rcman/Cw1280h720q95gc/storage/files/images/2026/02/06/deprem-egmy_cover.jpg"}},"logAttrs":{"id":"652968_0","hasSummarization":true,"urls":["https://haber.mynet.com/6-subat-tan-sonra-7-buyuklugunde-yeni-deprem-riski-savrun-fayi-alarm-veriyor-110107272104","https://www.ekonomim.com/foto-galeri/gundem/prof-dr-hasan-sozbilirden-korkutan-uyari-risk-yukseliyor-7-buyuklugunde-deprem-olabilir-galeri-873952","https://www.haberturk.com/deprem-bilimci-prof-dr-hasan-sozbilir-diri-fay-sayisi-yukseldi-korkutan-artis-son-dakika-haber-3859662","https://www.f5haber.com/gundem/topragin-alti-bilinenden-daha-hareketli-6-subattan-sonra-gizli-faylar-ortaya-cikti-6880205"],"summarizationTexts":["6 Şubat’tan sonra 7 büyüklüğünde yeni deprem riski: Savrun Fayı alarm veriyor - Güncel Haberler","Prof. Dr. Hasan Sözbilir, Türkiye diri fay haritasında değişiklik olacağını söyledi.","Türkiye nin Doğu, Güneydoğu, Akdeniz, İç Anadolu ve Karadeniz bölgeleri, 6 Şubat 2023 te Kahramanmaraş merkezli, 10 ili etkileyen 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki depremlerle sarsıldı.","Gelecekteki deprem potansiyeline dair de uyarılarda bulunan Sözbilir, özellikle şu noktalara dikkat çekti: Savrun Fayı: İkinci depremin güneybatı ucunda bulunan bu fay üzerinde çok sayıda sarsıntı oldu ancak henüz büyük bir kırılma yaşanmadı. 7 civarında deprem üretme potansiyeli taşıyor."],"isStoryFresh":true,"newsFreshness":[true,true,true]},"title":{"text":"6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş merkezli depremler: 10 il etkilendi","textAs":"h3","size":"s"},"badge":{"url":"https://www.ekonomim.com/foto-galeri/gundem/prof-dr-hasan-sozbilirden-korkutan-uyari-risk-yukseliyor-7-buyuklugunde-deprem-olabilir-galeri-873952","faviconSources":["https://www.ekonomim.com","https://www.haberturk.com","https://www.f5haber.com"],"textParts":[{"text":"22 saat önce"}],"divider":false},"hasVideo":false,"timelineGroupTitle":"Dün","timelineGroupIsToday":false,"timelineTime":"03:38"},{"id":"652115_0","totalSources":8,"url":"/gundem/science/“kiyamet-buzulu”-eriyor-80-kilometrelik-duvar-onerisi-6521150","target":"_self","poster":{"image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/17968138/2a0000019c2dd5c5ace60093c9bb0654035d//S156x100","size":{"width":156,"height":100},"originalUrl":"https://izgazetenet.teimg.com/crop/1280x720/izgazete-net/uploads/2026/02/thwaites-glacier.jpg"}},"logAttrs":{"id":"652115_0","hasSummarization":true,"urls":["https://www.ahaber.com.tr/viral/galeri/liste/kiyamet-buzulu-beklenenden-hizli-eriyor-bilim-insanlarindan-150-metrelik-bariyer-plani","https://www.sozcu.com.tr/80-kilometrelik-duvar-kiyamet-i-durduracak-p291403","https://www.izgazete.net/kiyamet-buzulu-alarm-veriyor-6-milyon-kisi-risk-altinda","https://www.ahaber.com.tr/viral/galeri/liste/kiyamet-buzulu-beklenenden-hizli-eriyor-bilim-insanlarindan-150-metrelik-bariyer-plani"],"summarizationTexts":["Kıyamet Buzulu beklenenden hızlı eriyor: Bilim insanlarından 150 metrelik bariyer planı","80 kilometrelik duvar 'kıyamet'i durduracak Aralarında New York ve Cambridge Üniversitelerinin de bulunduğu küresel bir bilim heyeti, \"Kıyamet Buzulu\" olarak bilinen devasa kütlenin erimesini engellemek için 152 metre yüksekliğinde ve 80 kilometre uzunluğunda bir set inşa etme kararı aldı.","Erimeyi durdurmak ya da yavaşlatmak amacıyla dev bir duvar kurmayı planlayan uzmanlar, buzulun tamamen çökmesi durumunda 65 cm yükselecek olan deniz seviyesinin yaklaşık 6 milyon insanı olumsuz etkileyeceği uyarısında bulundu.","Uluslararası bir araştırma ekibi, buz raflarının altına ulaşan sıcak okyanus sularını engellemeyi amaçlayan büyük ölçekli bir mühendislik projesini gündeme taşıdı."],"isStoryFresh":true,"newsFreshness":[true,true,true]},"title":{"text":"Bilimciler, Thwaites Buzulu'nun erimesini engellemek için 80 km'lik duvar inşa edecek","textAs":"h3","size":"s"},"badge":{"url":"https://www.sozcu.com.tr/80-kilometrelik-duvar-kiyamet-i-durduracak-p291403","faviconSources":["https://www.sozcu.com.tr","https://www.izgazete.net","https://www.ahaber.com.tr"],"textParts":[{"text":"Dün"}],"divider":false},"hasVideo":false,"timelineGroupTitle":"5 