• Buradasın

    Bilim insanları: Kara delik madde tüketimi teorik sınırların 13 katını aştı

  • Waseda Üniversitesi ve Tohoku Üniversitesi öncülüğündeki uluslararası ekip, bu kara deliğin teorik sınırların yaklaşık 13 kat üzerinde madde tükettiğini belirledi. 
    1
    24 Ocak
    Bilim insanları, bunun “süper-Eddington büyüme” olarak adlandırılan nadir bir süreç olabileceğini belirtiyor. 
    2
    24 Ocak
    Araştırmacılar, bu kuasarın çok kısa süren bir “geçiş anına” yakalanmış olabileceğini düşünüyor: Gaz akışı bir anda hızlanıp limiti aşıyor, ama korona ve jet henüz sönmeden bir süre daha varlığını sürdürüyor. 
    3
    23 Ocak

    Diğer konular

    İçerik konuları

  • Yanıt bulun

    Yazeka

    Arama sonuçlarına göre oluşturuldu

    Kuasarlar, genellikle şu şekilde oluşur:
    • Büyük kütleli kara deliklerin varlığı: Kuasarlar, bir gaz diski ile çevrili süper kütleli kara deliklerin bulunduğu aktif galaksi çekirdeklerinde ortaya çıkar 23.
    • Madde birikimi: Kara deliğe doğru düşen diskteki gaz, sürtünme nedeniyle ısınır ve elektromanyetik radyasyon şeklinde enerji açığa çıkarır 23.
    • Çarpışma ve enerji patlaması: Bazı durumlarda, galaksilerin çarpışması sonucu, kara delikler birbirine yaklaşabilir ve gaz, karadeliklere doğru itilerek büyük bir enerji ve radyasyon patlaması oluşturabilir 5.
    Kuasarların tam oluşum mekanizması hala tam olarak anlaşılamamıştır 5.
    5 kaynak
    Tohoku Üniversitesi'nin uzay araştırmalarından bazıları şunlardır:
    • Ekstra güneş gezegenleri, yıldızlar, galaksiler, gökada kümeleri ve kozmoloji üzerine teorik ve gözlemsel araştırmalar 1.
    • Büyük teleskoplar için benzersiz aletlerin geliştirilmesi 1.
    • Alçak Dünya yörüngesindeki (LEO) artan uzay enkazı sorununa çözüm getirmek amacıyla plazma itici sistemi geliştirilmesi 4.
    • Uluslararası Uzay İstasyonu'na (UUİ) farelerin götürülerek uzay yolculuğunun fareler üzerindeki etkilerinin incelenmesi 5.
    Ayrıca, Japonya Tohoku Üniversitesi Havacılık ve Uzay Mühendisliği Fakültesi'nde araştırma görevlisi olarak çalışan Doğu Türkistan kökenli Uygur Türkü Danışcan Ahmet, Mars araştırması konusunda eğitilmekte ve gelecekte Mars yolculuğuna çıkacak ekibe dahil edilmiştir 3.
    5 kaynak
    Süper-Eddington büyüme, kara deliklerin büyüme hızını sınırlayan teorik bir limit olan Eddington sınırı'nın aşılması durumudur 12.
    Normal koşullarda, kara deliğe düşen maddeden yayılan ışınım dışarı doğru bir basınç uygulayarak daha fazla maddenin içeri girmesini engeller 2. Ancak bazı uç koşullarda, kara deliklerin bu sınırı kısa süreliğine aşabildiği düşünülür 2. Bu sürece süper-Eddington akresyon adı verilir 2.
    Bu tür aşırı büyüme, genellikle ani bir gaz akışıyla beslenen sistemin geçici olarak aşırı hızlanmasıyla gözlemlenir 14. Bu süreçte hem X-ışınları üreten sıcak plazma bölgesi hem de güçlü jetler aktif kalır 14.
    Süper-Eddington büyüme, kara deliklerin evrenin erken dönemlerinde nasıl bu kadar hızlı büyüdüğünü anlamada kritik bir adım olarak değerlendirilir 14.
    5 kaynak
    Waseda Üniversitesi'nin çalışmaları arasında, evrenin ilk dönemlerinde oluşmuş ve beklenenden çok daha hızlı büyüyen bir kara delik keşfi bulunmaktadır 135.
    Waseda Üniversitesi ve Tohoku Üniversitesi öncülüğündeki uluslararası ekip, Subaru Teleskobu’ndan elde edilen veriler kullanarak erken evrende yer alan yıldız benzeri bir nesne olan kuasar incelemiş ve bu kuasarın merkezindeki süper kütleli kara deliğin hem yoğun şekilde madde çektiğini hem de güçlü X-ışınları yayarak radyo jetleri oluşturduğunu tespit etmiştir 135.
    Bu çalışma, 21 Ocak 2026 tarihinde Astrophysical Journal dergisinde yayımlanmıştır 135.
    Waseda Üniversitesi'nin başka çalışmaları hakkında bilgi bulunamadı.
    5 kaynak
    Kara deliklerin büyüme süreçleri iki ana mekanizmayla gerçekleşir:
    1. Madde yutarak büyüme: Kara delikler, aktif olarak madde yuttuklarında kuvvetli radyasyon ve jet akımları yayarak büyüyebilirler 14. Bu süreç, galaksi yapısını bozarak kara deliğin büyümesini hızlandırabilir 4.
    2. Birleşerek büyüme: Büyük galaksiler birleştiğinde, merkezdeki kara delikler de birleşerek devasa kütlelere ulaşabilir 14.
    Ayrıca, evrenin ilk dönemlerinde kara deliklerin kendi başlarına hızlı büyüme süreçlerine girdiği de değerlendirilmektedir 5.
    Kara deliklerin büyüme hızı, "Eddington sınırı" adı verilen teorik bir limit ile sınırlıdır 3. Bu sınır, kara deliğe düşen maddenin yaydığı enerjinin, yeni maddenin içeri girmesini engellemesi prensibine dayanır 3.
    5 kaynak