Şubat","timelineGroupIsToday":false,"timelineTime":"09:42"},{"id":"651870_0","totalSources":24,"url":"/gundem/science/ktu-lu-arastirmacilardan-kolorektal-kanser-tedavisi-icin-yeni-umut-6518700","target":"_self","poster":{"image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/17762989/2a0000019c2dd3aab7b5681302713340abf4//S156x100","size":{"width":156,"height":100},"originalUrl":"https://egetelgrafcom.teimg.com/crop/1280x720/egetelgraf-com/uploads/2026/02/ktuden-kanser-tedavisinde-umut-veren-gelisme.jpg"}},"logAttrs":{"id":"651870_0","hasSummarization":true,"urls":["https://www.ekonomim.com/saglik/kanser-hastalarinda-kisisellestirilmis-tedaviler-gucleniyor-haberi-873954","https://www.ntv.com.tr/galeri/yerel-haberler/turk-bilim-insanlari-acikladi-kolon-kanseri-tedavisinde-yeni-umut-1710621","https://www.egetelgraf.com/ktuden-kanser-tedavisinde-umut-veren-gelisme","https://www.etikhaber.com/kolorektal-kanser-tedavisi-icin-yeni-umut"],"summarizationTexts":["Kanser hastalarında kişiselleştirilmiş tedaviler güçleniyor","Karadeniz Teknik Üniversitesi'nde (KTÜ) geliştirilen yeni nesil antikanser bileşikleri, kolorektal kanser tedavisinde umut verici sonuçlar ortaya koydu.","Araştırmada, kolorektal kanserde kullanılan mevcut kemoterapi ilaçlarından daha etkili ve daha düşük yan etki profiline sahip yeni bileşikler geliştirildi.","Proje kapsamında 32 yeni molekül sentezlenirken, bunlardan özellikle 2 tanesinin yüksek antitumor etkisiyle öne çıktığı bildirildi."],"isStoryFresh":true,"newsFreshness":[true,true,true]},"title":{"text":"KTÜ'de 32 yeni antikanser bileşiği geliştirildi: 26'sı mevcut ilaçlardan daha etkili","textAs":"h3","size":"s"},"badge":{"url":"https://www.ntv.com.tr/galeri/yerel-haberler/turk-bilim-insanlari-acikladi-kolon-kanseri-tedavisinde-yeni-umut-1710621","faviconSources":["https://www.ntv.com.tr","https://www.egetelgraf.com","https://www.etikhaber.com"],"textParts":[{"text":"Dün"}],"divider":false},"hasVideo":false,"timelineGroupTitle":"5 Şubat","timelineGroupIsToday":false,"timelineTime":"06:05"},{"id":"652580_0","totalSources":6,"url":"/gundem/science/zeka-dususu-resmilesti-bilimden-korkutan-z-kusagi-raporu-6525800","target":"_self","poster":{"image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/18894684/2a0000019c281b9270a87f2453b193563b76//S156x100","size":{"width":156,"height":100},"originalUrl":"https://img.chip.com.tr/rcman/Cw1600h900q95gm/storage/files/images/2026/02/03/z-kusagi-iq-testlerinde-ilk-kez-geriye-dustu-peki-ama-neden-2gsx.jpg"}},"logAttrs":{"id":"652580_0","hasSummarization":true,"urls":["https://www.sonmuhur.com/norobilimciden-z-kusagi-uyarisi-ebeveynlerinden-daha-dusuk-bilissel-performans-gosteriyorlar","https://onedio.com/haber/modern-tarihte-bir-ilk-z-kusaginin-zeka-seviyesi-ebeveynlerinden-daha-dusuk-olabilir-1341227","https://www.chip.com.tr/galeri/z-kusagi-iq-testlerinde-ilk-kez-geriye-dustu-peki-ama-neden_177269.html","https://www.elipshaber.com/norobilimci-dr-horvath-z-kusagi-ebeveynlerinden-daha-az-zeki-olan-ilk-nesil-oldu"],"summarizationTexts":["Nörobilimciden Z kuşağı uyarısı: “Ebeveynlerinden daha düşük bilişsel performans gösteriyorlar”","Sinirbilimci Dr. Jared Cooney Horvath’ın verilerine göre, modern tarihte ilk kez bir nesil, ebeveynlerinden daha düşük IQ puanlarına sahip olma eğilimi gösteriyor; bu durumun temel sorumlusu olarak ise eğitimdeki aşırı teknoloji kullanımı ve ekran bağımlılığı işaret ediliyor.","Horvath'ın 80 ülkeyi kapsayan araştırması, sınıflara dijital araçlar girdikçe akademik performansın dünya genelinde anlamlı bir şekilde düştüğünü kanıtladı.","Uzmanlara göre ekran süresinin artması, okuma alışkanlıklarının azalması ve yüz yüze sosyal etkileşimin sınırlanmasıyla birlikte değerlendiriliyor."],"isStoryFresh":false,"newsFreshness":[true,true,true]},"title":{"text":"Dr. Horvath'ın araştırması: Modern nesil ebeveynlerinden daha düşük IQ puanı gösteriyor","textAs":"h3","size":"s"},"badge":{"url":"https://onedio.com/haber/modern-tarihte-bir-ilk-z-kusaginin-zeka-seviyesi-ebeveynlerinden-daha-dusuk-olabilir-1341227","faviconSources":["https://onedio.com","https://www.chip.com.tr","https://www.elipshaber.com"],"textParts":[{"text":"Dün"}],"divider":false},"hasVideo":false,"timelineGroupTitle":"5 Şubat","timelineGroupIsToday":false,"timelineTime":"14:32"},{"id":"652974_0","totalSources":16,"url":"/gundem/science/dogu-karadeniz-de-sessiz-tehlike-urkutuyor-6529740","target":"_self","poster":{"image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/18894684/2a0000019c320d469318d76f3becb0c80cda//S156x100","size":{"width":156,"height":100},"originalUrl":"https://www.kamu3.com/images/haberler/2026/02/dogu-karadeniz39de-39sessiz-tehlike39-urkutuyor.jpg"}},"logAttrs":{"id":"652974_0","hasSummarization":true,"urls":["https://www.kuzeyekspres.com.tr/haber/27400862/dog-karadenizde-sel-ve-heyelan-tehlikesi","https://www.ntv.com.tr/galeri/yerel-haberler/karadenizde-sessiz-tehlike-risk-her-gecen-gun-artiyor-1710735","https://www.kamu3.com/dogu-karadeniz-de-sessiz-tehlike-urkutuyor/1231884/","https://www.kuzeyekspres.com.tr/haber/27400862/dog-karadenizde-sel-ve-heyelan-tehlikesi"],"summarizationTexts":["Doğ Karadeniz'de sel ve heyelan tehlikesi!","Doğu Karadeniz Bölgesi'nde etkili olan yoğun kar yağışının ardından havaların hızla ısınması, uzmanlara göre sel ve heyelan riskini ciddi şekilde artırıyor.","Trabzon, Rize, Artvin, Giresun ve Gümüşhane başta olmak üzere bölgenin yüksek kesimlerinde günlerce etkili olan kar yağışı, yerini ani sıcaklık artışına ve güneşli havaya bıraktı.","Uzmanlar, bu durumun ardından gelecek kuvvetli yağışların sel ve heyelan riskini katlayarak artıracağı uyarısında bulundu."],"isStoryFresh":true,"newsFreshness":[true,true,true]},"title":{"text":"Doğu Karadeniz'de kar yağışı sonrası sıcaklık artışı sel ve heyelan riskini artırıyor","textAs":"h3","size":"s"},"badge":{"url":"https://www.ntv.com.tr/galeri/yerel-haberler/karadenizde-sessiz-tehlike-risk-her-gecen-gun-artiyor-1710735","faviconSources":["https://www.ntv.com.tr","https://www.kamu3.com","https://www.kuzeyekspres.com.tr"],"textParts":[{"text":"22 saat önce"}],"divider":false},"hasVideo":false,"timelineGroupTitle":"Dün","timelineGroupIsToday":false,"timelineTime":"03:38"},{"id":"653014_0","totalSources":9,"url":"/gundem/science/mars-tan-gelen-goktasinda-su-izi-bulundu-6530140","target":"_self","poster":{"image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/18894684/2a0000019c2ffd76473a5dcaa79d8f45e775//S156x100","size":{"width":156,"height":100},"originalUrl":"https://www.diken.com.tr/wp-content/uploads/2026/02/2026-02-05-black-beauty-kapak-nasa.jpg"}},"logAttrs":{"id":"653014_0","hasSummarization":true,"urls":["https://www.gundemkibris.com/marstan-gelen-45-milyar-yillik-goktasinda-su-izi-kesfedildi","https://www.diken.com.tr/marstan-gelen-45-milyar-yillik-tasta-su-izi-bulundu/","https://www.muhalif.com.tr/bilim-teknoloji/marstan-gelen-45-milyar-yillik-tasta-su-izine-rastlandi/725535","https://www.yeniakit.com.tr/haber/marsin-sirlari-desifre-ediliyor-45-milyar-yillik-black-beauty-tasinda-hayatin-anahtari-bulundu-1981524.html"],"summarizationTexts":["Mars’tan gelen 4,5 milyar yıllık göktaşında su izi keşfedildi","Araştırmacılar Mars’tan gelen taşta, su izine rastladı.","Bulgular, Mars yüzeyinde milyarlarca yıl önce sıvı su bulunmuş olabileceğine dair güçlü bir kanıt olarak değerlendiriliyor.","Danimarka Teknik Üniversitesi araştırmacılarından Estrid Naver liderliğindeki ekip, göktaşlarını fiziksel olarak kesmeden incelemeyi mümkün kılan iki gelişmiş görüntüleme tekniğini birlikte kullandı: X-ray CT ve Nötron CT."],"isStoryFresh":true,"newsFreshness":[true,true,true]},"title":{"text":"Mars'tan gelen taşta su izi bulundu: 4,48 milyar yıl önce su olabilir","textAs":"h3","size":"s"},"badge":{"url":"https://www.diken.com.tr/marstan-gelen-45-milyar-yillik-tasta-su-izi-bulundu/","faviconSources":["https://www.diken.com.tr","https://www.muhalif.com.tr","https://www.yeniakit.com.tr"],"textParts":[{"text":"21 saat önce"}],"divider":false},"hasVideo":false,"timelineGroupTitle":"Dün","timelineGroupIsToday":false,"timelineTime":"03:50"},{"id":"652967_0","totalSources":18,"url":"/gundem/science/grafikli-turkiye-de-her-3-tatli-su-baligindan-biri-tehlike-altinda-6529670","target":"_self","poster":{"image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/18894684/2a0000019c3209fde5b9086995fc5c20acbf//S156x100","size":{"width":156,"height":100},"originalUrl":"https://cdnuploads.aa.com.tr/uploads/greenline/Contents/2026/02/06/thumbs_b_c_b064d223c7d758374ba7377c251a9329.jpg"}},"logAttrs":{"id":"652967_0","hasSummarization":true,"urls":["https://www.aa.com.tr/tr/yesilhat/bilim/turkiyede-her-3-tatli-su-baligindan-biri-tehlike-altinda/1828886","https://www.trthaber.com/haber/cevre/turkiyede-tatli-su-baliklari-tehlike-altinda-933717.html","https://www.aa.com.tr/tr/yesilhat/bilim/turkiyede-her-3-tatli-su-baligindan-biri-tehlike-altinda/1828886","https://www.besniguncel.com/grafikli-turkiyede-her-3-tatli-su-baligindan-biri-tehlike-altinda"],"summarizationTexts":["Türkiye'de her 3 tatlı su balığından biri tehlike altında","Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü koordinasyonunda Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi tarafından yürütülen araştırmada, Türkiye'de her 3 tatlı su balığından birinin tehlike altında olduğu tespit edildi.","Tatlı su balıkları, nehir, göl ve ırmak gibi tatlı sularda yaşayan, yılan balığı ve bazı alabalık türleri gibi yaşamlarının bir bölümünü denizlerde geçiren türleri de kapsayan canlı grubunu oluşturuyor.","Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su Ürünleri Temel Bilimleri Bölümü İç Sular Biyolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Cüneyt Kaya'nın yürütücülüğünü yaptığı araştırmaya farklı kurumlardan 25 akademisyen ve uzman katkı sağladı."],"isStoryFresh":true,"newsFreshness":[true,true,true]},"title":{"text":"Türkiye'de 367 yerli tatlı su balık türünün %38'i yok olma tehlikesi altında","textAs":"h3","size":"s"},"badge":{"url":"https://www.trthaber.com/haber/cevre/turkiyede-tatli-su-baliklari-tehlike-altinda-933717.html","faviconSources":["https://www.trthaber.com","https://www.aa.com.tr","https://www.besniguncel.com"],"textParts":[{"text":"22 saat önce"}],"divider":false},"hasVideo":false,"timelineGroupTitle":"Dün","timelineGroupIsToday":false,"timelineTime":"03:38"},{"id":"653567_0","totalSources":7,"url":"/gundem/science/turkiye-icin-bolgesel-olcekte-bir-proton-modeli-hedefi-6535670","target":"_self","poster":{"image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/17968138/2a0000019c330322feb3e7d959ebb7780970//S156x100","size":{"width":156,"height":100},"originalUrl":"https://image.dunya.com/rcman/Cw1200h675q95gc/storage/files/images/2026/02/06/turkiye-icin-bolgesel-olcekte-bir-p-c60i_cover.png"}},"logAttrs":{"id":"653567_0","hasSummarization":true,"urls":["https://www.ensonhaber.com/saglik/turkiye-icin-bolgesel-olcekte-bir-proton-modeli-hedefi","https://www.dunya.com/sektorler/turkiye-icin-bolgesel-olcekte-bir-proton-modeli-hedefi-haberi-814177","https://www.ekonomim.com/sirketler/turkiye-icin-bolgesel-olcekte-bir-proton-modeli-hedefi-haberi-874006","https://www.ensonhaber.com/saglik/turkiye-icin-bolgesel-olcekte-bir-proton-modeli-hedefi"],"summarizationTexts":["Türkiye İçin Bölgesel Ölçekte Bir Proton Modeli Hedefi","Proton Tedavileri ve Parçacık Hızlandırıcıları Bilim ve Teknoloji Derneği (PROPAR-TEK) tarafından Ankara ve İstanbul’da iki gün boyunca düzenlenen “Ankara-İstanbul 1. Proton Çalıştayı” tamamlandı.","Çalıştayda, proton tedavileri ve parçacık hızlandırıcıları teknolojileri; yalnızca tekil bir cihaz veya hastane yatırımı perspektifiyle değil, kamu-akademi-sanayi-sivil toplum paydaşlarını kapsayan bütüncül bir ekosistem yaklaşımıyla ele alındı.","Çalıştayıntemel hedefi, Türkiye’de proton ve parçacık hızlandırıcıları alanındasürdürülebilir, koordineli ve stratejik bir ulusal yol haritasınınoluşturulmasına katkı sağlamak oldu."],"isStoryFresh":true,"newsFreshness":[true,true,true]},"title":{"text":"Türkiye İçin Bölgesel Ölçekte Bir Proton Modeli Hedefi","textAs":"h3","size":"s"},"badge":{"url":"https://www.dunya.com/sektorler/turkiye-icin-bolgesel-olcekte-bir-proton-modeli-hedefi-haberi-814177","faviconSources":["https://www.dunya.com","https://www.ekonomim.com","https://www.ensonhaber.com"],"textParts":[{"text":"16 saat önce"}],"divider":false},"hasVideo":false,"timelineGroupTitle":"Dün","timelineGroupIsToday":false,"timelineTime":"09:00"},{"id":"653657_0","totalSources":7,"url":"/gundem/science/4-9-luk-deprem-korkuttu-gozler-uzmanlara-cevrildi-6536570","target":"_self","poster":{"image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/18894684/2a0000019c32ed1a83928978e3b9ae8499c2//S156x100","size":{"width":156,"height":100},"originalUrl":"https://afyonanahabercomtr.teimg.com/crop/1280x720/afyonanahaber-com-tr/uploads/2026/02/erzincan-fay-hatti-nereden-geciyor.jpg"}},"logAttrs":{"id":"653657_0","hasSummarization":true,"hasVideo":true,"urls":["https://www.besniguncel.com/kemahta-49luk-deprem-gorurden-yedisu-uyarisi","https://www.egetelgraf.com/erzincanda-49-buyuklugundeki-deprem-sonrasi-pampaldan-korkutan-uyari-7-ve-uzeri-deprem-bekleniyor","https://www.afyonanahaber.com.tr/naci-gorur-uyardi-erzincan-fay-hatti-nereden-geciyor","https://www.besniguncel.com/kemahta-49luk-deprem-gorurden-yedisu-uyarisi"],"summarizationTexts":["Kemah’ta 4,9’luk Deprem: Görür’den Yedisu Uyarısı","Erzincan’ın Kemah ilçesinde meydana gelen 4,9 büyüklüğündeki deprem, bölgede endişe yarattı.","AFAD tarafından paylaşılan verilere göre depremin yerin 4,52 kilometre derinliğinde meydana geldiği açıklandı.","Naci Görür sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı;Depremin kritik bir noktada meydana geldiğini söyleyen Görür, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın Yedisu zonunda deprem beklendiğini belirterek, 'Bu deprem o segmana yakın.' dedi."],"isStoryFresh":true,"newsFreshness":[true,true,true]},"title":{"text":"Kemah’ta 4,9’luk Deprem: Görür’den Yedisu Uyarısı","textAs":"h3","size":"s"},"badge":{"url":"https://www.egetelgraf.com/erzincanda-49-buyuklugundeki-deprem-sonrasi-pampaldan-korkutan-uyari-7-ve-uzeri-deprem-bekleniyor","faviconSources":["https://www.egetelgraf.com","https://www.afyonanahaber.com.tr","https://www.besniguncel.com"],"textParts":[{"text":"15 saat önce"}],"divider":false},"hasVideo":true,"timelineGroupTitle":"Dün","timelineGroupIsToday":false,"timelineTime":"10:17"},{"id":"651643_0","totalSources":12,"url":"/gundem/science/karaman-da-anadolu-yaban-koyunlari-goruntulendi-6516430","target":"_self","poster":{"image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/18894684/2a0000019c2ccad7915b57b759de7f37d6bb//S156x100","size":{"width":156,"height":100},"originalUrl":"https://www.kamu3.com/images/haberler/2026/02/anadolu-yaban-koyunu-yavrulariyla-goruntulendi.jpg"}},"logAttrs":{"id":"651643_0","hasSummarization":true,"urls":["https://www.canligaste.com/karaman-da-anadolu-yaban-koyunlari-goruntulendi/786617/","https://www.canligaste.com/karaman-da-anadolu-yaban-koyunlari-goruntulendi/786617/","https://www.kamu3.com/anadolu-yaban-koyunu-yavrulariyla-goruntulendi/1231133/","https://www.turkiyegazetesi.com.tr/yasam/sayilari-200un-uzerine-cikti-yavrulariyla-goruntulendi-1768733"],"summarizationTexts":["Karaman'da Anadolu yaban koyunları görüntülendi","Karaman Haberleri — Karaman'da Anadolu yaban koyunları fotokapanla kaydedildi.","Merkeze bağlı Kılbasan köyü sınırlarındaki Karadağ çevresine 2004'te bırakılan yaklaşık 60 Anadolu yaban koyunu, yıllar içinde bölgeye uyum sağladı.","Şimdilerde sayıları 200'ün üzerine çıkan Anadolu yaban koyunlarını izlemek amacıyla Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) 8. Bölge Müdürlüğü, bazı noktalara fotokapanlar yerleştirdi."],"isStoryFresh":true,"newsFreshness":[true,true,true]},"title":{"text":"Karaman'da Anadolu yaban koyunları görüntülendi","textAs":"h3","size":"s"},"badge":{"url":"https://www.canligaste.com/karaman-da-anadolu-yaban-koyunlari-goruntulendi/786617/","faviconSources":["https://www.canligaste.com","https://www.kamu3.com","https://www.turkiyegazetesi.com.tr"],"textParts":[{"text":"Dün"}],"divider":false},"hasVideo":false,"timelineGroupTitle":"5 Şubat","timelineGroupIsToday":false,"timelineTime":"03:33"},{"id":"650438_0","totalSources":32,"url":"/gundem/science/batman-da-kesfedilen-gizemli-yeralti-camisi-ziyaretci-akinina-ugruyor-6504380","target":"_self","poster":{"image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/18894684/2a0000019c28681fac43bf5e9ecfcfcd46e2//S156x100","size":{"width":156,"height":100},"originalUrl":"https://im.haberturk.com/l/2026/02/04/ver1770203762/3859073/jpg/1920x1080"}},"logAttrs":{"id":"650438_0","hasSummarization":true,"urls":["https://www.haberturk.com/batman-da-kesfedilen-gizemli-yeralti-camisi-ziyaretci-akinina-ugruyor-3859073","https://www.mynet.com/bir-ili-heyecanlandiran-kesif-cok-gizemli-bir-yer-190101297250","https://www.milliyet.com.tr/kultur-sanat/sasondaki-gizemli-kesif-7533449","https://www.haberturk.com/batman-da-kesfedilen-gizemli-yeralti-camisi-ziyaretci-akinina-ugruyor-3859073"],"summarizationTexts":["Batman'da keşfedilen gizemli yeraltı camisi ziyaretçi akınına uğruyor","Batman'ın Sason ilçesine bağlı Karameşe köyü Gömük yaylasında köylüler tarafından tesadüfen keşfedilen gizemli yeraltı camisi, basına yansımasının ardından büyük ilgi görmeye başladı.","Mihrap, küpler ve mezar benzeri bölüm bulunan yapı için ziyaretçiler yetkililerden koruma ve restorasyon talep ediyor.","Yeraltı yapısında mihrap, duvarlara gömülü ve ses yalıtımı amacıyla kullanıldığı düşünülen çok sayıda küp ile kimliği henüz belirlenemeyen büyük bir mezar bulunuyor."],"isStoryFresh":true,"newsFreshness":[true,true,true]},"title":{"text":"Sason'da köylüler tarafından keşfedilen gizemli yeraltı camisi ilgi gördü","textAs":"h3","size":"s"},"badge":{"url":"https://www.mynet.com/bir-ili-heyecanlandiran-kesif-cok-gizemli-bir-yer-190101297250","faviconSources":["https://www.mynet.com","https://www.milliyet.com.tr","https://www.haberturk.com"],"textParts":[{"text":"4 Şubat"}],"divider":false},"hasVideo":false,"timelineGroupTitle":"4 Şubat","timelineGroupIsToday":false,"timelineTime":"03:40"},{"id":"650483_0","totalSources":17,"url":"/gundem/science/abd-yi-soguk-vurdu-gokten-iguana-yagdi-6504830","target":"_self","poster":{"image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/17762989/2a0000019c2c926be26c49d4664bd2550546//S156x100","size":{"width":156,"height":100},"originalUrl":"https://img.piri.net/piri/upload/3/2026/2/5/2edca069-6sd4z9kujk6y8qnreqhk2j.webp"}},"logAttrs":{"id":"650483_0","hasSummarization":true,"hasVideo":true,"urls":["https://www.gzt.com/video/dunya/floridada-yasanan-ani-soguk-hava-iguanalari-agaclardan-dusurdu-4014872","https://onedio.com/haber/abd-de-etkili-olan-soguk-hava-dalgasi-iguanalari-soka-soktu-1341090","https://www.yenisafak.com/video-galeri/dunya/floridada-soguk-hava-iguanalari-yere-dusurdu-4794528","https://www.dunya.com/video-galeri/aktuel/abdyi-soguk-vurdu-binlerce-iguana-agaclardan-dustu-video-814008"],"summarizationTexts":["Florida’da yaşanan ani soğuk hava iguanaları ağaçlardan düşürdü","Her zaman sıcak havası ile bilinen ABD’nin Florida eyaletinde hava sıcaklıklarının eksi derecelere gelmesi binlerce iguanayı şoka soktu.","Yetkililer, özellikle Güney Florida ve Broward County bölgesinde parklar ve yerleşim alanlarında çok sayıda iguananın soğuktan etkilendiğini bildirdi.","Soğuğa dayanıklı olmayan iguanaların, düşük sıcaklıklara maruz kaldıklarında hareket kabiliyetlerini kaybettikleri ve sıklıkla ağaçlardan düştükleri belirtildi."],"isStoryFresh":false,"newsFreshness":[true,true,true]},"title":{"text":"FWC, Florida'da soğuk hava nedeniyle donan yeşil iguanaları toplama izni verdi","textAs":"h3","size":"s"},"badge":{"url":"https://onedio.com/haber/abd-de-etkili-olan-soguk-hava-dalgasi-iguanalari-soka-soktu-1341090","faviconSources":["https://onedio.com","https://www.yenisafak.com","https://www.dunya.com"],"textParts":[{"text":"4 Şubat"}],"divider":false},"hasVideo":true,"timelineGroupTitle":"4 Şubat","timelineGroupIsToday":false,"timelineTime":"04:10"},{"id":"653572_0","totalSources":5,"url":"/gundem/science/sahra-colu-ne-gomulen-sir-7-bin-yillik-mumyalar-bugune-kadar-bilinmeyen-bir-insan-soyunu-ortaya-cikardi-6535720","target":"_self","poster":{"image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/17762989/2a0000019c28c20d5b4522cf90fd20789584//S156x100","size":{"width":156,"height":100},"originalUrl":"https://editor.hibya.com/upload/499746473.jpg"}},"logAttrs":{"id":"653572_0","hasSummarization":true,"urls":["https://hibya.com/cinde-2025-yilinin-en-onemli-arkeolojik-kesifleri-aciklandi-858187","https://hibya.com/cinde-2025-yilinin-en-onemli-arkeolojik-kesifleri-aciklandi-858187","https://savunmasanayigazetesi.com.tr/cinde-2025-yilinin-en-onemli-arkeolojik-kesifleri-aciklandi/222002/","https://rhaajans.com/haber/27371384/cinde-2025-yilinin-en-onemli-arkeolojik-kesifleri-aciklandi"],"summarizationTexts":["Çin’de 2025 yılının en önemli arkeolojik keşifleri açıklandı - Hibya Haber Ajansı","Kuzeydoğu Çin'de modern insanın kökenine ışık tutan kalıntılar Hebei eyaletine bağlı Yangyuan ilçesindeki Xinmiaozhuang kalıntısında, 2022-2025 yılları arasında yürütülen kazılarda 120 bin ila 13 bin yıl öncesine tarihlenen insan kalıntıları bulundu.","Neolitik döneme ait ritüel heykelcik Henan eyaletine bağlı Xinzheng kentindeki Peiligang kalıntısında, hem Eski hem de Yeni Taş Çağı özellikleri taşıyan buluntular arasında, 2025'te çok odalı bir bina kalıntısında zarif bir insan figürlü çömlek heykelciğe rastlandı.","Hongshan Kültürü'nün tarihini geriye çeken yeşimtaşı eser Hebei eyaletinin Zhangjiakou kentindeki Zhengjiagou kalıntısındaki 9 taş mezardan, en büyüğünden yeşimtaşından yapılmış bir domuz figürü çıkarıldı."],"isStoryFresh":false,"newsFreshness":[true,true,true]},"title":{"text":"Yangyuan'da 120 bin ila 13 bin yıl öncesine ait insan kalıntıları bulundu","textAs":"h3","size":"s"},"badge":{"url":"https://hibya.com/cinde-2025-yilinin-en-onemli-arkeolojik-kesifleri-aciklandi-858187","faviconSources":["https://hibya.com","https://savunmasanayigazetesi.com.tr","https://rhaajans.com"],"textParts":[{"text":"16 saat önce"}],"divider":false},"hasVideo":false,"timelineGroupTitle":"Dün","timelineGroupIsToday":false,"timelineTime":"09:00"},{"id":"652876_0","totalSources":5,"url":"/gundem/science/antalya-da-egitilen-afrika-keseli-sicanlari-enkaz-altindaki-goz-olacak-6528760","target":"_self","poster":{"image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/17762989/2a0000019c2d73ce80d8dd997f12564c35c8//S156x100","size":{"width":156,"height":100},"originalUrl":"https://cdn.iha.com.tr/Contents/26-02/05/511.jpg"}},"logAttrs":{"id":"652876_0","hasSummarization":true,"urls":["https://www.bomba15.com/antalyada-egitilen-afrika-keseli-sicanlari-enkaz-altindaki-goz-olacak","https://www.bomba15.com/antalyada-egitilen-afrika-keseli-sicanlari-enkaz-altindaki-goz-olacak","https://www.kamu3.com/antalya-da-egitilen-afrika-keseli-sicanlari-enkaz-altindaki-goz-olacak/1231235/","https://www.iha.com.tr/antalya-haberleri/antalyada-egitilen-afrika-keseli-sicanlari-enkaz-altindaki-goz-olacak-373772391"],"summarizationTexts":["Antalya'da eğitilen Afrika keseli sıçanları enkaz altındaki 'göz' olacak","Antalya'da hayata geçirilen 'Kahraman Fareler Projesi', arama kurtarma çalışmalarında yeni bir dönemin kapısını araladı.","Yaklaşık 3 yıllık eğitim sürecinden geçirilen Afrika keseli sıçanlarının insan kokusunu ayırt edebilme yetenekleri sayesinde ulaşılması zor noktalarda arama kurtarma çalışmalarına katkı sunması hedefleniyor.","Farelerin sırtına takılan GPS ve kamera sistemiyle ekipler enkaz içindeki hareketleri anlık olarak takip edebiliyor."],"isStoryFresh":true,"newsFreshness":[true,true,true]},"title":{"text":"Antalya'da eğitilen Afrika keseli sıçanları enkaz altındaki 'göz' olacak","textAs":"h3","size":"s"},"badge":{"url":"https://www.bomba15.com/antalyada-egitilen-afrika-keseli-sicanlari-enkaz-altindaki-goz-olacak","faviconSources":["https://www.bomba15.com","https://www.kamu3.com","https://www.iha.com.tr"],"textParts":[{"text":"23 saat önce"}],"divider":false},"hasVideo":false,"timelineGroupTitle":"Dün","timelineGroupIsToday":false,"timelineTime":"02:33"},{"id":"653101_0","totalSources":8,"url":"/gundem/science/antalya-genc-iklim-liderleri-platformunun-iklim-mucadelesi-hibya-haber-ajansi-6531010","target":"_self","poster":{"image":{"url":"//avatars.mds.yandex.net/get-searchnews-images/18894684/2a0000019c3233774cdfec97cf714fd3d6d7//S156x100","size":{"width":156,"height":100},"originalUrl":"https://cdn.akdenizgercek.com.tr/news/112477.jpg"}},"logAttrs":{"id":"653101_0","hasSummarization":true,"urls":["https://www.sondakika.com/guncel/haber-antalya-genc-iklim-liderleri-platformu-iklim-mucadelesinde-genclerin-rolunu-vurguladi-19543852/","https://www.akdenizgercek.com.tr/antalya/agip-meclis-kursusunde-iklim-mucadelesi-yerelde-baslar-372178h","https://www.bomba15.com/agip-mecliste-calismalarini-anlatti-iklim-mucadelesi-yerelde-baslar","https://hibya.com/antalya-genc-iklim-liderleri-platformunun-iklim-mucadelesi-859226"],"summarizationTexts":["Antalya Genç İklim Liderleri Platformu, Muratpaşa Meclisi'nde Çalışmalarını Anlattı","AGİP Meclis Kürsüsünde: \"İklim Mücadelesi Yerelde Başlar\" Muratpaşa Belediyesi’nin paydaşı olduğu Antalya Genç İklim Liderleri Platformu (AGİP), belediye meclisinde yaptıkları sunumla yürüttükleri çalışmaları ve iklim krizine karşı çözüm önerilerini paylaştı.","Muratpaşa Belediye Başkan Vekili Canan Keleş, belediye meclis toplantısında belediyenin 6 Eylül 2024 tarihli meclis kararıyla projeye ortak olduğunu hatırlattı.","Proje, Antalya Orkidelerini ve Biyolojik Çeşitliliği Koruma Derneği (ANTOK) ile Çevre Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Derneği (ÇETADER) iş birliğinde yürütülüyor."],"isStoryFresh":true,"newsFreshness":[true,true,true]},"title":{"text":"AGİP, Muratpaşa Belediye Meclisi'nde iklim krizi çözüm önerilerini sundu","textAs":"h3","size":"s"},"badge":{"url":"https://www.akdenizgercek.com.tr/antalya/agip-meclis-kursusunde-iklim-mucadelesi-yerelde-baslar-372178h","faviconSources":["https://www.akdenizgercek.com.tr","https://www.bomba15.com","https://hibya.com"],"textParts":[{"text":"21 saat önce"}],"divider":false},"hasVideo":false,"timelineGroupTitle":"Dün","timelineGroupIsToday":false,"timelineTime":"04:41"}],"snippetParams":{"isRetina":false,"posterSizes":{"width":156,"height":100},"titleProps":{"size":"s"},"tzOffsetInHours":-5},"title":"Bilim haberleri","maxPageNumber":2,"ajaxUrl":"/hikaye/result/get_category_stories?story_category=science","layout":"column","extendFirstItem":false,"disabledAjax":false,"logNode":{"name":"news-top-stories-right","attrs":{"isRoot":true,"isRightColumnStories":true,"category":"science","location":"gundem/science/simyacilarin-hayaliydi-cern-de-kursun-altina-donusturuldu-2350330","storiesUrls":["/gundem/science/jeoloji-muhendisleri-odasi-ndan-bolu-ve-gerede-icin-deprem-uyarisi-bu-bir-doga-olayi-degil-ertelenmis-bir-felaket-6529680","/gundem/science/“kiyamet-buzulu”-eriyor-80-kilometrelik-duvar-onerisi-6521150","/gundem/science/ktu-lu-arastirmacilardan-kolorektal-kanser-tedavisi-icin-yeni-umut-6518700","/gundem/science/zeka-dususu-resmilesti-bilimden-korkutan-z-kusagi-raporu-6525800","/gundem/science/dogu-karadeniz-de-sessiz-tehlike-urkutuyor-6529740","/gundem/science/mars-tan-gelen-goktasinda-su-izi-bulundu-6530140","/gundem/science/grafikli-turkiye-de-her-3-tatli-su-baligindan-biri-tehlike-altinda-6529670","/gundem/science/turkiye-icin-bolgesel-olcekte-bir-proton-modeli-hedefi-6535670","/gundem/science/4-9-luk-deprem-korkuttu-gozler-uzmanlara-cevrildi-6536570","/gundem/science/karaman-da-anadolu-yaban-koyunlari-goruntulendi-6516430","/gundem/science/batman-da-kesfedilen-gizemli-yeralti-camisi-ziyaretci-akinina-ugruyor-6504380","/gundem/science/abd-yi-soguk-vurdu-gokten-iguana-yagdi-6504830","/gundem/science/sahra-colu-ne-gomulen-sir-7-bin-yillik-mumyalar-bugune-kadar-bilinmeyen-bir-insan-soyunu-ortaya-cikardi-6535720","/gundem/science/antalya-da-egitilen-afrika-keseli-sicanlari-enkaz-altindaki-goz-olacak-6528760","/gundem/science/antalya-genc-iklim-liderleri-platformunun-iklim-mucadelesi-hibya-haber-ajansi-6531010"]}},"nextId":"651133_0","baobab":{"parentNode":{"context":{"genInfo":{"prefix":"4e3lw06-0-1"},"ui":"desktop","service":"news","fast":{"name":"newstr","subtype":"additional_news"}}}}},"type":"newstr","subtype":"additional_news"},"4e3l6":{"state":{"generalLinks":[{"id":"privacy-policy","text":"Gizlilik politikası","url":"https://yandex.com.tr/legal/privacy_policy/"},{"id":"terms-of-service","text":"Kullanıcı sözleşmesi","url":"https://yandex.com.tr/legal/tos/"},{"id":"report-error","text":"Hata bildir","url":"https://forms.yandex.com.tr/surveys/13748122.01a6645a1ef15703c9b82a7b6c521932ddc0e3f7/"},{"id":"about-company","text":"Şirket hakkında","url":"https://yandex.com.tr/project/portal/contacts/"}],"copyright":{"url":"https://yandex.com.tr","currentYear":2026},"socialLinks":[{"url":"https://www.tiktok.com/@yandex.turkiye","type":"tiktok","title":"TikTok"},{"url":"https://www.youtube.com/@YandexTurkiye","type":"youtube","title":"Youtube"},{"url":"https://www.facebook.com/YandexComTr","type":"facebook","title":"Facebook"},{"url":"https://www.instagram.com/yandex__turkiye/","type":"instagram","title":"Instagram"},{"url":"https://x.com/yndxturkiye","type":"x","title":"X"}],"subcategoriesLinks":{"links":[{"id":"sports","text":"Spor","href":"/sports/","links":[{"id":"football","text":"Futbol","href":"/sports/football"},{"id":"match","text":"Maçlar","href":"/sports/football/match"}]},{"id":"entertainment","text":"Eğlenceler","href":"/gundem/entertainment","links":[{"id":"celebrity","text":"Magazin","href":"/gundem/entertainment/celebrity"},{"id":"movies","text":"Sinema & TV","href":"/gundem/entertainment/movies"},{"id":"culture","text":"Kültür-Sanat","href":"/gundem/entertainment/culture"},{"id":"health","text":"Sağlık","href":"/gundem/entertainment/health"},{"id":"travel","text":"Seyahat","href":"/gundem/entertainment/travel"},{"id":"gastronomy","text":"Gastronomi","href":"/gundem/entertainment/gastronomy"},{"id":"fashion","text":"Moda & Bakım","href":"/gundem/entertainment/fashion"}]},{"id":"science","text":"Bilim & Teknoloji","href":"/gundem/science","links":[{"id":"tech","text":"Teknoloji","href":"/gundem/science/tech"},{"id":"gadgets","text":"Akıllı Cihazlar","href":"/gundem/science/gadgets"},{"id":"ai","text":"Yapay Zeka","href":"/gundem/science/ai"},{"id":"gaming","text":"Oyun","href":"/gundem/science/gaming"},{"id":"bigtech","text":"Big Tech","href":"/gundem/science/bigtech"},{"id":"startups","text":"Girişimler","href":"/gundem/science/startups"}]},{"id":"business","text":"İş & Finans","href":"/gundem/business","links":[{"id":"economics","text":"Ekonomi","href":"/gundem/business/economics"},{"id":"is","text":"İş Dünyası","href":"/gundem/business/is"},{"id":"auto","text":"Otomobil","href":"/gundem/business/auto"},{"id":"markets","text":"Piyasalar","href":"/gundem/business/markets"},{"id":"crypto","text":"Kripto","href":"/gundem/business/crypto"},{"id":"industries","text":"Sektörler","href":"/gundem/business/industries"}]},{"id":"turkey","text":"Türkiye","href":"/gundem/turkey","links":[{"id":"earthquakes","text":"Depremler","href":"/gundem/earthquakes"}]},{"id":"politics","text":"Siyaset","href":"/gundem/politics","links":[{"id":"world","text":"Dünya","href":"/gundem/politics/world"},{"id":"turkey","text":"Türkiye","href":"/gundem/politics/turkey"}]},{"id":"world","text":"Dünya","href":"/gundem/world"},{"id":"incidents","text":"Günün içinden","href":"/gundem/incidents"}],"direction":"vertical"},"baobab":{"parentNode":{"context":{"genInfo":{"prefix":"4e3lw07-0-1"},"ui":"desktop","service":"news","fast":{"name":"newstr","subtype":"portal-footer"}}}}},"type":"newstr","subtype":"portal-footer"}}